خلیج گرگان، این زیستگاه ارزشمند، در کنار تهدید خشکسالی، با فاز جدیدی از آلودگی شدید مواجه شده است. کاهش ورودی آب رودخانه‌ها و عدم تحقق انتقال آب خزر، در کنار تشدید آلایندگی فاضلاب‌های ورودی، کابوس خشک شدن و مرگ این اکوسیستم را به واقعیت نزدیک‌تر کرده است.

عملکرد نامطلوب تصفیه‌خانه بندر ترکمن

در حالی که پیش از این بخشی از فاضلاب شهر بندر ترکمن تصفیه می‌شد، طی هفته‌های اخیر عملکرد تصفیه‌خانه این شهر به شدت افت کرده است. مشاهدات عینی نشان می‌دهد که پساب خروجی از این تصفیه‌خانه به رنگ صورتی درآمده و پارامترهای آلاینده آن فراتر از حد مجاز است.

نتایج آزمایشگاهی حاکی از آن است که پارامترهایی نظیر کدورت، COD، فسفات و آمونیوم در پساب خروجی بیش از استاندارد است. روزانه ۶ تا ۷ میلیون لیتر فاضلاب آلوده از طریق این تصفیه‌خانه وارد خلیج گرگان می‌شود.

تلف شدن پرندگان و پیامدهای آلودگی

در محل تخلیه پساب تصفیه‌خانه بندر ترکمن، ده‌ها قطعه پرنده از گونه‌های گلاریول و باکلان تلف شده‌اند که نشان‌دهنده شدت آلودگی و تاثیر مستقیم آن بر حیات وحش است.

حدود ۷ هزار خانوار در بندر ترکمن فاضلاب خود را به این تصفیه‌خانه هدایت می‌کنند و هزینه تصفیه را پرداخت می‌کنند، اما عملاً پساب با بار آلایندگی بالا وارد خلیج می‌شود.

منابع متعدد آلودگی و وضعیت بغرنج

آلودگی خلیج گرگان تنها به فاضلاب شهری محدود نمی‌شود. فاضلاب خام یا تصفیه‌نشده واحدهای صنعتی اطراف، پساب زراعی صدها هزار هکتار زمین کشاورزی حاوی کودها و سموم، همگی به این زیستگاه می‌ریزند.

این وضعیت نشان می‌دهد که حتی اگر خلیج گرگان از خشکسالی نجات یابد، خطر مرگ ناشی از آلودگی آن را تهدید می‌کند.

نگرانی فعالان محیط زیست و مسئولیت‌ها

عضو تشکل‌های زیست محیطی گلستان با ابراز نگرانی از ورود فاضلاب خام و شیمیایی به خلیج گرگان، تاکید کرد که هیچ نهادی برای توقف این تهدید بزرگ پیشگام نمی‌شود.

وی افزود که افزایش استفاده از مواد شوینده و شیمیایی در زندگی روزمره، آلایندگی فاضلاب خانگی را تشدید کرده و این پساب آلوده وارد پناهگاه حیات وحش میانکاله می‌شود.

این فعال محیط زیست بر لزوم احداث و تکمیل تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهرهای ساحلی و مدیریت پساب صنعتی و زراعی همزمان با لایروبی کانال‌ها برای بهبود کیفیت آب خلیج گرگان تاکید کرد.

بر اساس قانون، مسئولیت حفاظت کیفی از منابع آبی خلیج گرگان بر عهده اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران، تصفیه فاضلاب‌های شهری بر عهده شرکت‌های آب و فاضلاب شهرستان‌های پیرامونی و حفاظت از حریم و بستر رودخانه‌ها بر عهده امور آب منطقه‌ای گلستان و مازندران است.

با وجود اقامه دعوا توسط محیط زیست علیه واحد آلاینده، تخلیه پساب آلوده از سوی تصفیه‌خانه بندر ترکمن همچنان ادامه دارد.