مسن‌ترین فیل آسیا، «وتسالا» با بیش از ۱۰۰ سال سن در هند درگذشت

وداع با وتسالا: میراث یک فیل صدساله

«وتسالا»، فیل ماده‌ای که بیش از یک قرن زندگی کرد، اوایل ماه جاری در پناهگاه پانا تایگر در مرکز هند درگذشت. این خبر با اندوه فراوان از سوی نگهبانان و جامعه‌ی حامی حیات وحش مواجه شد. انوپم شارما، از خدمات جنگلداری هند، در پیامی احساسی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «با قلبی اندوهگین، با وتسالا، فیل ماده‌ی بیش از صدساله‌ی پناهگاه پانا تایگر خداحافظی می‌کنیم. حضور آرام و مهربان او الهام‌بخشِ شگفتی در دل همه‌ی کسانی بود که با او ملاقات می‌کردند.»

شارما در ادامه از وتسالا بابت مشارکت در عملیات‌های بی‌شمار نجات و مراقبت از فیل‌های خردسال قدردانی کرد و تأکید کرد که میراث او همچنان زنده خواهد ماند.

سفر زندگی وتسالا: از کرالا تا پانا

وتسالا در جنگل‌های سرسبز ایالت کرالا متولد شد و سال‌های نخستین عمر خود را به حمل تنه‌های درخت گذراند. او در سال ۱۹۷۲، در حالی که بیش از ۵۰ سال سن داشت، به ایالت مادیا پرادش منتقل شد و سپس در سال ۱۹۱۹۳ به پناهگاه پانا تایگر راه یافت.

با وجود اینکه وتسالا فاقد عاج بود و هرگز جفت‌گیری نکرد، به عنوان فیل ماده‌ای محبوب و مورد احترام در پانا شناخته می‌شد و دلبستگی عمیقی در میان مراقبان خود برانگیخت. در سال ۲۰۲۰، او به دلیل آب‌مروارید بینایی خود را از دست داد، اما این موضوع مانع از لذت بردن او از پیاده‌روی‌های آرام در دل جنگل نشد؛ چرا که با راهنمایی دلسوزانه‌ی مانی‌رام، مراقب و پرستار حیوانات وفادارش، همچنان به این عادت ادامه داد.

مانی‌رام، مراقب وتسالا، درباره او گفت: «او مثل یک مادربزرگ بود، از همه‌ی فیل‌های خردسال مراقبت و محافظت و آن‌ها را راهنمایی می‌کرد. اما همیشه از فیل‌های نر دوری می‌جست. همیشه.»

غریزه‌ی دوری از فیل‌های نر در وتسالا، بی‌پیامد هم نبود. در سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۸، وتسالا هدف حملات خشونت‌آمیز فیلی نر به نام رام بهادر قرار گرفت که تلاش داشت با او جفت‌گیری کند. حمله‌ی نخست به‌ویژه بسیار شدید بود و به پارگی روده‌های او منجر شد که دوره‌ای نه‌ماهه از درمان را در پی داشت.

چرا وتسالا در گینس ثبت نشد؟

متأسفانه، وتسالا با وجود سن استثنایی و داستان زندگی شگفت‌انگیزش، به دلیل نبود هرگونه مدرک رسمی تولد، هرگز واجد شرایط ثبت در کتاب رکوردهای جهانی گینس نشد. این امر به این دلیل است که فیل‌های متولد اوایل قرن بیستم معمولاً شناسنامه نداشتند.

عنوان رسمی مسن‌ترین فیل جهان و مسن‌ترین پستاندار خشکی ثبت‌شده، به فیلی آسیایی به نام لین وانگ تعلق دارد که در ۲۶ فوریه ۲۰۰۳ در حالی که ۸۶ سال داشت، در باغ‌وحش تایپه درگذشت.

راز طول عمر در حیوانات بزرگ‌جثه

به‌طور کلی، مهره‌داران بزرگ‌تر نسبت به گونه‌های کوچک‌تر خود، عمر طولانی‌تری دارند. نهنگ‌های صاف گرینلندی، لاک‌پشت‌های غول‌پیکر گالاپاگوس، کوسه‌های گرینلند و حتی انسان‌ها همگی جثه‌ی بزرگی دارند و به‌طور قابل‌توجهی عمر طولانی‌تری نیز دارند. برخی گونه‌های کوچک‌تر مانند سمندر سفید و لاک‌پشت‌های خانگی با طول عمر شگفت‌انگیز خود از این قاعده مستثنا هستند، اما در مجموع، این موارد بیشتر استثنا محسوب می‌شوند.

در نگاه نخست، عمر طولانی موجودات بزرگ‌جثه ممکن است برخلاف انتظار به‌نظر برسد. جانوران بزرگ‌تر سلول‌های بسیار بیشتری دارند که در نظریه می‌تواند به معنای فرصت‌های بیشتر برای بروز جهش‌ها و در نتیجه افزایش خطر ابتلا به سرطان باشد. بااین‌حال، به‌گونه‌ای شگفت‌انگیز، آن‌ها سازوکارهایی تکامل داده‌اند که نرخ جهش را کنترل می‌کند و طول عمرشان را افزایش می‌دهد. دانشمندان همچنان در تلاش‌اند تا این معمای زیستی را که می‌تواند پیامدهایی برای درک طول عمر انسان نیز به همراه داشته باشد، بهتر درک کنند.