تاریخچه و ساختار یگان آنست

یگان «آنست» که مخفف آموزش و نگهداری از سگ‌های تجسس است، از سال ۱۳۸۲ در جمعیت هلال احمر تشکیل شد. اهمیت وجود این سگ‌ها پس از زلزله بم که در آن بسیاری از مصدومان توسط سگ‌ها از زیر آوار نجات یافتند، برای مسئولان مشخص شد. این مرکز ابتدا در دو استان و سپس در سراسر کشور ایجاد و گسترش یافت.

وضعیت کنونی مراکز و مربیان

در حال حاضر، ۳۶ مرکز عملیاتی و ۱۱۰ قلاده سگ در سراسر کشور فعال هستند. به طور متوسط در هر استان ۲ تا ۳ سگ با مربی وجود دارد، اما در استان تهران ۵ مرکز فعال با ۱۵ سگ مستقر هستند.

مربیان این سگ‌ها از میان نجاتگران فعال سازمان امداد و نجات که علاقه‌مند به فعالیت با سگ‌ها هستند، انتخاب می‌شوند. این افراد پس از قبولی در آزمون، حدود ۲ سال آموزش تخصصی فشرده می‌بینند.

فرآیند آموزش سگ‌ها و نژادهای مورد استفاده

پس از گذراندن دوره آموزشی توسط مربی، سگ به او تحویل داده می‌شود و مجدداً دوره آموزشی مشترک برای تربیت سگ آغاز می‌شود. این دوره برای هر سگ حدود یک سال و نیم به طول می‌انجامد و پس از آن سگ وارد چرخه عملیات می‌شود.

در مراکز سگ‌های هلال احمر، حدود ۵ نژاد مختلف از سگ‌ها نگهداری می‌شوند، اما اکثر آن‌ها از نژادهای ژرمن شپرد و مالینویز هستند که توانایی بالایی در عملیات‌های جستجو دارند.

توانایی‌های سگ‌های تجسس امداد و نجات

رویکرد اصلی این سگ‌ها، زنده‌یابی مصدومان است؛ آن‌ها به بوی بدن انسان‌ها حساس بوده و می‌توانند افراد زنده را پیدا کنند. با این حال، با توجه به فراوانی عملیات‌های مفقودی در محیط‌های باز، آموزش «سگ‌های ردیاب» نیز در دستور کار قرار گرفته است. این طرح به صورت آزمایشی در استان مازندران با سگ‌های نژاد پوینتر در حال اجراست و موفقیت‌آمیز بوده است. همچنین، سگ‌های تجسس قادر به یافتن پیکر افراد فوت شده نیز هستند.

هزینه‌های نگهداری و سن بازنشستگی

سگ‌ها در سن ۲ تا ۳ ماهگی به صورت توله از داخل یا خارج کشور خریداری می‌شوند. هزینه نگهداری هر سگ در طول دوره آموزشی (حدود یک سال و نیم) سالانه حدود ۴۰۰ میلیون تومان است. پس از آن نیز هزینه‌ها متفاوت خواهد بود.

طول عمر طبیعی این سگ‌ها حدود ۱۳ تا ۱۴ سال است، اما به دلیل فشار مداوم آموزش و عملیات، زودتر فرسوده می‌شوند و معمولاً تا ۹ سالگی در چرخه عملیات حضور دارند و پس از آن بازنشسته می‌شوند.

توسعه ابزارهای مکمل در عملیات جستجو

مراکز جستجو در حال توسعه هستند و علاوه بر سگ‌های تجسس، ابزارهای مکمل دیگری نیز به اداره عملیات و جستجو اضافه شده‌اند. این ابزارها شامل پهپاد و دستگاه‌های زنده‌یاب هستند که در کنار سگ‌ها برای یافتن مفقودی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

آمار عملیاتی و جانفشانی سگ‌ها

در یک بازه ۱۲ روزه عملیات، سگ‌های تجسس هلال احمر موفق شدند ۲۰۲ مصدوم (اعم از زنده یا فوت شده) را طی ۱۸۱ ساعت عملیات جستجو پیدا کنند. متاسفانه در جریان این عملیات‌ها، دو قلاده سگ نیز به دلیل فشار کاری بالا جان خود را از دست دادند.