تظاهرات ۱۵ خرداد ۱۳۴۲

تظاهرات ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، مجموعه وقایعی است که در پی بازداشت روح‌الله خمینی و در انتقاد به لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و انقلاب سفید رخ داد. این تظاهرات در شهرهای تهران، قم و ورامین علیه دولت اسدالله علم و در زمان حکومت محمدرضا شاه پهلوی برگزار شد و به زد و خورد بین مأموران شهربانی و تظاهرکنندگان انجامید. برخی تحلیل‌گران و نیز امام خمینی (ره) معتقد بودند که تظاهرات ۱۵ خرداد نقطه عطفی در آغاز انقلاب ۱۳۵۷ به شمار می‌آید. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، ۱۵ خرداد به عنوان تعطیل رسمی در تقویم کشورمان اعلام شد. در دی ۱۳۴۱، اصلاحات اقتصادی-اجتماعی توسط محمدرضاشاه با عنوان انقلاب سفید یا انقلاب شاه و مردم اعلام، و طی یک همه‌پرسی تصویب شد، طرح انقلاب سفید با مخالفت‌هایی از سوی جبهه ملی و همچنین محافل مذهبی روبه‌رو شد. یکی از مهم‌ترین مخالفان این طرح‌ها، امام خمینی (ره) بود. وی ضمن مخالفت با موضوعاتی، چون اصلاحات ارضی و حق رأی زنان به نفوذ بیشتر آمریکا در ایران معترض بود. اعتراضاتی که در خرداد ۱۳۴۲، در شهرهای بزرگ ایران به وقوع پیوست و توسط ارتش سرکوب شد. می‌توان گفت: قیام ۱۵ خرداد، نماد بیداری اسلامی، ایستادگی در برابر ظلم و طلوع نهضتی است که ریشه در ایمان، آگاهی و فداکاری مردم داشت.