چالش‌های مدیریت پسماند در کشور و ضرورت همکاری فرابخشی

مرتضی موحدنیا، مدیرکل دفتر محیط زیست و خدمات شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، روز پنجشنبه در نشست تخصصی مدیران عامل و رؤسای سازمان‌ها و شرکت‌های مدیریت پسماند شهرداری‌های کشور که به میزبانی شهرداری اصفهان در هتل آسمان برگزار شد، با اشاره به وضعیت بحرانی حوزه پسماند در کشور اظهار کرد: «یکی از چالش‌های مهم و بنیادین کشور در نظام مدیریت شهری، موضوع مدیریت پسماند است.» وی ادامه داد: «پیش از سال ۱۳۸۳ قانونی در حوزه پسماند وجود نداشت، اما خوشبختانه در آن سال قانون جامع مدیریت پسماندها تصویب شد و پس از آن، شهرداری‌ها به‌طور جدی وارد عمل شدند. با این حال، به‌رغم تأکید قانون‌گذار بر لزوم همکاری فرابخشی، هنوز نتوانسته‌ایم این اصل مهم را اجرایی کنیم.» موحدنیا در تشریح ابعاد ناکارآمدی فرابخشی در اجرای قانون مدیریت پسماند گفت: «در متن قانون صراحتاً آمده است که همه دستگاه‌ها باید در این حوزه مشارکت داشته باشند، اما در عمل تنها شهرداری‌ها مسئول شناخته شده‌اند و هیچ دستگاهی ورود مؤثری نداشته است.» وی افزود: «به عنوان مثال، صداوسیما که باید نقش کلیدی در فرهنگ‌سازی عمومی داشته باشد، هیچ اقدامی در این زمینه انجام نداده و حتی زمانی که شهرداری‌ها قصد تولید محتوای آموزشی در حوزه پسماند را دارند، هزینه‌های بالایی برای پخش این محتواها مطالبه می‌شود.» مدیرکل دفتر محیط زیست و خدمات شهری با اشاره به کم‌کاری نهادهای متولی بیان کرد: «بر اساس قانون، وزارت جهاد کشاورزی موظف است از پسماندهای آلی، کود تولید کند. اما این وزارتخانه نه تنها پسماند را از شهرداری‌ها خریداری نمی‌کند، بلکه هیچ‌گونه اقدامی در این زمینه انجام نداده است. در چنین شرایطی چگونه می‌توان انتظار داشت که در حوزه پسماند عملکرد موفقی داشته باشیم؟» وی اضافه کرد: «ما آن‌قدر درگیر جمع‌آوری و دفع زباله شده‌ایم که فرصتی برای تحلیل عوامل افزایش تولید زباله پیدا نکرده‌ایم. حتی شهرداری‌ها هم در این دام افتاده‌اند و به‌جای تمرکز بر کاهش تولید زباله و تفکیک از مبدأ، صرفاً بر دفع زباله متمرکز شده‌اند.» موحدنیا با تأکید بر لزوم بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی تصریح کرد: «در حوزه پسماند، تفکیک از مبدأ باید به‌طور کامل به شرکت‌های خصوصی واگذار شود. هم‌اکنون هر کیلوگرم پسماند، ۱,۸۰۰ تومان برای شهرداری‌ها هزینه دارد، در حالی که اگر از شرکت‌های تخصصی حمایت کنیم، می‌توان هم هزینه‌ها را کاهش داد و هم بازدهی را افزایش داد.» این مقام مسئول در پایان با اشاره به سیاست‌های کلی مدیریت پسماند اظهار داشت: «سیاست کلی ما در مدیریت پسماند، از مبدأ تولید تا دفع نهایی است. اما آن‌چه امروز کشور به‌شدت به آن نیاز دارد، استفاده از فناوری RDF (سوخت مشتق‌شده از زباله) است. در حال حاضر، تمام کارخانه‌های سیمان در کشور ترکیه از RDF استفاده می‌کنند. این اقدام باید در کشور ما نیز عملیاتی شود و گام‌هایی در این خصوص برداشته شود.»