خبر کامل
چگونه اف ۲۲ آمریکا بدون شلیک، سوخو ۵۷ روسیه را شکست داد؟

نزدیک به بیست سال پیش، با ورود رسمی جنگنده نسل پنجم اف ۲۲ رپتور به خدمت نیروی هوایی ایالات متحده، تحولی شگرف در عرصه نبردهای هوایی رخ داد. این جنگنده با ترکیبی از پنهانکاری پیشرفته، قابلیت پرواز مافوق صوت بدون پسسوز، سامانههای حسگر نوین و توانمندیهای شبکهمحور، استانداردهای جدیدی را برای نسل پنجم جنگندهها تعریف کرد و جایگاه خود را برای دو دهه حفظ نمود. اما چگونه این جنگنده آمریکایی، رقیب روسی خود، سوخو ۵۷، را بدون حتی یک درگیری مستقیم شکست داد؟
رقابت پنهان: اف ۲۲ در برابر سوخو ۵۷
اف ۲۲ رپتور در دورهای وارد خدمت شد که کمتر از پانزده سال از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی میگذشت و ایالات متحده تنها ابرقدرت جهان محسوب میشد. روسیه، وارث شوروی، در آن زمان از نظر اقتصادی و فناوری توان رقابت با آمریکا را نداشت، اما ولادیمیر پوتین جوان در کرملین به دنبال بازگرداندن توازن قوا بود. با آگاهی از کمبود منابع مالی برای توسعه مستقل یک جنگنده نسل پنجم، روسیه به دنبال یک شریک قابل اعتماد بود و هند، به عنوان یکی از شرکای دیرینه و قدرت اقتصادی در حال رشد، گزینه طبیعی محسوب میشد.
در سال ۲۰۰۷، تنها دو سال پس از عملیاتی شدن اف ۲۲، هند و روسیه توافقنامه توسعه مشترک جنگنده نسل پنجم (FGFA) را امضا کردند. این پروژه که در نمایشگاه Aero India ۲۰۰۷ اعلام شد، قرار بود با تقسیم مساوی هزینهها، طراحی و مالکیت فکری پیش برود. روسیه این جنگنده را پاسخی به اف ۲۲ میدید، در حالی که هند به دنبال جایگزینی برای ناوگان قدیمی خود بود.
موفقیتهای پیشین در همکاریهای نظامی، مانند مونتاژ تحت لیسانس سوخو ۳۰ MKI در هند و پروژه موشک کروز براهموس، اعتماد به پروژه FGFA را افزایش داد. با این حال، این پروژه از همان ابتدا با چالشهایی نظیر تأخیرهای مکرر، افزایش هزینهها و اختلاف نظر در مورد مشخصات فنی، از جمله اصرار هند بر نسخه دو سرنشینه، مواجه شد.
چرا پروژه سوخو ۵۷ با شکست مواجه شد؟
برنامهریزی اولیه برای تحویل جنگنده FGFA ابتدا تا سال ۲۰۱۸ و سپس تا سال ۲۰۲۲ به تعویق افتاد. نقطه عطف این پروژه در سال ۲۰۱۸ رخ داد، زمانی که هند به دلیل نگرانی از هزینههای سرسامآور، انتقال ناکافی فناوری و کیفیت پایین پلتفرم نسبت به اف ۲۲ رپتور، از پروژه کنارهگیری کرد. این تصمیم ضربهای مهلک به روسیه و پیروزی بزرگی برای آمریکا بود که به دنبال افزایش نفوذ در بازار دفاعی هند بود.
تحلیلگران مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) معتقد بودند که سطح مقطع راداری (RCS) سوخو ۵۷، که بعدها به نام سوخو ۵۷ فلن شناخته شد، بالاتر از جنگندههای نسل پنجمی غربی مانند اف ۲۲ و اف ۳۵ است و قابلیتهای پنهانکاری آن صرفاً نمایشی است. آنها خروج هند از پروژهای با هزینه ۲۵ میلیارد دلار و ارزش فناوری محدود را تصمیمی هوشمندانه ارزیابی کردند.
مارشال بازنشسته نیروی هوایی هند، آنیل چوپرا، نیز تأیید کرد که روسیه در دستیابی به استانداردهای پنهانکاری و پیشرانه مورد نظر ناکام بوده است. او عملکرد سوخو ۵۷ در آزمایشهای سال ۲۰۱۸ در سوریه را ناامیدکننده خواند و اظهار داشت که سرمایهگذاری ۲۹۵ میلیون دلاری هند دستاورد فنی قابل توجهی به همراه نداشته است.
رئیس سابق نیروی هوایی هند، آر.کی.اس بهادوریا، در سال ۲۰۲۳ مخالفت خود را با واردات موقت جنگندههای نسل پنجمی مانند اف ۳۵ یا سوخو ۵۷ اعلام کرد و خروج از پروژه FGFA را تصمیمی ضروری به دلیل عدم شفافیت روسیه و ضعفهای فنی دانست.
در مقابل، روسلان پوخوف، مدیر مرکز تحلیل راهبردها و فناوریهای روسیه، خروج هند را تصمیمی ناپخته و تحت فشار آمریکا دانست و از قابلیتهای سوخو ۵۷ دفاع کرد، هرچند تأخیرها و ظرفیت محدود تولید روسیه را پذیرفت.
ورود سوخو ۵۷ به خدمت و آینده اف ۲۲
در سال ۲۰۲۰، حدود پانزده سال پس از عملیاتی شدن اف ۲۲، جنگنده سوخو ۵۷ سرانجام وارد نیروی هوایی روسیه شد. با این حال، تولید آن بسیار کند پیش رفت و با آغاز حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، تحریمها دسترسی روسیه به قطعات کلیدی مانند نیمهرساناها و تیتانیوم را محدود کرده و تولید سوخو ۵۷ را با مشکل مواجه ساخته است. تاکنون تنها تعداد محدودی از این جنگندهها عملیاتی شدهاند و نقش آنها در جنگ اوکراین محدود به شلیک موشکهای دورایستا بوده است.
در حالی که سوخو ۵۷ قرار بود رقیب مستقیم اف ۲۲ باشد، اکنون پس از گذشت بیست سال، اف ۲۲ در آستانه بازنشستگی قرار گرفته است. نیروی هوایی آمریکا قصد دارد ۳۲ فروند از نسخههای قدیمیتر اف ۲۲ را که عمدتاً برای آموزش استفاده میشوند، بازنشسته کند، هرچند کنگره بارها این تصمیم را متوقف کرده است. برخی منابع معتقدند خدمت اف ۲۲ ممکن است تا سال ۲۰۴۰ نیز ادامه یابد، اما قطعاً در دهه ۲۰۳۰ در خط مقدم عملیاتها نخواهد بود.
ایالات متحده هماکنون توسعه جنگنده نسل ششم خود با نام NGAD یا F-47 را آغاز کرده است که هدف آن تضمین برتری هوایی در آینده است. پیشبینی میشود تولید انبوه این جنگنده پیش از پایان دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۹ آغاز شود.
نکته جالب توجه این است که با وجود چالشهای سوخو ۵۷، بحث بازگشت این جنگنده به فهرست گزینههای نیروی هوایی هند مطرح شده است، چرا که دهلی نو در پی دستیابی به جنگندههای پنهانکار در مواجهه با افزایش ناوگان نسل پنجمی چین و توسعه پروژه نسل ششم این کشور است. این وضعیت، آینده سوخو ۵۷ را در هالهای از ابهام قرار داده است.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
