چالش‌های حوادث شغلی در روز جهانی کار و کارگر

هر ساله با فرا رسیدن روز جهانی کار و کارگر در یازدهم اردیبهشت، توجه دوباره‌ای به مسائل و چالش‌های جامعه کارگری جلب می‌شود؛ یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، حوادث شغلی است که سالانه جان هزاران کارگر را در سراسر جهان تهدید می‌کند. این حوادث، امسال با توجه به وقوع حادثه بندر شهید رجایی نیز بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. حوادث شغلی که اغلب در نتیجه نبود ایمنی کافی، آموزش ناکافی و نظارت ضعیف رخ می‌دهند، نه تنها به سلامت نیروی کار آسیب می‌زنند، بلکه تبعات اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای نیز به همراه دارند. حسن اصیلیان مهابادی، رئیس انجمن متخصصین بهداشت حرفه‌ای ایران درباره حوادث شغلی اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم کشور در حوزه ایمنی و بهداشت حرفه‌ای، نبود آمار دقیق درباره حوادث و بیماری‌های ناشی از کار است. دستگاه‌های مسئول از جمله وزارتخانه‌های مربوطه، تاکنون اطلاعات دقیق و جامع در این زمینه ارائه نکرده‌اند. وی افزود: بر اساس آمار‌های پراکنده‌ای که منتشر شده‌اند، در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۳ هزار حادثه ناشی از کار در کشور ثبت شده که از این میان، حداقل ۷۰۰ تا ۸۰۰ مورد منجر به مرگ شده است. مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در گزارشی تازه که در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده و تمرکز آن بر حادثه معدن طبس بوده، اعلام کرده است که حوادث شغلی، سومین عامل مرگ و میر در جهان و دومین عامل مرگ و میر در ایران پس از تصادفات جاده‌ای هستند. وی با بیان اینکه در سطح بین‌المللی نیز آمار‌هایی منتشر شده‌اند که درک ملموس‌تری از ابعاد این بحران ارائه می‌دهند، تصریح کرد: به عنوان نمونه، در ایالات متحده در سال ۲۰۲۰، با جمعیتی بالغ بر ۱۳۰ میلیون کارگر و بیش از ۸ میلیون کارگاه، ۴۷۶۴ نفر بر اثر حوادث شغلی جان خود را از دست داده‌اند. همچنین سازمان بین‌المللی کار (ILO) اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۰، نزدیک به ۳ میلیون نفر در سراسر جهان در اثر حوادث و بیماری‌های ناشی از کار جان باخته‌اند. این آمار نسبت به سال ۲۰۱۵ بیش از ۵ درصد افزایش داشته است. طبق گزارش ILO، حدود ۳۹۵ میلیون کارگر در جهان دچار صدمات غیرکشنده ناشی از کار شده‌اند و بیش از ۹۵ میلیون کارگر نیز در معرض خطرات جدی قرار دارند که هرچند منجر به مرگ نمی‌شوند، اما ممکن است آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سلامت آنها وارد کنند. رئیس انجمن متخصصین بهداشت حرفه‌ای ایران درباره پرخطرترین مشاغل در جهان و ایران بیان کرد: بر اساس همین گزارش، کشاورزی و ماهیگیری از جمله خطرناک‌ترین مشاغل محسوب می‌شوند و ۶۳ درصد از کل آسیب‌های شغلی به این دو بخش مربوط است. البته این الگو در ایران تفاوت‌هایی دارد. طبق آمار ارائه‌شده توسط مجلس، کار در معدن یکی از مشاغل پرخطر در کشور ما محسوب می‌شود. برای نمونه، در نیمه نخست سال ۱۴۰۰، آمار حوادث و جان‌باختگان در معادن کشور، به شکل نگران‌کننده‌ای افزایش یافته است. این حوادث نه‌تنها باعث نقص عضو و از کارافتادگی کارگران می‌شود، بلکه کارفرمایان را نیز از نیروی ماهر محروم می‌کند. از سوی دیگر، آسیب‌های روحی و روانی برای کارگر و خانواده‌اش و همچنین بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی برای کارفرما و جامعه به دنبال دارد و لزوم توجه به موضوع ایمنی و بهداشت حرفه‌ای اهمیتی دوچندان می‌یابد. اصیلیان مهابادی ادامه داد: روز هشتم اردیبهشت نیز روز جهانی ایمنی و بهداشت حرفه‌ای بود که توسط سازمان بین‌المللی کار نام‌گذاری شده و هر ساله با شعاری خاص همراه است. این شعار‌ها نباید صرفاً نمادین تلقی شوند، بلکه باید به سیاست‌ها و اقدامات اجرایی تبدیل شوند. برای مثال، شعار سال ۱۴۰۲ این بود: «محیط کار ایمن و سالم، حق مسلم هر کارگر است». این پیام تأکید دارد که دولت، کارفرمایان و نهاد‌های مسئول باید برای تحقق این حق تلاش کنند. شعار سال ۱۴۰۳ نیز بر اثرات تغییرات اقلیمی تأکید داشته و خواستار اقدام فوری در برابر خطراتی نظیر اشعه ماوراء بنفش برای کارگران کشاورزی و ماهیگیران شده است. وی خاطرنشان کرد: کارگران در بسیاری از مشاغل در معرض خطرات جدی ناشی از گرمایش زمین هستند، از جمله اشعه‌های مضر ماورای بنفش که می‌تواند منجر به بیماری‌هایی مانند آب‌مروارید (کاتاراکت) و بیماری‌های پوستی شود.