پیام امام خامنه‌ای به مناسبت یکصدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم

پيام امام خامنه‌اي به مناسبت يكصدمين سال بازتأسيس حوزه علميه قم، هم‌اکنون در دستور کار طلاب جوان و نخبگان حوزه‌های علمیه در داخل و خارج کشور قرار دارد. در این پیام، سخن از بازتأسيس و بازتعريف مأموريت جديد حوزه به میان آمده است. این بدان معناست که ساخت قديم و کارکردهای آن کاهش یافته و پاسخگوی نیازهای جدید نیست. حوزه‌های علمیه در ایران سابقه‌ای هزار ساله دارند و موضوع تشکیل حکومت هرگز در دستور کار زعماي حوزه نبوده است. فقه و فقاهت بیشتر حول مسائل فردی متمرکز بوده و در حوزه‌های سیاسی و اجتماعی کمتر توجه شده است. امام خمینی (ره) به عنوان نخستین اسلام‌شناس و فقیه، در مقام تأسیس حکمرانی الهی برآمد و موفق به استقرار یک نظام الهی در ایران شد. نقد کارکرد حوزه‌ها و روحانیت، نقدی درون گفتمانی است که امامین انقلاب بارها به آن اشاره کرده‌اند. امروز، چابکی نظری حوزه در پاسخ به مسائل نوپدید و سؤالات مربوط به حکمرانی خوب، مورد توجه است. امام خامنه‌ای در این پیام، اصلی‌ترین مأموریت حوزه را زمینه‌سازی برای تشکیل تمدن نوین اسلامی اعلام کردند. مردم جهان امروز از تمدن غرب که پایه‌های نظری آن را فیلسوفان مدرن و پست‌مدرن طراحی کرده‌اند، بی‌زار هستند. نياز بشريت به دین و مفاهیم الهی امروز بیش از هر زمان احساس می‌شود و بشر می‌خواهد از چاه مادیت و الحاد بیرون آید. حوزه امروز باید متکفل تبلیغ و ترویج اسلام ناب محمدی (ص) برای پدیداری تمدن نوین اسلامی باشد. حوزه که طی یکصد سال جدید موفق به ساخت دولت-ملت در جغرافیای سیاسی ایران شده است، اکنون باید پا به وادی «امت‌سازی» بگذارد. فقه امت‌ساز از دل یک حوزه پیشرو و سرآمد بیرون می‌آید و این فقه متکفل نوآوری و پاسخگویی به مسائل نوپدید خواهد بود. حوزه بدون شک با فقه امت‌ساز وارد شکل‌گیری تمدن‌سازی می‌شود و به تعبیر امام خامنه‌ای «مجاهد فرهنگی مهذب» تربیت می‌کند. در دانشگاه‌های جهان، هر روزه هزاران تحقیق و پژوهش صورت می‌گیرد و بازار تئوری‌پردازی و نظریه‌سازی داغ است. حوزه باید در پیوند با دانشگاه در معرض این طوفان‌های فکری و علمی قرار گیرد و خود را به‌روز نگه دارد. جان پیام امام خامنه‌ای همین «به‌روز بودن» است و این مسیر را رهبری می‌فرماید. ساخت جدید حوزه باید با حفظ دستاوردهای سترگ و باارزش آن در گذشته صورت گیرد و شالوده جدید باید توأم با نوعی خوانش از نهاد علم در جهان باشد.