اجلاس جهانی فقه اسلامی در دوحه: بررسی اهلیت فرد مبتلا به بیماری روانی

بیست‌وششمین اجلاس مجمع جهانی فقه اسلامی که از یکشنبه ۱۴ اردیبهشت در دوحه قطر آغاز شده، به سومین روز خود وارد شد. این نشست علمی و بین‌المللی که از مهمترین رویدادهای فقهی جهان اسلام به شمار می‌رود، با حضور علما و فقها از کشورهای اسلامی در حال برگزاری است و موضوعات نوپدید فقهی را مورد بررسی قرار می‌دهد. آیت‌الله احمد مبلغی، نماینده رسمی جمهوری اسلامی ایران، به همراه هیئتی از اساتید و علمای حوزه علمیه، در این اجلاس حضوری فعال دارند. در سومین روز اجلاس، موضوع "اهلیت فرد مبتلا به بیماری روانی در شریعت" در دستور کار قرار گرفت. آیت‌الله مبلغی در سخنرانی خود به تحلیل ابعاد مختلف این مسئله از منظر فقهی پرداختند و با ارائه مدلی نوآورانه، ابعاد پیچیده این موضوع را تشریح کردند. وی با استفاده از الگویی دو وجهی، به تأثیر بیماری روانی بر اهلیت اشخاص در شریعت پرداخت و تأکید کرد که نوسان در اختلالات روانی و گذار از دوره‌های حاد به مراحل ثبات، ایجاب می‌کند که فقه نگاهی سیال و زمان‌مند به این مسئله داشته باشد. همچنین به تنوع مراتب اهلیت و تفاوت میزان تأثیرپذیری آن از بیماری روانی اشاره کرد و خواستار تحلیل موردی و دقیق هر نوع اهلیت شدند. آیت‌الله مبلغی همچنین بُعد اجتماعی بیماری روانی را مورد توجه قرار داد و نقش جامعه در تقویت یا تضعیف وضعیت فرد را عاملی مهم در تشخیص فقهی دانست. در بخش دوم سخنان خود، به مسیر اثبات و سازوکار اجرایی تشخیص اهلیت پرداخت و سه رکن اصلی آن را برشمرد: نصوص شرعی به عنوان مبنای تکلیف‌گذاری، علوم روان‌پزشکی به‌عنوان ابزار شناخت تخصصی بیماری و پزشکی قانونی که وظیفه تطبیق تشخیص پزشکی را با مورد عینی برعهده دارد. این اجلاس تا روز پنج‌شنبه ادامه خواهد داشت و انتظار می‌رود در روزهای آینده، دیگر موضوعات نوپدید فقهی نیز مورد بررسی قرار گیرد و در اختتامیه این جلسه موضوعات بررسی شده مورد تصویب نهایی قرار می‌گیرند و مصوبات این مجمع تحت عنوان "قرارات مجمع" به مجامع و دانشگاه‌ها و حوزه‌های دینی و علمی ارسال می‌شود و مورد استناد قرار می‌گیرد.