جنگ پنهان: روایت آسیب‌های خاموش بر نظام سلامت کشور در حملات اخیر

ابعاد پنهان جنگ بر سلامت عمومی

این گزارش، حاصل گفت‌وگو با رؤسا و دبیران انجمن‌های تخصصی پزشکی است که تصویری دقیق از اثرات پنهان جنگ بر سلامت عمومی کشور ارائه می‌دهد. این آثار فراتر از تلفات مستقیم، شامل اختلالات درمانی، آسیب‌های روانی، وقفه‌های دارویی و اختلال در روندهای تخصصی است.

افزایش اضطراب در مادران باردار و شهادت یک پزشک

• اضطراب مادران باردار: سودابه کاظمی، رئیس انجمن علمی متخصصین زنان و زایمان ایران، از افزایش چشمگیر اضطراب در زنان باردار هم‌زمان با حملات خبر داد. کوچ اضطراری و صدای انفجارها به حملات پنیک در این گروه حساس منجر شد.
• شهادت پزشک: دکتر زهره رسولی، متخصص زنان، به همراه همسر و نوزاد دوماهه‌اش در اثر اصابت مستقیم موشک به منزل مسکونی‌شان به شهادت رسیدند.

بیماران مغز و اعصاب: تصمیمات حیاتی در بحران

کوروش کریمی یارندی، بازرس انجمن جراحان مغز و اعصاب، به ترک تهران توسط بسیاری از بیماران خاص اشاره کرد و هشدار داد: «در بیماری‌های مغزی، لحظه تصمیم حیاتی است؛ تشنج، خونریزی یا هیدروسفالی اگر در همان لحظه مدیریت نشود، جان بیمار را می‌گیرد.» او بر لزوم مشاوره با پزشک معالج پیش از هرگونه جابه‌جایی تأکید کرد تا از عوارض غیرقابل بازگشت جلوگیری شود.

سکته مغزی: مسابقه با زمان در سایه تردید

احسان شریفی‌پور، دبیر انجمن سکته مغزی کشور، از اختلال در انسجام درمان سکته‌های مغزی انتقاد کرد و گفت: «درمان سکته یک مسابقه با زمان است. هر دقیقه تأخیر، یعنی مرگ بیشتر سلول‌های مغز.» وی خواستار فعال ماندن حداقل دو مرکز از چهار مرکز جامع استروک تهران در شرایط بحران شد و بر آمادگی انجمن برای ارائه پروتکل‌های بحران و آموزش عمومی تأکید کرد.

پیوند کلیه: تعلیق موقت برای حفظ جان

فاطمه پور رضاقلی، دبیر انجمن علمی پیوند کلیه ایران، از تعلیق موقت عمل‌های پیوند در برخی مراکز مانند بیمارستان لبافی‌نژاد خبر داد و دلیل آن را اولویت ایمنی بیماران در شرایط بمباران عنوان کرد. با این حال، روند درمان بیماران دیالیزی بدون وقفه ادامه یافت و کادر درمان حتی برای بیماران مهاجرت‌کرده به شهرهای دیگر نیز پیگیری و پرونده الکترونیک در نظر گرفتند.

سرطان: تأخیر درمان، بازگشت بیماری

علی مطلق، رئیس انجمن رادیوآنکولوژی ایران، نسبت به عوارض تأخیر در درمان بیماران سرطانی هشدار داد: «در سرطان، زمان همه‌چیز است. وقفه در روند پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی، می‌تواند به عود بیماری منجر شود.» وی بر آمادگی انجمن برای اجرای نسخه‌نویسی الکترونیک، ویزیت مجازی و پرونده دیجیتال تأکید کرد و خواستار همراهی فوری وزارت بهداشت برای فعال‌سازی این زیرساخت‌ها شد.

بیماران داخلی: مرگ خاموش قربانیان مزمن

ایرج خسرونیا، رئیس انجمن متخصصان داخلی کشور، با اشاره به حملات مستقیم به مراکز درمانی، گفت: «حمله به بیمارستان، یعنی حمله به جان کسانی که در اوج ضعف جسمی، چشم به سیستم درمانی دارند.» او تأکید کرد که قطع برق، تخریب زیرساخت‌ها و مهاجرت بیماران، باعث وقفه در درمان‌های حیاتی شد و حتی یک تأخیر کوچک در بیماران مزمن می‌تواند به مرگ خاموش منجر شود. انجمن داخلی نیز سامانه‌های مشاوره آنلاین را فعال کرده است.

حمله به ساختمان انجمن علمی مغز و اعصاب

محمود معتمدی، رئیس انجمن بیماری‌های مغز و اعصاب ایران، از آسیب جدی به محل استقرار این انجمن در تهران بر اثر حمله موشکی خبر داد. وی تأکید کرد که انجمن یک نهاد تخصصی و غیرسیاسی در حوزه سلامت است و این حمله، فعالیت‌های عادی آن را مختل کرده است. معتمدی همچنین به افزایش استرس‌های جنگی و احتمال بروز اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و بیماری‌های روان‌تنی اشاره کرد.

درس‌هایی برای آینده نظام سلامت

تجربه ۱۲ روزه اخیر، اگرچه با تمام ظرفیت نظام سلامت مدیریت شد، اما ضرورت برنامه‌ریزی فوری برای شرایط اضطراری، آموزش همگانی، تقویت زیرساخت‌ها، فعال‌سازی نسخه‌نویسی و ویزیت مجازی و حفظ انسجام درون‌سازمانی در بحران‌ها را گوشزد می‌کند. سلامت، همیشه پشت خط مقدم است، اما سکوتی که در آنجا در حال فروریختن است، اگر شنیده نشود، می‌تواند از هر انفجاری ویرانگرتر باشد.