راندمان نیروگاه‌های حرارتی در ایران و وضعیت نیروگاه‌های سیکل ترکیبی

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، مدیرعامل شرکت توانیر اعلام کرد که میانگین راندمان نیروگاه‌های حرارتی در ایران ۳۹.۶ درصد است و این رقم با میانگین جهانی ۴۰ درصد فاصله چندانی ندارد. نیروگاه‌های حرارتی شامل انواع بخاری، گازی، سیکل ترکیبی و زمین‌گرمایی هستند و طبق آمار، تنها نیروگاه‌های سیکل ترکیبی در ایران عملکرد بهتری دارند و برق را با بازدهی مناسبی تولید می‌کنند.

براساس آخرین آمار، در حال حاضر ۵۴ نیروگاه گازی در بخش دولتی و خصوصی با متوسط راندمان ۳۱.۵۱ درصد، ۲۰.۱ درصد از برق کشور را تولید می‌کنند. همچنین، ۲۰ نیروگاه بخاری با راندمان ۳۶.۲۴ درصد، ۲۱.۶ درصد از برق کشور را تأمین می‌کنند. ۳۸ نیروگاه سیکل ترکیبی نیز با راندمان ۴۵.۹۸ درصد، ۴۹.۳ درصد از کل تولید برق کشور را بر عهده دارند. با وجود پیشرفت‌های ایران در انرژی هسته‌ای، تنها یک نیروگاه اتمی با ظرفیت تولید ۱۲۰۰ مگاوات، ۱.۱ درصد از برق کشور را تولید می‌کند.

به‌طور کلی، به دلیل فناوری پیشرفته در نیروگاه‌های سیکل ترکیبی، این نیروگاه‌ها با استفاده از یک واحد سوخت، برق بیشتری نسبت به سایر نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌کنند و آلایندگی کمتری نیز دارند. به عنوان مثال، با در نظر گرفتن راندمان ۴۵.۹۸ درصدی، نیروگاه‌های سیکل ترکیبی به ازای دریافت یک واحد سوخت، حدود ۴ کیلووات برق تولید می‌کنند.

سال‌هاست که اقتصاد ایران از عدم خصوصی‌سازی درست و دولتی بودن تمام ارکان اقتصادی رنج می‌برد. یکی از حوزه‌هایی که همواره به خصوصی شدن و ایجاد فضای رقابتی در آن مورد توجه قرار گرفته، صنعت برق است. نظرات کارشناسی نشان می‌دهد که سپردن نیروگاه‌ها به متخصصان این حوزه در بخش خصوصی، بهترین گزینه برای مدیریت واحدهای تولید برق است. نیروگاه‌های سیکل ترکیبی که عمدتاً در یک دهه اخیر تأسیس شده‌اند، بازدهی بالایی دارند و مهم‌ترین عامل نزدیک بودن میانگین راندمان نیروگاه‌های حرارتی در ایران به میانگین جهانی هستند. از بین ۳۸ نیروگاه سیکل ترکیبی در ایران، ۵ نیروگاه متعلق به دولت و ۳۳ نیروگاه توسط بخش خصوصی تأسیس شده‌اند. به عبارت دیگر، ۱۳ درصد نیروگاه‌های سیکل ترکیبی دولتی و ۸۴ درصد خصوصی هستند. این موضوع به وضوح نشان می‌دهد که واگذاری ساخت و مدیریت نیروگاه‌ها به بخش خصوصی مؤثر بوده و عدم انحصار وزارت نیرو در این بخش، باعث عملکرد بهتر صنعت برق شده است.

در دهه نود، تعداد زیادی از نیروگاه‌های سیکل ترکیبی با راندمان ۴۵ تا ۵۰ درصد وارد مدار شدند که نقش مهمی در افزایش ظرفیت تولید برق کشور داشتند. این نیروگاه‌ها با استفاده از فناوری پیشرفته، نمونه‌های موفقی هستند که طی سال‌های اخیر فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و می‌توانند در شرایط بحرانی امروز صنعت برق که به دلیل ناترازی برق به وجود آمده، به‌عنوان راهکارهای بلندمدت مورد توجه قرار گیرند.

در میان نیروگاه‌های سیکل ترکیبی، ۴ نیروگاه با راندمان بیش از ۵۰ درصد فعالیت می‌کنند که می‌توان گفت نمونه‌های موفق نیروگاه‌های سیکل ترکیبی هستند و در ادامه به‌طور جزئی‌تری مورد بررسی قرار می‌گیرند.

نیروگاه شیرکوه با ظرفیت اسمی ۴۸۴ مگاوات و تولید واقعی ۳۹۵ مگاوات، از ۱۵۵۷۸۶ هزار لیتر گازوئیل و ۵۱۱۹۰۷ هزار مترمکعب گاز طبیعی برای تولید برق استفاده می‌کند. این نیروگاه با راندمان ۵۰ درصد شامل ۲ واحد گازی ۱۶۲ مگاواتی و یک واحد بخار ۱۶۰ مگاواتی در سال ۱۳۹۱ در استان یزد به بهره‌برداری رسیده است.

نیروگاه هریس با ظرفیت اسمی ۴۹۰ مگاوات و ظرفیت واقعی ۳۹۲ مگاوات، از سال ۱۳۹۹ وارد فاز بهره‌برداری تجاری شده است. این نیروگاه با مصرف ۱۱۸۴۴ هزار لیتر گازوئیل و ۳۳۸۸۳۶ هزار مترمکعب گاز، راندمانی حدود ۵۰.۲ درصد دارد و توانسته با بهره‌گیری از فناوری‌های روز، راندمان بالایی را در تولید برق داشته باشد.

نیروگاه کاسپین با ظرفیت اسمی ۴۶۱ مگاوات و تولید واقعی ۴۰۶ مگاوات، دارای راندمان قابل توجه ۵۲.۷ درصد است. این نیروگاه در تیرماه ۱۳۹۷ با شبکه برق کشور سنکرون شد و واحد بخار آن در سال ۱۴۰۰ وارد مدار شده است. گاز و گازوییل دو سوخت مورد استفاده در این نیروگاه است و به‌طور متوسط ۲۲۵۱۲ هزار لیتر گازوئیل و ۳۹۶۸۳۰ هزار مترمکعب گاز طبیعی برای تولید برق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نیروگاه آبادان با ظرفیت اسمی ۸۱۴ مگاوات و ظرفیت واقعی ۶۷۴ مگاوات، بزرگ‌ترین نیروگاه کشور به شمار می‌رود که دارای بالاترین راندمان نیز است. این نیروگاه با مصرف قابل توجه ۲۰,۷۵۶ هزار لیتر گازوئیل و ۷۲۴۳۹۵ هزار مترمکعب گاز طبیعی، راندمانی بسیار بالای ۵۳.۶ درصد دارد که آن را به یکی از پیشرفته‌ترین نیروگاه‌های سیکل ترکیبی کشور تبدیل کرده است.