انتقاد صریح صادرکنندگان از سیاست‌های ارزی؛ وعده رئیس‌جمهور برای رفع موانع

بازگشت صادرات غیرنفتی به صدر دغدغه‌های اقتصادی

با گذشت چند هفته از فعال شدن سازوکار موسوم به «اسنپ‌بک» علیه ایران و بازگشت بخشی از محدودیت‌های مالی و تجاری، موضوع صادرات غیرنفتی بار دیگر به مهم‌ترین دغدغه بخش خصوصی و دولت تبدیل شده است. در پی این تحولات، جلسات متعددی با حضور نمایندگان اتاق‌های بازرگانی، صادرکنندگان و مسئولان اقتصادی کشور برگزار شده است.

در این نشست‌ها، فعالان اقتصادی با صراحت کامل، انتقادات جدی خود را نسبت به سیاست‌های ارزی بانک مرکزی، روند پیچیده بازگشت ارز حاصل از صادرات و بروکراسی‌های دست‌وپاگیر گمرکی مطرح کردند.

انتقادات کلیدی بخش خصوصی: سیاست‌های داخلی مانع رقابت

صادرکنندگان معتقدند که سیاست‌های داخلی، به‌ویژه در حوزه ارزی، انگیزه صادرات را به‌شدت تضعیف کرده است. مهم‌ترین محورهای انتقادی آن‌ها عبارتند از:

• سیاست چندنرخی بودن ارز: این سیاست و الزام صادرکنندگان به بازگرداندن ارز صادراتی با نرخ‌هایی پایین‌تر از واقعیت بازار، سودآوری و انگیزه را از بین برده است.
• افزایش هزینه‌ها: در شرایطی که هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل و مبادلات بانکی به‌دلیل تحریم‌های خارجی افزایش یافته، تداوم سیاست‌های اشتباه داخلی، صادرات را از رقابت منطقه‌ای باز می‌دارد.

مطالبه مستقیم از رئیس‌جمهور و وعده دولت

در آیین بیست‌ونهمین دوره روز ملی صادرات، بخش خصوصی گلایه‌های خود را به‌طور مستقیم خطاب به مسئولان ارشد کشور از جمله رئیس‌جمهور مطرح کرد.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در پاسخ به این مطالبات وعده داد که دولت در مسیر رفع موانع گام برمی‌دارد. با این حال، وی تأکید کرد که حل این مشکلات زمان‌بر خواهد بود و نیازمند بررسی و کار زیادی است.

محور اصلی اصلاح: تغییر در سیاست‌گذاری ارزی بانک مرکزی

عمده انتقاد بخش خصوصی متوجه سیاست‌گذاری‌های ارزی بانک مرکزی است و پرسش اصلی این است که آیا این نهاد می‌تواند مسیر اصلاح را آغاز کند؟

اغلب صادرکنندگان بر این باورند که تحقق وعده‌های دولتی و رونق صادرات، بدون تغییر در ساختار تصمیم‌گیری ارزی و ایجاد هماهنگی کامل میان وزارت صمت، گمرک و بانک مرکزی امکان‌پذیر نخواهد بود. در مقابل، گروهی دیگر امیدوارند که تحولات اخیر در بازار ارز و فشار فزاینده بخش خصوصی، زمینه‌ای برای بازنگری واقعی و جدی در سیاست‌های ارزی کشور فراهم آورد.

اهمیت حیاتی صادرات غیرنفتی در شرایط تحریم

اهمیت صادرات غیرنفتی در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری آشکار است. در وضعیتی که دسترسی ایران به منابع نفتی و بانکی بین‌المللی محدود شده، صادرات غیرنفتی تنها مسیر پایدار برای تأمین ارز و حفظ جریان تجارت در کشور محسوب می‌شود. اگر سیاست‌گذاری داخلی همچنان بر مدار پیچیدگی و چندگانگی بچرخد، حتی این مسیر حیاتی نیز با دشواری‌های جدی روبه‌رو خواهد شد.

انتظار برای عمل به وعده‌ها

اگرچه وعده‌ها برای تسهیل تجارت خارجی و رفع موانع تکرار شده‌اند، اما فعالان اقتصادی منتظرند تا ببینند آیا این بار اقدامات از مرحله شعار فراتر می‌رود یا خیر. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که ثبات ارزی و اصلاح سیاست‌های بانک مرکزی، پیش‌شرط واقعی رونق صادرات است و نه صرفاً شعارهای مقطعی.