بورس در انتظار؛ خروج پول حقیقی ادامه دارد

تداوم خروج پول حقیقی و بی‌اعتمادی در بازار

برای هفدهمین روز متوالی، بازار سرمایه با خروج پول حقیقی مواجه شد. مجموع خروج پول حقیقی در این دوره به بیش از ۴۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. تنها در معاملات روز گذشته، رقم خروج پول حقیقی هزار و ۶۲۹ میلیارد تومان بود که نشان‌دهنده تداوم بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران خرد به چشم‌انداز بازار است.

ارزش معاملات خرد بازار در روز گذشته به ۶ هزار و ۶۹۳ میلیارد تومان رسید که گرچه نسبت به میانگین هفته‌های گذشته کمی بهبود یافته، اما همچنان فاصله زیادی با روزهای پرشور بازار دارد. تقاضای پایدار در بازار کمرنگ است و هر صعودی با موجی از عرضه همراه می‌شود.

مقایسه بازدهی بازارها در ۵ ماه نخست سال ۱۴۰۴

با گذشت نزدیک به پنج ماه از سال جاری، مقایسه بازدهی بازارهای دارایی نشان می‌دهد که بازار سهام، با وجود نوسانات، همچنان در جایگاه بهتری نسبت به رقبای سنتی خود قرار دارد:

• شاخص کل بورس: ۱ درصد رشد
• شاخص هم‌وزن: ۴.۵ درصد رشد
• شاخص کل فرابورس: ۱.۹ درصد رشد

در مقابل، بازارهای ارز و طلا با افت‌های قابل توجهی همراه بوده‌اند:

• دلار در بازار آزاد: ۸.۴ درصد کاهش
• طلای ۱۸ عیار: ۱۰.۷ درصد کاهش
• سکه امامی: ۱۴.۹ درصد کاهش
• سکه بورسی: ۸.۶ درصد کاهش
• نیم‌سکه: ۲۷.۵ درصد کاهش
• ربع‌سکه: ۲۵.۳ درصد کاهش

این آمارها نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاران بورسی نسبت به سایر دارایی‌ها وضعیت بهتری داشته‌اند. با این حال، نگرانی اصلی فعالان بازار، ناپایداری و شکنندگی این بازدهی است. شاخص کل بورس در اواخر اردیبهشت به سطح ۳ میلیون و ۲۵۲ هزار واحدی (بازدهی حدود ۲۰ درصدی) رسیده بود، اما پس از آن با افت شدید بخشی از این بازدهی را از دست داد و حتی در مقاطعی بازدهی سالانه منفی شد.

رکود پولی و تاثیر انتظارات سیاسی

شاخص‌های بازار سهام در روزهای اخیر در مسیر بازگشت قرار گرفته‌اند، اما این بازگشت فعلا محدود بوده است. برخی تحلیلگران آن را نشانه‌ای از پایان موج فروش می‌دانند، در حالی که عده‌ای دیگر معتقدند این رشدها بیشتر جنبه نمادین داشته و بدون تقویت متغیرهای پولی و بنیادی پایدار نخواهد بود.

تحولات سیاست خارجی همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای تاثیرگذار بر روند بازار است. در شرایطی که ریسک‌های غیراقتصادی پررنگ باقی مانده‌اند، بازارها در وضعیت انتظار به سر می‌برند و فعالان ترجیح می‌دهند محتاطانه عمل کرده و از ورود جدی به بازار پرهیز کنند. فقدان تقاضا نه تنها به عملکرد ضعیف بازار دامن زده، بلکه فرصت‌های پیش‌رو را نیز بی‌اثر کرده است. حتی شرکت‌های با گزارش‌های مالی مطلوب یا برنامه افزایش سرمایه جذاب نیز نمی‌توانند توجه فعالان را جلب کنند. آنچه بیش از هر چیز برای فعالان بازار اولویت دارد، امنیت روانی سرمایه‌گذاری است که در حال حاضر در بازار گم شده است.

آیا موج بازگشت پایدار خواهد بود؟

پرسش کلیدی این است که آیا نشانه‌های بازگشت بازار می‌تواند به روندی پایدار منجر شود یا با کوچک‌ترین شوک دوباره شاهد عقب‌گرد خواهیم بود؟ تجربه سال‌های اخیر نشان داده که بورس ایران، با وجود ظرفیت جهش‌های سریع، بدون ثبات در متغیرهای اقتصاد کلان، جریان پولی باثبات، سیاست‌های حمایتی بلندمدت و چشم‌انداز مشخص سیاسی، نمی‌تواند در مسیر صعودی پایداری باقی بماند.

سیاستگذاران بورسی نیز در ماه‌های اخیر عملکرد فعالی از خود نشان نداده‌اند. بی‌عملی نهادهای نظارتی در کنار انتظارات نامطمئن سیاسی، ترکیبی فرساینده برای بازار ساخته که حتی در روزهای مثبت هم مانع از بازسازی اعتماد می‌شود.

بازار سرمایه در شرایط فعلی میان دو سناریو قرار دارد: امکان بازگشت شاخص‌ها به سطوح بالاتر در صورت گشایش‌های دیپلماتیک و کاهش تنش‌های سیاسی، و خطر افت دوباره در صورت تداوم بی‌اعتمادی و خروج پول حقیقی. بورس نیازمند بیش از چند روز سبزپوشی است تا بتواند امیدها را زنده کرده و اعتماد از دست رفته سرمایه‌گذاران را بازسازی کند.