بدعهدی آمریکا؛ واکاوی الگوی تاریخی خروج از معاهدات بین‌المللی

تاریخ دیپلماسی ایالات متحده با الگویی تکرارشونده از پیمان‌شکنی گره خورده است؛ از معاهدات قرن نوزدهمی با بومیان تا توافقات بین‌المللی معاصر که همگی با خروج یک‌جانبه واشنگتن روبرو شده‌اند.

الگوی تاریخی عهدشکنی

بر اساس اسناد آرشیو ملی آمریکا، دولت این کشور بین سال‌های ۱۷۷۸ تا ۱۸۷۱ بیش از ۵۰۰ پیمان رسمی با ملت‌های بومی منعقد کرد که تمامی آن‌ها به شکلی نقض شدند. این رویه در سال ۱۸۷۱ با قانونی که ملت‌های بومی را از حق معاهده‌گری محروم کرد، به نقطه اوج خود رسید.

خروج از معاهدات کنترل تسلیحات

واشنگتن در دهه‌های اخیر از معاهدات راهبردی متعددی خارج شده است که ثبات جهانی را تحت تأثیر قرار داده است:

• معاهده ABM: خروج یک‌جانبه در سال ۲۰۰۲.
• معاهده INF: خروج رسمی در سال ۲۰۱۹.
• معاهده آسمان‌های باز (Open Skies): خروج در سال ۲۰۲۰.

پرونده ایران و دیپلماسی در سایه جنگ

مورد ایران تفاوتی بنیادین با سایر نمونه‌ها دارد؛ چرا که دیپلماسی با اقدامات نظامی همزمان شده است. در حالی که مذاکرات هسته‌ای در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در جریان بود، حملات نظامی مستقیم به تأسیسات هسته‌ای و نظامی ایران در میانه روند گفتگوها صورت گرفت.

«چرا کشوری که بارها امضای خودش را پس گرفته، باید این بار قابل اعتماد باشد؟» - تحلیل آرمز کنترل اسوسیشن، آوریل ۲۰۲۶

دکترین خروج

کارشناسان معتقدند خروج از سازمان‌های بین‌المللی نظیر معاهده آب‌وهوایی پاریس، یونسکو و سازمان بهداشت جهانی (WHO) در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، نشان‌دهنده استراتژی جدیدی است که ریچارد هاس، دیپلمات پیشین آمریکایی، آن را دکترین خروج نامیده است.