تحلیل سید احمد موثقی از انسجام ملی پس از حمله رژیم صهیونیستی: فرصت یا همگرایی موقت؟

همبستگی ملی در برابر تجاوز خارجی: نگاهی واقع‌بینانه

«سید احمد موثقی»، نویسنده، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگویی تفصیلی به تحلیل واقع‌بینانه این انسجام، عوامل شکل‌گیری و الزامات تداوم آن پرداخته است. وی معتقد است که ملت ایران با وجود تکثر افکار و اختلاف‌نظرها، ریشه‌ای تاریخی در هویت ملی دارند که هرگاه تهاجم خارجی شکل گرفته، در مقابل متجاوز متحد شده‌اند. حمله ۱۲ روزه اخیر، بخش وسیعی از مردم ایران، حتی ایرانیان خارج از کشور را به هم نزدیک کرد و همبستگی ملی را تقویت نمود.

موثقی اشاره می‌کند که نظام سیاسی به تدریج متوجه واقعیت «ایران اصل است» شده و تضادهای ایدئولوژیکی پس از انقلاب را غیرکارشناسانه می‌داند. او تأکید می‌کند که مردم ایران با هوشمندی، موجودیت کشور را در خطر تشخیص داده و همبستگی ملی خود را به اشکال مختلف نشان دادند. این جنگ شباهت‌هایی با جنگ تحمیلی هشت ساله دارد؛ جایی که با وجود نارضایتی‌ها و آسیب به مشروعیت نظام، تصور مهاجمان نسبت به همراهی مردم با تهاجم، کاذب از آب درآمد. وی اقلیت همراه با تهاجم را جدا از جامعه می‌داند، زیرا مسئله نه فقط جمهوری اسلامی، بلکه کلیت، موجودیت و یکپارچگی ایران است.

وضعیت شکننده وحدت پس از جنگ و بحران هویت

موثقی وضعیت کنونی وحدت و همدلی در جامعه را «بسیار شکننده» توصیف می‌کند. او معتقد است که نگاه ایدئولوژیک اسلام سیاسی پس از انقلاب، در مواردی به بحران هویت منجر شده است. وی به آسیب دیدن جنبه‌های نرم‌افزاری شکل‌گیری ملت و دولت پس از جنگ هشت ساله اشاره می‌کند که به دلیل نگاه پوپولیستی، منجر به شکاف‌های ارزشی، چندپارگی فرهنگی و اجتماعی و بی‌اعتنایی نظام سیاسی به بخش‌های زیادی از جامعه شده است.

به همان میزانی که بتوانیم نظام سیاسی و انسجام داخلی را بازسازی و تقویت کنیم، می‌توانیم تهدیدات امنیتی و تجاوز را کم کنیم.

این بحران هویت به بحران مشروعیت ختم شده که در انتخابات‌ها با حضور ۲۵ تا ۳۰ درصد موافق، ۲۵ تا ۳۰ درصد مخالف و ۵۰ تا ۶۰ درصد قشر خاکستری قابل مشاهده است. به گفته موثقی، مرجعیت سیاسی مستقل و بی‌طرف، دولت برخاسته از آرای مردم و حکومت قانون آسیب دیده‌اند و دولت ملی شکل نگرفته است. او تأکید می‌کند که همبستگی کنونی بیشتر جنبه احساسی و ابزاری دارد و باید فوراً از این حالت خارج شده و در آرایش و گفتمان فکری تجدیدنظرهای اساسی صورت گیرد.

لزوم بهره‌گیری از نخبگان و تغییرات ساختاری

موثقی معتقد است که جامعه هنوز از دوپارگی عبور نکرده و با عادی شدن شرایط، درگیری‌های داخلی بیشتر خود را نشان می‌دهند. او تأکید می‌کند که برای حل بحران، باید از نظریات و ظرفیت کارشناسان استفاده شود. وی متخصصان دانشگاهی، فرهیختگان و نخبگان را «شیرهای خفته ایران» می‌داند که نظام سیاسی از آن‌ها استفاده نمی‌کند و این فرصتی است برای تقویت اقتدار ملی.

برای حل اختلافات عمیق و بی‌اعتمادی‌ها، نیاز به مرجعیت مستقلی است که بتواند با گفت‌وگو و آشتی ملی، همبستگی واقعی ایجاد کند. موثقی هشدار می‌دهد که پرداختن احساسی و شعاری به همبستگی ملی کافی نیست و باید فکری اساسی برای نجات ایران کرد و با تجدیدنظرهای جدی و استفاده از سرمایه و امکانات کشور، نظام سیاسی را به سرعت بازسازی نمود.

او تأکید می‌کند که تقویت نظام سیاسی و انسجام داخلی، بیش از تقویت پدافند و صنایع نظامی، اقتدار ملی را افزایش می‌دهد. دفع تجاوز دشمن بدون بسیج ملی و انسجام اجتماعی عمیق و پایدار امکان‌پذیر نیست و با ادامه سیاست‌ها و شعارهای قبلی نمی‌توان به اهداف انسجام و وحدت ملی دست یافت.