تصویر روز ناسا: ثبت حلقه کامل اینشتین توسط تلسکوپ جیمز وب

در تصویر روز ناسا، آیا شما یک کهکشان می‌بینید یا دو تا؟ در نگاه اول فقط یک کهکشان دیده می‌شود اما در واقع ۲ کهکشان در تصویر حضور دارند. یکی از سناریوهای رایج برای چنین منظره‌ای این است که کهکشان کوچک‌تر با کهکشان بزرگ‌تر برخورد کرده و در مرکز آن قرار گرفته است. اما در تصویر امروز ناسا، ما با پدیده‌ای بسیار نادرتر روبرو هستیم!

این تصویر توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب ثبت شده است و نشان‌دهنده یک کهکشان بیضوی کم‌نور مرکزی است که واقعاً به ما نزدیک‌تر از کهکشان مارپیچی آبی-قرمز رنگی است که پیرامون آن دیده می‌شود. چنین شرایطی زمانی رخ می‌دهد که ۲ کهکشان، یکی نزدیک و دیگری بسیار دور، در یک راستا نسبت به ما قرار بگیرند.

در این حالت، نیروی گرانش کهکشان نزدیک‌تر توانایی خم کردن نور را دارد و آن را به دور خود حلقه می‌کند. این پدیده به نام عدسی گرانشی شناخته می‌شود و نتیجه انحنای فضا-زمان ناشی از جرم زیاد کهکشان جلویی است.

در تصویر، «حلقه اینشتین» کاملاً مشهود است. وقتی موقعیت دقیق بینکهشکان دور و جلو هم‌راستا باشد، حلقه‌ای کامل از نور دور آن شکل می‌گیرد؛ چیزی كه به آن حلقه اینشتین گفته می‌شود. اگر هم‌راستایی کامل نباشد، شاهد حلقه‌ای ناقص یا کمان‌های نوری خواهیم بود.

ازآنجا‌که شدت خمیدگی نور بستگی مستقیم به مقدار جرم موجود درکهکشان نزدیک دارد، عدسی‌های گرانشی اطلاعات مهمی درباره توزیع جرم و ماده تاریک موجود درکهکشان جلویی (نقش عدسی) و توزیع نور درکهکشان دورتر (منبع اصلی نور) فراهم آورده و برای اخترشناسان بسیار کارآمد هستند. این ابزارهای طبیعی نوعی تلسکوپ کیهانی محسوب می‌شوند كه دانشمندان را قادر ساخته تا اجرام بسیار دور و کم‌نور را با دقت بیشتری مورد بررسی قرار دهند.