ثبت ملی آیین‌های سقاخوانی و زنگ حیدری نوش‌آباد در میراث فرهنگی

آیین سقاخوانی: ۱۸ شب ارادت

آیین «سقاخوانی» نوش‌آباد که با شماره ۱۳۳۴ در تاریخ ۱۳ مهر ۱۳۹۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، از شامگاه عید غدیر آغاز می‌شود و به مدت ۱۸ شب ادامه می‌یابد. این مراسم با خواندن اشعار مذهبی به صورت دسته‌جمعی و با آدابی خاص در حسینیه‌های شهر برگزار می‌گردد.

• تقسیم‌بندی سقاخوانان: سقاخوانان به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
  • نقیب یا استاد: گروه اصلی که قطعات اصلی شعر را می‌خوانند.
  • شاگرد: گروهی که تعدادشان بیشتر از نقیب‌هاست و بندهای قطعات یا یک مصرع از هر بیت را پاسخ می‌دهند.
• اجرا در دستگاه‌های موسیقی ایرانی: این آیین به صورت همخوانی و در دستگاه‌های موسیقی سنتی ایرانی اجرا می‌شود که جلوه‌ای باشکوه به آن می‌بخشد.
• روزهای خاص: سقاخوانی در روز تاسوعا به یاد درگذشتگان و در روز عاشورا توسط سادات برگزار می‌شود.

زنگ حیدری: نوای عزای حسینی

یکی دیگر از آیین‌های مهم نوش‌آباد، «زنگ حیدری» است که شب قبل از محرم به تیرک‌های منبر مرکز «هیئت حسینی نوش‌آباد» آویخته می‌شود. سقاخوانان در پای این زنگ ایستاده و همراه با نواختن آن، به خواندن اشعار و روایات در ستایش امام حسین (ع) و بیان مظلومیت آن حضرت می‌پردازند.

مسئول نواختن زنگ یکی از معتمدان و مسن‌ترین افراد هیئت است که در پایان هر دو بیت، یک‌بار به زنگ ضربه می‌زند و خطاب به زنگ و نواختن آن، او را به ناله و اعلام ایام عزا فرامی‌خواند.

این آیین نیز در تاریخ ۷ بهمن ۱۴۰۳ با شماره ۲۷۳۶ در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است، که نشان از اهمیت و جایگاه آن در فرهنگ مذهبی ایران دارد.