پوشش نوین Vantablack 310؛ راهکاری برای کاهش آلودگی نوری ماهواره‌ها

چالش آلودگی نوری ماهواره‌ها

به‌عنوان نمونه، دانشمندان پیش‌بینی می‌کنند که در زمان بهره‌برداری رسمی رصدخانه ۱٫۹ میلیارد دلاری ورا روبین در ژوئن ۲۰۲۵، تا ۴۰ درصد از تصاویر آن تحت تأثیر رد ماهواره‌ها مخدوش شوند. راهکارهای پیشین برای کاهش این بازتاب‌ها، مانند استفاده از پوشش‌های تیره، با مشکلاتی نظیر شکنندگی، دشواری در اعمال و خطر داغ شدن بیش از حد مواجه بودند.

پوشش نوین Vantablack 310

اکنون، محققان دانشگاه سری در بریتانیا پوششی به نام Vantablack 310 طراحی کرده‌اند که می‌تواند نقطه عطفی در حل این معضل باشد. این پوشش جدید از ترکیبی نوآورانه از نانولوله‌های کربنی و چسب‌های ویژه ساخته شده و در برابر شرایط سخت فضا از جمله تشعشع، اکسیژن اتمی و دماهای شدید مقاوم است.

یکی از مزیت‌های کلیدی Vantablack 310، حفظ خاصیت تیرگی خود حتی پس از شبیه‌سازی سه سال حضور در مدار و عملکرد نوری بهتر نسبت به پوشش‌های رقیب است. همچنین، برخلاف نمونه‌های پیشین، این ماده به راحتی قابل استفاده است و می‌تواند در محیط‌های تمیز مانند رنگ معمولی اعمال شود و در فرآیند ساخت نیز به آسانی قابل لمس و حمل‌ونقل است.

کیِران کلیفورد، متخصص مواد در شرکت Surrey NanoSystems می‌گوید: «پوشش‌های قبلی ساختاری بسیار حساس داشتند و حتی لمس آنها باعث فروپاشی می‌شد. ما به پوششی نیاز داشتیم که مهندسان بتوانند در تأسیسات خود به‌راحتی با آن کار کنند.»

آزمایش عملی و نتایج اولیه

نخستین آزمون واقعی این پوشش روی ماهواره دانشجویی Jovian 1 انجام خواهد شد. این ماهواره که با همکاری دانشگاه‌های بریتانیا طراحی شده، قرار است سال آینده به مدار زمین پرتاب شود. بخشی از پنل خورشیدی آن با پوشش Vantablack 310 پوشانده می‌شود و میزان بازتاب نور در طول چرخش ماهواره اندازه‌گیری خواهد شد.

بررسی‌های اولیه نشان داده‌اند که این پوشش شدت درخشش ماهواره را به حدود قدر ۷ کاهش می‌دهد، به‌طوری‌که برای چشم انسان تقریباً نامرئی است. این در حالی است که ماهواره‌های استارلینک معمولاً بین قدر ۳ تا ۵ قرار دارند و به راحتی دیده می‌شوند. در سیستم اندازه‌گیری نجومی، هرچه عدد قدر بیشتر باشد، جسم کم‌نورتر است؛ بنابراین عدد ۷ نشان‌دهنده نوری بسیار ضعیف و غیرقابل مشاهده برای چشم غیرمسلح است.

افزون بر این، پوشش جدید تنها ۲ درصد از نور مرئی و نزدیک‌به‌مادون‌قرمز را بازتاب می‌دهد، در حالی که پوشش‌های رقیب حدود ۵ درصد بازتاب دارند.

آینده فناوری ماهواره‌ای و نجوم

این نوآوری نه تنها نویدبخش تصاویری شفاف‌تر و دقیق‌تر برای اخترشناسان است، بلکه به صنعت ماهواره نیز سود می‌رساند. با کاهش نگرانی‌های جامعه علمی، احتمال اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه کمتر می‌شود و مسیر تولید انبوه و سریع‌تر ماهواره‌ها هموارتر خواهد شد.

گرچه هنوز زود است که این دستاورد را انقلابی قطعی در صنعت فضایی بدانیم، اما بی‌شک Vantablack 310 گامی مهم در هم‌زیستی فناوری‌های مدرن با آسمان پاک و بکر شب است.