خبر کامل
نبرد پیکره‌های باستانی موآی با فرسایش و تغییرات اقلیمی در جزیره ایستر
پیکره‌های باستانی موآی در جزیره ایستر؛ نبرد با زمان و تغییرات اقلیمی
در جزیره دورافتاده راپا نویی، معروف به جزیره ایستر، پیکره‌های سنگی غول‌پیکر موآی که یادگار تمدن باستانی پولینزی هستند، در نبردی سخت با فرسایش ناشی از عوامل طبیعی و تغییرات اقلیمی قرار دارند. این تندیس‌های منحصربه‌فرد که از سنگ آتشفشانی نرمی به نام «تاف» تراشیده شده‌اند، به‌تدریج در حال تبدیل شدن به غبار هستند و بقای آن‌ها نیازمند تلاش‌های فوری حفاظتی است.
تهدیدهای فزاینده برای میراث جهانی
موآی‌ها که بیشترشان بین سال‌های ۱۱۰۰ تا ۱۶۰۰ میلادی ساخته شده‌اند، به‌طور فزاینده‌ای تحت تأثیر فرسایش قرار گرفته‌اند. سنگ تاف، متخلخل و نرم است و در برابر باد، باران، و به‌ویژه رطوبت ناشی از پاشش آب دریا آسیب‌پذیر است. کریستالیزه شدن نمک در داخل سنگ باعث پوسته‌پوسته شدن و خرد شدن مجسمه‌ها می‌شود و ترک‌ها و حفره‌هایی در سطح آن‌ها ایجاد می‌کند.
علاوه بر عوامل طبیعی، حیوانات نیز به موآی‌ها آسیب می‌رسانند؛ اسب‌ها و گاوها برای رفع خارش از آن‌ها استفاده می‌کنند و فضولات پرندگان نیز باعث فرسایش شیمیایی سنگ می‌شود. در سال ۲۰۲۰، برخورد یک کامیون به یکی از مجسمه‌ها نیز آسیب فیزیکی وارد کرد.
تأثیرات مخرب تغییرات اقلیمی
فرسایش موآی‌ها در دهه‌های اخیر به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. تغییرات اقلیمی، به‌ویژه کاهش بارش‌های منظم و افزایش شدت بارش‌های پراکنده، خشکسالی‌های مکرر، و افزایش خطر آتش‌سوزی‌های جنگلی، تهدیدهای جدی برای این آثار باستانی محسوب می‌شوند. آتش‌سوزی اکتبر ۲۰۲۲ در دهانه آتشفشانی رانو راراکو، محل اصلی تراشیدن بسیاری از موآی‌ها، حدود ۸۰ مجسمه را سوزاند و ترک‌خورده کرد که آسیب‌های ناشی از آن غیرقابل جبران توصیف شده است.
افزایش سطح آب دریا و رویدادهای شدید موجی نیز در حال فرسایش سواحل جزیره هستند. این پدیده یکی از نزدیک‌ترین تهدیدها برای موآی‌هاست، زیرا بیش از ۹۰٪ تندیس‌های ایستاده روی سکوهای «آهو» در امتداد ساحل قرار دارند.
تلاش‌های حفاظتی و چالش‌ها
جامعه محلی راپا نویی و سازمان‌های بین‌المللی در حال بررسی و اجرای روش‌های مختلفی برای حفاظت از موآی‌ها هستند. این تلاش‌ها شامل:
- استفاده از روش‌های شیمیایی برای تقویت سنگ و ضدآب کردن سطح مجسمه‌ها.
- اسکن سه‌بعدی مجسمه‌ها با پهپاد برای رصد تغییرات و برنامه‌ریزی حفاظتی.
- تقویت دیواره‌های ساحلی برای جلوگیری از نفوذ امواج دریا.
- بازسازی و مستحکم کردن سکوهای آهو.
با این حال، این تلاش‌ها با چالش‌هایی نیز روبرو هستند. درمان‌های شیمیایی پرهزینه هستند و نیاز به تجدید دوره‌ای دارند. برخی تلاش‌های حفاظتی در گذشته، مانند ساخت قالب‌های سیلیکونی در سال ۱۹۸۶، ناخواسته باعث آسیب بیشتر به مجسمه‌ها شده‌اند.
بحث بر سر سرنوشت موآی‌ها
در میان تلاش‌های حفاظتی، بحثی فلسفی نیز در جریان است. برخی باستان‌شناسان معتقدند فرسایش و نابودی موآی‌ها بخشی از چرخه طبیعی زندگی آن‌هاست و باید اجازه داد به زمین بازگردند. این دیدگاه با سنت برخی جوامع پولینزی که آثار خود را عمداً از بین می‌برند، همسو است.
در مقابل، بسیاری از مردم محلی راپا نویی و باستان‌شناسان دیگر به‌شدت با این دیدگاه مخالفند. آن‌ها موآی‌ها را ستون فقرات میراث فرهنگی خود و شاهکاری بی‌بدیل می‌دانند که حفاظت از آن‌ها نه تنها ضروری، بلکه وظیفه‌ای اخلاقی است. آن‌ها معتقدند موآی‌ها باید به عنوان شاهدی بر حضور اجداد پولینزی در جزیره باقی بمانند.
حفاظت برای حفظ مردم و فرهنگ
گروه محلی مائو هنوآ رویکردی چندجانبه را در پیش گرفته است که شامل حفاظت از آثار موجود و همچنین تشویق هنرمندان محلی به ادامه سنت حکاکی و خلق موآی‌های جدید است. آریکی تپانو مارتین، رئیس این گروه، تأکید می‌کند:
موضوع فقط حفاظت از موآی نیست، ما موآی را برای حفظ مردم خود در این جزیره محافظت می‌کنیم. فرهنگ ما زنده است. هنوز زنده است و ما می‌توانیم سنت اجدادمان را با خلق چیزهای جدید حفظ کنیم.
با توجه به اهمیت موآی‌ها برای گردشگری که موتور اصلی اقتصاد جزیره است و همچنین جایگاه آن‌ها به عنوان میراث جهانی یونسکو، حفاظت از این پیکره‌های سنگی باستانی امری حیاتی برای بقای فرهنگی و اقتصادی راپا نویی محسوب می‌شود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
