رشد قابل توجه بخش معدن ایران در سال‌های اخیر

بخش معدن ایران در سال‌های اخیر شاهد تحولات قابل توجهی بوده است. به رغم ورود سه استان جدید به جمع غول‌های معدنی کشور، یعنی جنوب کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان‌جنوبی، در ۲۳ استان دیگر نوعی انفعال در فعالیت‌های معدنی مشاهده می‌شود. استان‌های یزد، کرمان، فارس، خراسان‌رضوی و اصفهان به عنوان بازیگران اصلی این بخش، سالانه حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد پروانه‌های بهره‌برداری معدنی را به خود اختصاص می‌دهند و ۳۰ تا ۵۰ درصد شغل‌های ایجاد شده در این حوزه را نیز به عهده دارند. بر اساس داده‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت، تعداد شاغلان معادن از ۴۶۸۵ نفر در سال ۱۴۰۰ به ۷۶۳۶ نفر در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته که نشان‌دهنده رشد ۶۳ درصدی در این بخش است. همچنین، تعداد پروانه‌های بهره‌برداری صادره از ۵۶۳ فقره در سال ۱۴۰۰ به ۶۴۹ فقره در سال ۱۴۰۲ رسیده است. این افزایش در تعداد شاغلان و پروانه‌ها، نشان‌دهنده پویایی نسبی این بخش است، هرچند نابرابری‌های استانی و نوسانات در برخی مناطق نیازمند توجه سیاستگذاران به توزیع متوازن فرصت‌های معدنی است. استان‌های یزد، جنوب کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان‌جنوبی در سال ۱۴۰۲ بیشترین تعداد شاغلان را داشته‌اند. به ویژه، جنوب کرمان با ۱۳۲۷ شاغل در سال ۱۴۰۲، جهش چشمگیری نسبت به ۴۳ نفر در سال ۱۴۰۰ نشان می‌دهد. در مقابل، استان‌هایی مانند چهارمحال و بختیاری، البرز و گیلان کمترین تعداد شاغلان را در این سال داشته‌اند. در زمینه پروانه‌های بهره‌برداری، یزد و خراسان‌رضوی با ۵۹ فقره، آذربایجان‌شرقی با ۵۰ فقره و اصفهان با ۴۵ فقره در سال ۱۴۰۲ پیشرو هستند. این توزیع نابرابر، نشان‌دهنده تفاوت در ظرفیت‌های معدنی و سیاست‌های استانی است. در نهایت، برای تحقق توسعه متوازن، سیاستگذاران باید با تقویت زیرساخت‌ها و حمایت از معادن کوچک‌مقیاس، توزیع عادلانه‌تری از فرصت‌های معدنی ایجاد کنند.