محکومیت محمد مصدق و حوادث سال ۱۳۳۲

محمد مصدق، نخست وزیر پیشین ایران، در یادداشت‌های خود به محکومیت سه ساله‌اش در دادگاه نظامی اشاره کرده و می‌گوید: "کمونیسم را بهانه کرده‌اند که نفت ما را ۱۰۰ سال دیگر هم غارت کنند." این یادداشت‌ها در روزهای پایانی عمر او و در ارتباط با حوادث سال ۱۳۳۲ نوشته شده است. کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، که به عملیات آژاکس معروف است، منجر به سرنگونی حکومت مصدق و سرکوب فعالیت‌های سیاسی در ایران شد. یک روز پس از این کودتا، یعنی در ۲۹ مرداد ۱۳۳۲، مصدق و چند تن از یارانش دستگیر شدند و به محاکمه نظامی کشیده شدند. محاکمه او در ۳۵ جلسه و ۹۵ روز به طول انجامید و در نهایت در ۳۰ آذر ۱۳۳۲ به سه سال حبس مجرد محکوم شد. مصدق در این محاکمه به اتهاماتی چون برهم زدن حکومت و تحریک مردم به قیام مسلحانه پاسخ داد و بر مواضع خود در خصوص ملی کردن صنعت نفت تأکید کرد. او در یادداشت‌هایش به تبعید خود در احمدآباد پس از پایان حبس اشاره کرده و از شرایط سخت زندگی‌اش سخن گفته است. مصدق در ۱۴ اسفند ۱۳۴۵ درگذشت و در احمدآباد به خاک سپرده شد. سرنگونی حکومت او زخم عمیقی بر تاریخ ایران و ملت آن به شمار می‌رود.