دمیس هاسابیس: از نابغه شطرنج تا قدرتمندترین سلاح گوگل در نبرد هوش مصنوعی

صعود یک نابغه: از شطرنج تا هوش مصنوعی

در دو سال گذشته، با اوج‌گیری رقابت در حوزه هوش مصنوعی، نام «دمیس هاسابیس» بیش از پیش در گوگل مطرح شده است. این اعجوبه بریتانیایی، که در ۴ سالگی نابغه شطرنج بود و در ۱۳ سالگی به درجه استادی رسید، در ۱۷ سالگی در ساخت بازی پرفروش Theme Park مشارکت کرد. او در سال ۲۰۱۰ شرکت تحقیقاتی دیپ‌مایند (DeepMind) را با هدف ساخت هوش جامع مصنوعی (AGI) تأسیس کرد.

موفقیت‌های هاسابیس با پروژه انقلابی آلفافولد (AlphaFold)، که ساختار پروتئین‌ها را پیش‌بینی می‌کند، به اوج رسید. این دستاورد برای او جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ و لقب شوالیه را از سوی پادشاه چارلز سوم به ارمغان آورد. اکنون، سِر دمیس هاسابیس به قدرتمندترین ابزار گوگل در نبرد هوش مصنوعی تبدیل شده است.

کارمندان گوگل، هاسابیس را فردی فوق‌العاده باهوش توصیف می‌کنند که قادر است در عمیق‌ترین مباحث فنی غرق شود و همزمان یک رهبر کاریزماتیک است که می‌تواند دیگران را برای تغییر جهان متقاعد کند.

کشمکش استقلال: داستان دیپ‌مایند و گوگل

رابطه هاسابیس و گوگل، داستانی پیچیده از تلاش برای حفظ استقلال علمی در برابر فشارهای تجاری است.

در سال ۲۰۱۴، هاسابیس برای ادامه تحقیقات بلندپروازانه خود به شدت به قدرت محاسباتی نیاز داشت و شرکتش را به قیمت ۶۵۰ میلیون دلار به گوگل فروخت. او این معامله را با وعده استقلال از سوی «لری پیج»، هم‌بنیان‌گذار گوگل، پذیرفت. شرط اساسی او، ایجاد یک هیئت نظارت بر اخلاق هوش مصنوعی بود تا استفاده گوگل از فناوری‌های دیپ‌مایند، به‌ویژه برای مقاصد نظامی، محدود شود.

در سال‌های بعد، هاسابیس و تیمش در پروژه‌های محرمانه با نام‌های رمز «هندوانه» و «ماریو»، برای ایجاد دیوارهای حقوقی ضخیم‌تر بین آزمایشگاه خود و گوگل جنگیدند. آنها حتی از فناوری‌های برنامه‌نویسی متفاوتی استفاده می‌کردند تا وابستگی خود را به گوگل به حداقل برسانند.

اما ظهور ناگهانی ChatGPT در اواخر سال ۲۰۲۲، معادلات را به هم ریخت. گوگل که غافلگیر شده بود، به یک برنامه جنگی نیاز داشت. پس از شکست مذاکرات برای استقلال کامل، «ساندار پیچای» در سال ۲۰۲۳ دستور داد تا دیپ‌مایند با آزمایشگاه داخلی هوش مصنوعی گوگل (Google Brain) ادغام شود. این ادغام منجر به تولد گوگل دیپ‌مایند شد و هاسابیس در جایگاه رئیس آن قرار گرفت.

آیا هاسابیس مدیرعامل بعدی گوگل خواهد بود؟

این صعود سریع، گمانه‌زنی‌ها را در مورد آینده او افزایش داده است. یک کارمند قدیمی گوگل صعود او را با به قدرت رسیدن «ساندار پیچای» مقایسه می‌کند. با این حال، نظرات در این مورد متفاوت است:

• موافقان: معتقدند اگر گوگل بخواهد به یک شرکت کاملاً «هوش مصنوعی‌محور» تبدیل شود، هاسابیس «هوشمندانه‌ترین شرط‌بندی» برای رهبری آن است.
• مخالفان: آنها می‌گویند هاسابیس در وهله اول خود را یک دانشمند می‌بیند. مسئولیت‌های یک مدیرعامل، مانند مدیریت یک امپراتوری تبلیغاتی و پاسخگویی به کنگره، او را از هدف اصلی‌اش یعنی «درمان سرطان» و «درک ماهیت بنیادین واقعیت» دور خواهد کرد.

هاسابیس اکنون در موقعیت دشواری قرار دارد. او باید مرزهای تحقیقات هوش مصنوعی را پیش ببرد و همزمان این فناوری را به محصولات تجاری گوگل تزریق کند. این نقش جدید، او را مجبور به پذیرش مصالحه‌هایی کرده است که زمانی با آنها مخالف بود؛ برای مثال، او درباره کاربردهای نظامی تغییر موضع داد.

در فوریه ۲۰۲۴، گوگل تعهد سال ۲۰۱۸ خود مبنی بر عدم استفاده از هوش مصنوعی برای مقاصد نظامی را کنار گذاشت و هاسابیس نیز از این تصمیم دفاع کرد. گوگل دیپ‌مایند اکنون انتشار برخی تحقیقات مهم خود را برای جلوگیری از استفاده رقبا، محدود کرده است؛ رویکردی که در تضاد کامل با باور قبلی هاسابیس به «تحقیقات باز» قرار دارد.

با وجود این مسائل، هاسابیس همچنان بر لزوم همکاری‌های بین‌المللی برای ایمن‌سازی هوش مصنوعی تأکید می‌کند و هشدار می‌دهد که جهان هنوز برای پیامدهای ظهور AGI آماده نیست. او پیش‌بینی می‌کند که هوش مصنوعی ظرف ۵ تا ۱۰ سال آینده به سطح توانایی‌های انسان می‌رسد.

آینده نشان خواهد داد که آیا دمیس هاسابیس می‌تواند این تضاد میان آرمان‌های علمی و واقعیت‌های تجاری را مدیریت کند و آیا در نهایت بر کرسی مدیرعاملی گوگل تکیه خواهد زد یا خیر.