چالش‌های تأمین اجتماعی سمنان؛ از ناترازی مالی تا طلاق‌های صوری برای مستمری

پوشش گسترده و چالش‌های مالی

کمال نیک اقبال با اشاره به اینکه حدود ۷۰ تا ۷۲ درصد جمعیت استان سمنان تحت پوشش تأمین اجتماعی قرار دارند (در حالی که میانگین کشوری ۵۳ درصد است)، از بار مالی سنگین این سازمان در استان سخن گفت. وی اعلام کرد که تنها در بخش پرداخت مستمری و تعهدات کوتاه‌مدت، ماهانه حدود ۱۲۰۰ میلیارد تومان (معادل ۱.۲ همت) هزینه می‌شود.

با این حال، در بخش وصول حق بیمه، استان با ناترازی مالی روبرو است و هزینه‌ها بیش از منابع دریافتی است. این کسری با دریافت وام از ستاد سازمان جبران می‌شود.

سوءاستفاده از مستمری بازماندگان و طلاق‌های صوری

یکی از دغدغه‌های جدی مطرح شده، افزایش موارد طلاق‌های صوری برای استفاده از مستمری والدین است. نیک اقبال تأکید کرد که برخی افراد با ثبت طلاق صوری، اما ادامه زندگی مشترک، به دنبال بهره‌مندی غیرقانونی از مستمری هستند. وی افزود که همکاران سازمان از موارد متعددی اطلاع دارند که زوجین با وجود زندگی در یک منزل، از این مستمری استفاده می‌کنند. این موضوع در حال بررسی و اصلاح قانونی است.

مطالبات از کارفرمایان و حمایت‌های ویژه

در استان سمنان بیش از ۱۷ هزار و ۱۰۰ واحد تولیدی و اقتصادی فعال هستند، اما میزان مطالبات تأمین اجتماعی از آن‌ها به ۵۰۰ میلیارد تومان در قالب قطعی و غیرقطعی رسیده است.

مدیرکل تأمین اجتماعی استان به حمایت ویژه از برخی شرکت‌ها در جریان مشکلات اخیر اشاره کرد و گفت که لیست بیمه بیش از ۵۰ شرکت با پرداخت جزئی پذیرفته شد تا بیمه‌شدگان متضرر نشوند.

خدمات رفاهی و وام به بازنشستگان

در سال ۱۴۰۴، تاکنون ۶۶۴ فقره وام ۵۰ میلیون تومانی از سوی کانون بازنشستگان و ۹۰ فقره نیز مستقیماً توسط اداره کل به بازنشستگان پرداخت شده است. همچنین، در سال گذشته بیش از ۱۲۰۰ نفر از بازنشستگان در قالب طرح کرامت رضوی به مشهد اعزام شدند و تمامی هزینه‌های اسکان و ایاب‌وذهاب توسط سازمان پرداخت شد.

نارضایتی از بیمه تکمیلی و اصلاح قانون مشاغل سخت

نیک اقبال به صراحت نارضایتی از عملکرد بیمه تکمیلی آتیه‌سازان حافظ را تأیید کرد و گفت که این بیمه مورد اعتراض بیمه‌شدگان، به‌ویژه بازنشستگان است که با وجود پرداخت حق بیمه، مراکز درمانی خصوصی حاضر به همکاری با آن نیستند.

در خصوص قانون بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور، وی از بازنگری در این قانون خبر داد. هدف از اصلاح، جلوگیری از سوءاستفاده و درخواست بازنشستگی پیش از موعد با هر عنوان شغلی است. قانون جدید کارفرما را ملزم به اصلاح فرایند تولید می‌کند تا مشاغل واقعاً سخت باقی بمانند.

وی به سوءاستفاده‌هایی اشاره کرد که فرد بازنشسته بلافاصله پس از بازنشستگی به همان شغل بازمی‌گردد، بدون اینکه فرد بیکاری جایگزین او شود. این افراد معمولاً در سنین ۴۰ تا ۴۵ سالگی و در اوج پختگی کاری بازنشست می‌شوند و کارفرمایان آن‌ها را دوباره به کار می‌گیرند، که این امر به کاهش تعداد بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی منجر می‌شود.

بخشنامه‌ای جدید با همکاری مجامع کارفرمایی و کارگری تدوین و ابلاغ شده که امید می‌رود با اجرای آن، به پایداری منابع تأمین اجتماعی کمک شود و قانون مشاغل سخت و زیان‌آور عادلانه‌تر گردد.

کاهش آمار بیمه بیکاری

آمارها نشان‌دهنده کاهش تعداد دریافت‌کنندگان مقرری بیمه بیکاری است. در سال گذشته ۲۰۳۰ نفر از این مقرری بهره‌مند بودند که این تعداد تا پایان خرداد امسال به ۱۹۶۳ نفر کاهش یافته است، یعنی حدود ۳ درصد کاهش.

چالش‌های پیش رو و نیاز به اصلاحات

تأمین اجتماعی سمنان با وجود پوشش گسترده، با مشکلات ساختاری در منابع، عدم تناسب خدمات با نیاز بیمه‌شدگان، مطالبات انباشته، فرسودگی قوانین و چالش‌های فرهنگی و اقتصادی مواجه است. به نظر می‌رسد برای عبور از این بحران، نیاز به بازنگری اساسی در سیاست‌های ملی، همکاری دولت و اصلاح سازوکارهای نظارتی وجود دارد.