پروژه «بازگشت گور ایرانی»؛ تلاشی برای احیای یک گونه

فتح‌الله امیری، مستندساز شناخته‌شده محیط زیست، در گفت‌وگو با رسانه‌ها از پروژه جدید خود با نام «بازگشت گور ایرانی» خبر داد. این مستند که با همکاری نیما عسگری برای مرکز سیمرغ صدا و سیما در حال ساخت است، به سرگذشت گورخر ایرانی می‌پردازد؛ گونه‌ای که حدود ۴۳ یا ۴۴ سال پیش در پارک ملی کویر منقرض شد.

به گفته امیری، پس از گذشت حدود ۴۰ سال، تصمیم به معرفی دوباره این گونه به زیستگاه اصلی گرفته شد. این فرآیند که ۵ تا ۶ سال به طول انجامید، با چالش‌های جدی روبرو شد و متاسفانه منجر به تلف شدن ۵ رأس گورخر شد که در نهایت پروژه را متوقف کرد. با این حال، این تلاش‌ها دوباره از سر گرفته شد و اکنون با تربیت و آماده‌سازی گورخرها، گام‌هایی در جهت احیای این گونه ارزشمند برداشته شده است.

اولویت موضوعی در نگاه مستندساز

امیری تأکید کرد که همواره موضوع مستند برای او در اولویت قرار دارد. او به دنبال سوژه‌هایی است که بتوانند به حفظ محیط زیست و نجات گونه‌های حیات وحش کمک کنند. این دغدغه اصلی، او را به سمت ساخت آثاری با محوریت طبیعت و حیات وحش سوق می‌دهد.

چالش‌های پیش روی ساخت مستند محیط زیست

ساخت مستند، به‌ویژه در حوزه محیط زیست و حیات وحش، با فراز و نشیب‌های بسیاری همراه است. امیری چالش‌های این مسیر را به دو دسته اصلی تقسیم کرد:

• چالش‌های تولید: این دسته از چالش‌ها اغلب خارج از کنترل مستندساز هستند، چرا که فیلمبرداری در محیط واقعی و دل طبیعت انجام می‌شود. رخدادهای غیرمنتظره مانند حضور نداشتن در لحظه وقوع یک اتفاق مهم، حوادث طبیعی مانند عقرب‌گزیدگی در بیابان، یا حتی آسیب دیدن سوژه‌ها (مانند حادثه‌ای که دو ماه پیش برای یکی از سوژه‌ها رخ داد و منجر به شکستگی لگن او شد) از جمله این چالش‌ها هستند.
• چالش‌های مالی: به گفته امیری، بودجه اختصاص‌یافته برای ساخت مستندها معمولاً بر اساس زمان و دقیقه فیلم محاسبه می‌شود. این معیار برای فیلم‌های داستانی که فرآیند تولید کوتاه‌تری دارند مناسب است، اما برای مستندهایی که ممکن است فرآیند تولید آن‌ها ۶ یا ۷ سال به طول بینجامد، کافی نیست و تأمین بودجه مورد نیاز همواره یک دغدغه جدی است.

نقش جشنواره‌ها پس از تولید

امیری درباره تأثیر جشنواره‌های مستند اظهار داشت که این رویدادها پس از اتمام فرآیند تولید برگزار می‌شوند و تأثیری بر روند ساخت یا فروش اثر ندارند. جشنواره‌ها بیشتر بستری برای رقابت، نمایش آثار و داوری آن‌ها هستند و فرصتی را برای دیده شدن مستندسازان و آثارشان فراهم می‌کنند.

کارنامه فتح‌الله امیری در مستندسازی محیط زیست

فتح‌الله امیری، مستندساز برجسته محیط زیست، علاوه بر دریافت جوایز متعدد، ساخت مستندهای مهمی چون «در جستجوی پلنگ ایرانی»، «حیات در رگ‌های سرد»، «در گرداب انقراض» و چندین اثر دیگر را در کارنامه هنری خود دارد.