روسیه، ایران و قطر؛ پیشتازان ذخایر گاز طبیعی جهان در سال ۲۰۲۵

گاز طبیعی به عنوان یکی از حیاتی‌ترین منابع انرژی در جهان، نقشی کلیدی در تأمین نیازهای مختلف از تولید برق و گرمایش گرفته تا استفاده به عنوان ماده اولیه در صنایع ایفا می‌کند. شناخت کشورهای پیشرو در زمینه ذخایر این منبع ارزشمند، تصویری روشن از موازنه قدرت در بازار جهانی انرژی و تحولات ژئوپلیتیکی مرتبط با آن ارائه می‌دهد.

بر اساس داده‌های جمع‌آوری شده از نشریه Oil & Gas Journal با استناد به اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA)، این گزارش به معرفی ۱۰ کشوری می‌پردازد که در سال ۲۰۲۵ بیشترین ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی را در اختیار دارند.

منظور از ذخایر اثبات‌شده، منابعی از گاز طبیعی هستند که استخراج آن‌ها با فناوری‌های موجود و قیمت‌های فعلی بازار از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه تلقی می‌شود.

۱۰ کشور برتر از نظر ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی (۲۰۲۵)

جدول زیر، رتبه‌بندی ۱۰ کشور پیشتاز در زمینه ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی و میزان ذخایر آن‌ها را بر حسب تریلیون فوت مکعب نشان می‌دهد:

با دارا بودن ۱٬۶۸۸ تریلیون فوت مکعب گاز، روسیه در صدر این فهرست قرار دارد و بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد. ذخایر این کشور حدود ۴۰ درصد بیشتر از ایران (در جایگاه دوم با ۱٬۲۰۰ تریلیون فوت مکعب) و تقریباً سه برابر ایالات متحده (در جایگاه چهارم با ۶۱۵ تریلیون فوت مکعب) است.

سه کشور نخست این فهرست، یعنی روسیه، ایران و قطر، در مجموع ۵۱ درصد از کل ذخایر جهانی گاز طبیعی را به خود اختصاص داده‌اند. این میزان معادل ۳.۷ کوادریلیون فوت مکعب از مجموع ۷.۳ کوادریلیون فوت مکعب ذخایر تخمینی در سراسر جهان است. این سه کشور از سال ۲۰۲۳ جایگاه‌های برتر را حفظ کرده‌اند.

در مجموع، ۱۰ کشور ذکر شده در این فهرست، ۸۳ درصد از کل ذخایر جهانی گاز طبیعی را در اختیار دارند که نشان‌دهنده تمرکز بالای این منبع در تعداد محدودی از کشورهاست.

گاز طبیعی و تنش‌های ژئوپلیتیکی

از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، گاز طبیعی به یکی از مهم‌ترین نقاط کانونی تنش‌های ژئوپلیتیکی در سطح جهان تبدیل شده است.

اروپا که پیش از این وابستگی قابل توجهی به گاز روسیه داشت، در واکنش به این تحولات، تلاش‌های گسترده‌ای را برای متنوع‌سازی منابع انرژی خود و توسعه زیرساخت‌های واردات گاز طبیعی مایع (LNG) آغاز کرده است. با این حال، وابستگی اروپا به گاز روسیه همچنان به طور کامل مرتفع نشده است.

در سطح جهانی، تقاضا برای گاز طبیعی همچنان بالا باقی مانده است. بسیاری از کارشناسان انرژی، گاز طبیعی را به عنوان یک سوخت «گذار» در مسیر حرکت به سمت منابع انرژی پاک‌تر و کاهش وابستگی به زغال‌سنگ و نفت می‌بینند.