گفت‌وگو با زهرا داوری: چالش‌ها و فرصت‌های ادبیات کودک و نوجوان در خراسان شمالی

مسیر حرفه‌ای: از نوجوانی تا تدریس دانشگاه

زهرا داوری، متولد سال ۱۳۵۹، از نوجوانی فعالیت ادبی خود را آغاز کرده است. او که در مسابقات دانش‌آموزی شعر همواره مقام کسب می‌کرد، بعدها به صورت حرفه‌ای وارد پاتوق‌های ادبی شد و آثارش در مجلات به چاپ رسید. داوری با تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد ادبیات کودک و نوجوان در دانشگاه شهید بهشتی، امروز خود به تدریس این رشته در دانشگاه مشغول است.

آثار برجسته: از «یک قاچ هندوانه» تا «شیرین‌تر از خواب»

داوری خالق ده‌ها کتاب در حوزه کودک و نوجوان است که از جمله معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• «یک قاچ هندوانه و خواب من پرنده است»: اولین و معروف‌ترین مجموعه شعر آزاد داوری که در سال ۱۳۹۳ توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به چاپ سوم رسید و حتی به خط بریل نیز منتشر شد. این کتاب همچنان مورد استقبال کودکان قرار دارد.
• «به‌به و بیب بیب»
• «خدای دست‌و دلباز»
• «یک خانه خیلی قشنگ»
• «مثل گل مثل بهار»
• «پروانه و گل»

جدیدترین اثر او، کتاب «شیرین‌تر از خواب» با عنوان لالایی‌های کودکانه، در اردیبهشت ماه امسال در نمایشگاه کتاب تهران رونمایی شد. این کتاب حاصل شش سال تحقیق و مطالعه داوری درباره لالایی‌های اقلیت‌های دینی و فولکلور اقوام مختلف است. مصطفی رحمان‌دوست، شاعر و نویسنده برجسته، نیز در نگارش مقدمه و راهنمایی این اثر نقش داشته است. رونمایی این کتاب با حضور اساتید و منتقدانی چون مصطفی رحمان‌دوست، شهرام اقبال‌زاده و یاشار هدایی با استقبال گسترده‌ای مواجه شد.

چالش‌های ادبیات کودک در خراسان شمالی

داوری با انتقاد از وضعیت ادبیات کودک و نوجوان در خراسان شمالی، این حوزه را «غریب و مظلوم» توصیف کرد. او معتقد است که بسیاری از علاقه‌مندان به جای آموزش حرفه‌ای و مطالعه تخصصی، به تولید آثار سطحی و «زرد بازاری» روی می‌آورند. وی تأکید کرد که ادبیات کودک، برخلاف تصور رایج، بسیار تخصصی و پیچیده است و نیازمند دانش عمیق در زمینه‌های ادبیات، زبان‌شناسی، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و فلسفه کودک است.

پاتوق شعر کودک و نوجوان در بجنورد

با هدف ارتقاء سطح ادبیات کودک و نوجوان و جذب علاقه‌مندان، زهرا داوری پاتوق شعر کودک و نوجوان را در کتابخانه مرکزی بجنورد راه‌اندازی کرده است. این جلسات پنجشنبه‌ها ساعت ۱۰ صبح برگزار می‌شود و اگرچه در ابتدا با استقبال کمی مواجه بود، اما به تدریج شاهد حضور علاقه‌مندان و استعدادهای جدید است.

تأثیر خانواده و تربیت ادبی

داوری ریشه علاقه خود به ادبیات را در خانواده‌اش می‌داند. او و برادرانش از کودکی با کتاب بزرگ شده‌اند و والدینشان همواره مشوق آن‌ها در مطالعه بوده‌اند. پسر او، معین، نیز از یک سالگی با کتاب و قصه انس گرفته و در نوجوانی در چندین جشنواره ملی و استانی شعر کودک برنده شده است. معین اکنون دانشجوی ادبیات است و به مطالعه رمان‌های معتبر خارجی و ایرانی و ترجمه داستان برای مجلات می‌پردازد.