آیا خواب نامناسب می‌تواند باعث افزایش وزن شود؟

آیا خواب نامناسب می‌تواند باعث افزایش وزن شود؟ یک متخصص، پیوند میان کورتیزول، چربی بدن و سوخت‌وساز را که همگی بر چربی بدن اثر می‌گذارند، توضیح داده است. به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ تا دیروقت بیدار مانده‌اید؛ یا مشغول بالا و پایین کردن شبکه‌های اجتماعی بوده‌اید، یا تماشای پشت‌سر‌هم سریال، یا کار کردن. روز بعد، احساس خستگی می‌کنید—و البته گرسنه‌تر از همیشه هستید. میل به خوردن شدیدتر شده و عدد ترازو هم هیچ تغییری نمی‌کند. آیا این‌ها فقط یک تصادف‌اند؟ شاید نه. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که عادات خواب شما ممکن است به‌طور پنهانی در شکل‌گیری دور کمرتان نقش داشته باشند. کم‌خوابی تنها باعث خستگی نمی‌شود، بلکه ممکن است یک واکنش زنجیره‌ای از هورمون‌ها را فعال کند که به افزایش وزن منجر می‌شوند. اما چگونه؟ یک متخصص، رمز و راز ارتباط میان خواب، هورمون‌های استرس و چربی‌های سرسخت بدن را آشکار می‌کند. خواب فقط برای تجدید انرژی نیست. این زمانی حیاتی برای ترمیم، بازسازی و تعادل هورمونی بدن است. به‌گفته‌ی «دیپشیکا جین»، متخصص تغذیه در «Fries To Fit» بمبئی، وقتی از خواب خود می‌زنید، بدن وارد حالت بقا می‌شود. هورمون‌های گرسنگی مانند «گرلین» افزایش می‌یابند و باعث می‌شوند هوس غذاهای شیرین و چرب کنید. هم‌زمان، سطح «لپتین» (هورمونی که احساس سیری را منتقل می‌کند) کاهش می‌یابد. این ترکیب می‌تواند منجر به پرخوری شود. اما پای یک هورمون دیگر هم در میان است: کورتیزول، هورمون استرس. کورتیزول توسط غدد فوق کلیوی در زمان استرس—از جمله کم‌خوابی—ترشح می‌شود. در حالت عادی، کورتیزول به تنظیم انرژی و سوخت‌وساز کمک می‌کند. اما وقتی خواب کافی ندارید، سطح کورتیزول برای مدت طولانی‌تری بالا باقی می‌ماند. جین توضیح می‌دهد: «کورتیزول بالا به بدن فرمان می‌دهد که چربی را ذخیره کند، به‌ویژه در ناحیه شکم. همچنین سرعت سوخت‌وساز را کاهش می‌دهد و کاهش وزن را دشوارتر می‌کند.» در مطالعه‌ای که در دانشگاه شیکاگو انجام شد، ۱۰ بزرگسال سالم به‌مدت ۴ روز فقط ۴.۵ ساعت در شب خوابیدند. نتایج نشان داد که میزان گرسنگی و میل به خوردن کربوهیدرات در آن‌ها افزایش یافت. همچنین مشخص شد که سطح کورتیزول در بعدازظهر و عصر تا ۲۸٪ بیشتر شده و ذخیره‌ی چربی به ناحیه شکم منتقل شده است. حتی کم‌خوابی کوتاه‌مدت نیز سطح کورتیزول را بالا می‌برد و چربی شکمی را هدف قرار می‌دهد. دیپشیکا جین بر اهمیت خواب کافی برای مدیریت وزن تأکید می‌کند: «خوابیدن روزانه ۶ تا ۷ ساعت امری غیرقابل مذاکره است. وقتی خواب کافی ندارید، کورتیزول به اوج می‌رسد، چربی را در بدن حبس می‌کند و سوخت‌وساز را کند می‌سازد.» توصیه‌هایی برای خواب بهتر شامل برنامه‌ریزی خواب منظم، کاهش استفاده از صفحه‌نمایش‌ها، مدیریت استرس و پرهیز از خوردن دیرهنگام است. خواب تنها یک تجمل نیست، بلکه پایه‌ی سلامتی و مدیریت وزن است. وقتی خواب کافی نداشته باشید، سطح کورتیزول بالا می‌رود، چربی بیشتری ذخیره می‌شود و سوخت‌وساز کند می‌شود. خبر خوب اینکه با تغییراتی کوچک—مثل اولویت دادن به ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه و کاهش استرس—می‌توانید تعادل هورمونی بدن را بازگردانید و از اهداف وزنی خود پشتیبانی کنید. پس دفعه‌ی بعدی که وسوسه شدید شب را بیدار بمانید، به یاد داشته باشید: یک خواب شبانه‌ی خوب، شاید بهترین کاری باشد که برای بدنتان می‌توانید انجام دهید. از امشب شروع کنید و بگذارید خوابتان برای سلامتی‌تان معجزه کند.