یافته‌ای غیرمنتظره: بطری‌های شیشه‌ای حاوی میکروپلاستیک بیشتری نسبت به پلاستیک هستند

میکروپلاستیک‌ها، این ذرات ریز و نامرئی، دیگر تنها محدود به اقیانوس‌ها نیستند و راه خود را به قفسه‌های آشپزخانه‌ها، غذا، آب، خاک، هوا و حتی بدن انسان باز کرده‌اند. این حضور گسترده، نگرانی‌های جدی را در مورد پیامدهای آن بر سلامت انسان و اکوسیستم‌ها برانگیخته است.

تحقیقات آژانس ایمنی غذایی فرانسه

در راستای درک بهتر خطرات و اطلاع‌رسانی عمومی، آژانس ایمنی غذایی فرانسه (ANSES) مطالعات گسترده‌ای را برای اندازه‌گیری میزان میکروپلاستیک‌ها در مواد غذایی روزمره، به‌ویژه غذاهای دریایی و نوشیدنی‌ها، انجام داده است.

پژوهشگران در این مطالعه، نوشیدنی‌های رایجی مانند آب، نوشابه، چای سرد، شراب و آبجو را مورد بررسی قرار دادند تا تعداد ذرات میکروپلاستیک موجود در هر لیتر از آن‌ها را مشخص کنند. همچنین، این تحقیق به بررسی تأثیر نوع بسته‌بندی (شیشه یا پلاستیک) بر میزان میکروپلاستیک در نوشیدنی‌ها پرداخت.

نتایج شگفت‌آور: شیشه حاوی میکروپلاستیک بیشتر؟

نتایج این مطالعه برخلاف انتظار، نشان داد که نوشیدنی‌های بسته‌بندی‌شده در بطری‌های شیشه‌ای، اغلب حاوی میکروپلاستیک‌های بیشتری نسبت به نوشیدنی‌های موجود در ظروف پلاستیکی یا فلزی هستند.

• نوشیدنی‌هایی مانند نوشابه، لیموناد، چای سرد و آبجو در بطری‌های شیشه‌ای به طور متوسط حدود ۱۰۰ ذره میکروپلاستیک در هر لیتر داشتند.
• همین نوشیدنی‌ها در بطری‌های پلاستیکی یا قوطی‌ها، بین پنج تا ۵۰ برابر میکروپلاستیک کمتری داشتند.

این یافته، باور رایج مبنی بر ایمن‌تر بودن شیشه نسبت به پلاستیک را به چالش می‌کشد.

منبع آلودگی در بطری‌های شیشه‌ای

دانشمندان آزمایشگاه ANSES در «بولوین سورمر» منبع غیرمنتظره‌ای برای این آلودگی در بطری‌های شیشه‌ای کشف کردند: رنگ روی درب‌های فلزی بطری‌ها. آن‌ها گمان می‌کنند که پوسته‌های رنگ ممکن است از سطح درپوش جدا شده و وارد نوشیدنی شوند.

در میان نوشیدنی‌های آزمایش‌شده، آب و شراب نسبت به سایر نوشیدنی‌ها میکروپلاستیک‌های کمتری داشتند:

• آب در بسته‌بندی‌های شیشه‌ای به طور متوسط حدود ۴٫۵ ذره در هر لیتر و در بطری‌ها یا کارتن‌های پلاستیکی حدود ۱٫۶ ذره در هر لیتر میکروپلاستیک داشت.
• شراب در بطری‌های شیشه‌ای با درب چوبی نیز سطح پایینی از این ذرات را نشان داد.

هنوز مشخص نیست که چرا میزان میکروپلاستیک بین انواع مختلف نوشیدنی‌ها متفاوت است، اما منبع آلودگی در بطری‌های شیشه‌ای با درپوش فلزی به وضوح شناسایی شده است.

بررسی مکانیسم آلودگی

محققان برای بررسی چگونگی ورود میکروپلاستیک‌ها به نوشیدنی‌های موجود در بطری‌های شیشه‌ای و یافتن راهکاری برای کاهش آن، سه سناریو را پس از تمیز کردن بطری‌ها و پر کردن آن‌ها با آب فیلترشده آزمایش کردند:

1. بستن بطری‌ها با درب‌های تمیز نشده.
2. دمیدن هوا روی درپوش پیش از بستن.
3. دمیدن هوا همراه با شست‌وشوی درپوش با آب و الکل.

نشانه‌های کلیدی که رنگ درب بطری‌ها را به عنوان منبع آلودگی تأیید می‌کند، شامل تطابق ترکیب و رنگ ذرات موجود در نوشیدنی‌ها با رنگ درب‌ها، وجود خراش‌های ریز روی درب‌ها ناشی از اصطکاک و انتشار تکه‌های بسیار ریز رنگ است که حتی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. این شواهد قویاً نشان می‌دهند که لایه رنگ روی درب، و نه خود بطری شیشه‌ای، منبع اصلی میکروپلاستیک‌هاست.

پیامدهای یافته‌ها

«ایزلین چایب»، دانشجوی دکترای واحد ایمنی-غذایی آبزیان که این مطالعه را هدایت کرده است، اظهار داشت: «زمانی که سطح میکروپلاستیک‌ها را در نوشیدنی‌های مختلف در فرانسه مقایسه کردیم، انتظار نتیجه معکوس را داشتیم.»

او افزود: «با این حال، بدون داده‌های مرجع سم‌شناسی، نمی‌توان گفت که آیا سطوح میکروپلاستیک‌های یافت‌شده خطراتی برای سلامت ایجاد می‌کند یا خیر.»

محققان تأکید می‌کنند که این مطالعه منبعی از میکروپلاستیک‌ها را شناسایی کرده است که تولیدکنندگان نوشیدنی به راحتی می‌توانند برای رفع آن اقدام کنند.