نرخ بیکاری سیستان و بلوچستان: چالش‌های دو رقمی و راهکارهای اشتغال‌زایی

وضعیت نرخ بیکاری در سیستان و بلوچستان

بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری در سیستان و بلوچستان در بهار سال گذشته ۱۲.۳ درصد بود که در بهار ۱۴۰۴ به ۱۰.۵ درصد کاهش یافت. این کاهش ۱.۸ واحد درصدی، نشان‌دهنده تلاش‌هایی برای بهبود وضعیت اشتغال است، اما استان همچنان با نرخ بیکاری دو رقمی دست و پنجه نرم می‌کند.

• نرخ مشارکت اقتصادی: در بهار ۱۴۰۴، نرخ مشارکت اقتصادی استان ۳۵.۵ درصد اعلام شد که نسبت به بهار سال گذشته، ۰.۵ واحد درصد افزایش یافته است.
• نسبت اشتغال: نسبت اشتغال استان نیز در بهار ۱۴۰۴ به ۳۱.۸ درصد رسید که در مقایسه با بهار سال گذشته، ۱.۱ واحد درصد رشد داشته است.

با این حال، سیستان و بلوچستان در کنار خوزستان (۱۲.۴ درصد)، البرز و ایلام (هرکدام ۹.۹ درصد)، جزو استان‌هایی با بالاترین نرخ بیکاری در کشور قرار دارد. این در حالی است که میانگین نرخ بیکاری کشوری در بهار امسال ۷.۳ درصد، نرخ مشارکت اقتصادی ۴۱.۲ درصد و نسبت اشتغال ۳۸.۲ درصد بوده است.

نوسانات فصلی نرخ بیکاری

نرخ بیکاری در سیستان و بلوچستان در فصول مختلف سال گذشته نوساناتی را تجربه کرده است:

• بهار ۱۴۰۳: ۱۲.۳ درصد
• تابستان ۱۴۰۳: ۱۴ درصد (افزایش)
• پاییز ۱۴۰۳: ۱۲.۵ درصد
• زمستان ۱۴۰۳: ۹.۹ درصد (کاهش و تک رقمی شدن)

اما در بهار ۱۴۰۴، این شاخص مجدداً به مدار دو رقمی بازگشت و نسبت به زمستان گذشته ۰.۶ واحد درصد افزایش یافت، هرچند نسبت به بهار ۱۴۰۳ کاهش ۱.۸ واحد درصدی را نشان می‌دهد.

عوامل مؤثر بر نرخ بالای بیکاری

کارشناسان و مسئولان، عوامل متعددی را در بالا بودن نرخ بیکاری در سیستان و بلوچستان مؤثر می‌دانند:

• مشاغل کاذب: وجود مشاغل غیررسمی مانند سوخت‌بری، جوانان را از ورود به بازار کار رسمی و مشاغل پایدار بازمی‌دارد.
• مدرک‌گرایی و نبود مهارت: بسیاری از دانش‌آموختگان دانشگاهی فاقد مهارت‌های فنی و حرفه‌ای مورد نیاز بازار کار هستند، در حالی که به دنبال مشاغل متناسب با مدرک خود می‌گردند.
• ضعف زیرساخت‌ها: کمبود زیرساخت‌های صنعتی، تولیدی و خدماتی و همچنین نبود فرصت‌های سرمایه‌گذاری، از دیگر دلایل اصلی نرخ بالای بیکاری است.

راهکارهای پیشنهادی و اقدامات آتی

الله‌نظر شه‌بخش، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی سیستان و بلوچستان، بر لزوم هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی برای تقویت فرهنگ کار و هدایت جوانان به سمت مشاغل پایدار تأکید کرد. وی همچنین نقش رسانه‌ها را در فرهنگ‌سازی کار و تعاون بسیار مهم دانست.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی سیستان و بلوچستان: «همه دستگاه‌ها و مسئولان باید در راستای تحقق شعار سال و حمایت از تولید و سرمایه‌گذاری با هم هم‌افزا باشند تا بتوانیم این اهداف را به بهترین شکل عملیاتی کنیم و از نرخ بیکاری استان کاسته شود.»

چالش‌های سرمایه‌گذاری و راهکارهای حمایتی

شه‌بخش به چالش‌های سرمایه‌گذاری در استان، از جمله مشکلات زیرساختی و هزینه‌های بالای حمل و نقل اشاره کرد و خواستار تدابیر اساسی برای رفع این موانع شد.

وی همچنین به پتانسیل شرکت‌های تعاونی جدید و دانش‌بنیان برای ساماندهی جوانان، دانش‌آموختگان و زنان سرپرست خانوار اشاره کرد. این شرکت‌ها از معافیت مالیاتی و حمایت‌های اداره کل تعاون و پارک علم و فناوری برخوردار خواهند بود.

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان تأکید کرد که ارائه مشوق‌های قانونی توسط دستگاه‌های اجرایی به واحدهای تولیدی و صنعتی، انگیزه سرمایه‌گذاری را در استان افزایش خواهد داد.

تسهیلات و طرح‌های حمایتی

اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی سالانه تسهیلاتی را برای کارفرمایان در نظر می‌گیرد که پس از بررسی طرح‌های توجیهی، به بانک‌های عامل معرفی می‌شوند. علاوه بر این، در نیمه دوم سال جاری، طرح‌های حمایتی دیگری نیز اجرایی خواهد شد:

• یارانه دستمزد
• طرح مشوق بیمه‌ای
• طرح کارورزی

این طرح‌ها پس از ابلاغ آیین‌نامه‌های مربوطه، حمایت‌های لازم را از کارفرمایان به عمل خواهند آورد.

جمعیت کارگری استان

بیش از ۲۴۰ هزار کارگر در سیستان و بلوچستان مشغول به فعالیت هستند که با احتساب خانواده‌هایشان، حدود یک سوم از جمعیت بیش از ۳ میلیون و ۳۷۵ هزار نفری استان را جامعه کار و تولید تشکیل می‌دهد.