ظریف: اصطلاح «اسنپ‌بک» در برجام وجود خارجی ندارد؛ مکانیسم، حل اختلاف است

«اسنپ‌بک»؛ واژه‌ای ساختگی و بدون سندیت

ظریف با اشاره به بخشی از مصاحبه‌های اخیر خود، توضیح داد که تنها بخش نخست سخنانش منتشر شده و بخش دوم که در آن توضیح داده بود عبارت «اسنپ‌بک» در هیچ سندی نیامده، حذف شده است. وی تصریح کرد که در صورت بررسی دقیق سند برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، چنین اصطلاحی یافت نخواهد شد.

به گفته وزیر خارجه پیشین، آنچه در متن برجام وجود دارد، «مکانیزم حل‌وفصل اختلافات» است. وی افزود: «امروز همان [مکانیزم] را دستاویزی کرده‌اند برای ادعایی دروغین که خودشان نامش را «اسنپ‌بک» گذاشته‌اند.»

وی تفاوت اساسی بین این دو مفهوم را در ماهیت سازوکار دانست:

• اگر «اسنپ‌بک» وجود داشت، معنا و سازوکارش خودکار و اتوماتیک بود.
• آنچه در برجام هست، یک روند حل اختلاف است و نه بازگشت خودکار تحریم‌ها.

شکست آمریکا در استفاده از مکانیسم حل اختلاف

ظریف به تلاش پیشین آمریکا برای بهره‌گیری از این مکانیسم در زمان وزارت خود اشاره کرد و یادآور شد که این تلاش با شکست مواجه شد. در آن زمان، آمریکا کوشید از این فرآیند استفاده کند، اما با رأی ۱۳ به ۲ در شورای امنیت سازمان ملل شکست خورد.

جهان ادعای آمریکا مبنی بر بازگشت قطعنامه‌ها را به سخره گرفت، زیرا چنین سازوکاری اصلاً «اسنپ‌بک» نبود، بلکه تنها فرآیند حل‌وفصل اختلافات بود که آمریکا تلاش کرد به نفع خود از آن بهره بگیرد و ناکام ماند.

وی همچنین اقدام اخیر اروپایی‌ها برای استفاده از این مکانیسم را غیرقانونی خواند و گفت: «روسیه، چین و اعضای جنبش عدم تعهد اعلام کردند که این اقدام غیرقانونی است.»

جعل اصطلاح و پیشینه مذاکراتی

وزیر امور خارجه پیشین ایران، اصطلاح «اسنپ‌بک» را جعلی خواند و اظهار داشت که این واژه توسط آمریکایی‌ها ساخته شد تا القا کنند که در متن توافق، یک فرآیند خودکار برای بازگشت تحریم‌ها وجود دارد، در حالی که چنین چیزی صحت ندارد.

او با ارجاع به خاطرات خود در جلد چهارم کتاب «راز سر به مهر»، توضیح داد که این عنوان در مراحل اولیه مذاکرات توسط خود او به کار رفته بود:

• در نخستین مراحل مذاکرات، من برای نخستین بار عنوان «اسنپ‌بک» را به کار بردم.
• از دور چهارم یا پنجم به بعد، این عنوان کنار گذاشته شد و اصطلاح «سازوکار حل‌وفصل اختلافات» جایگزین آن شد.

ظریف تأکید کرد که در متن نهایی برجام، تنها در پاورقی کوچک یا توضیح غیررسمی از «اسنپ‌بک» یاد شده و در سند اصلی نیست. وی در پایان، برای اثبات ادعای خود، طرف‌های مقابل را به مناظره دعوت کرد:

«اگر کسی مدعی است که [واژه «اسنپ‌بک»] وجود دارد، بیاید و نشان دهد. من با کمال میل در همایشی رسمی شرکت می‌کنم تا این مسئله روشن شود.»