ابراهیم اصغرزاده: ایران در «تله توسعه ناقص»؛ راهکار، توسعه نهادی و همزمان اقتصادی و سیاسی

ابراهیم اصغرزاده، تحلیلگر برجسته، در گفت‌وگو با روزنامه ایران به بررسی عمیق و چالش‌برانگیز تقدم توسعه سیاسی بر توسعه اقتصادی پرداخت. او با اشاره به تجربیات جهانی و وضعیت خاص ایران، بر لزوم بازنگری در رویکردهای توسعه‌ای کشور تأکید کرد.

رویکردهای جهانی به تقدم توسعه

اصغرزاده توضیح داد که در ادبیات توسعه، تقدم توسعه سیاسی بر توسعه اقتصادی به عنوان یک اصل الزام‌آور پذیرفته نشده است. بلکه این موضوع بیشتر به مثابه یک انتخاب استراتژیک در کشورهای خاص توصیه شده است. او تأکید کرد که جهت‌گیری و اولویت‌بندی توسعه، بسته به بستر تاریخی، اجتماعی و نهادی هر کشور تعیین می‌شود.

• مدل‌های آسیای شرقی: کشورهایی مانند چین و کره جنوبی در دوره «پارک چون هی» نشان دادند که می‌توان با اقتدارگرایی توسعه‌گرا، ابتدا زیرساخت‌های اقتصادی را مستحکم کرد و سپس به سراغ توسعه سیاسی رفت یا نرفت.
• چالش‌های بلندمدت چین: اگرچه توسعه بدون اصلاحات سیاسی در کوتاه‌مدت در چین موفق به نظر می‌رسد، اما اصغرزاده هشدار داد که در بلندمدت، نبود آزادی‌های سیاسی و نهادهای مستقل می‌تواند توسعه اقتصادی چین را نیز تهدید کند.
• اهمیت آزادی سیاسی: او افزود که مسائلی چون سرمایه اجتماعی، حکمرانی شفاف و نوآوری فناورانه در اقتصاد دیجیتال، بدون حدی از آزادی سیاسی و امنیت نهادی، دشوار خواهد بود. بنابراین، حتی مدل چینی نیز در بلندمدت ممکن است مجبور به نوعی اصلاحات سیاسی شود، هرچند لزوماً به سبک دموکراسی‌های غربی نباشد.

وضعیت توسعه در ایران: تله توسعه ناقص

ابراهیم اصغرزاده با نگاهی به وضعیت ایران، اظهار داشت که متأسفانه هیچ‌یک از این دو مسیر (تقدم توسعه سیاسی یا اقتصادی) تاکنون به درستی در کشور طی نشده است. او معتقد است که در صورت امکان، یک الگوی «توسعه همزمان و متوازن»، با درک از شرایط واقعی، گزینه مناسب‌تری برای ایران خواهد بود.

«در غیر این صورت، کشور در «تله توسعه ناقص» خواهد ماند. نه ثروتمند می‌شود و نه نظام حکمرانی دچار تغییرات.»

اصغرزاده در نهایت، مدل بهینه برای ایران را اینگونه پیشنهاد کرد: «ابتدا توسعه نهادی و سپس توسعه اقتصادی و سیاسی به شکل هم‌افزا و همزمان.» این رویکرد می‌تواند راهگشای خروج ایران از وضعیت کنونی و دستیابی به توسعه پایدار باشد.