قهرمانان بی‌صدا: نقش حیاتی سگ‌های زنده‌یاب هلال احمر در عملیات‌های جنگ اخیر

نقش حیاتی سگ‌های زنده‌یاب در عملیات‌ها

در طول ۱۸ روز بحران، سگ‌های زنده‌یاب در ۲۵۴ نقطه عملیاتی حضور یافتند. این آمار نشان‌دهنده گستردگی و اهمیت نقش آن‌ها در صحنه‌های پر از اشک و امید است. محمد کبادی، معاون عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر، اعلام کرد که این سگ‌ها موفق به نجات جان حدود ۱۵ نفر و کشف پیکر ۱۸۸ شهید از زیر آوار شدند.

تصور کنید مادری که در انتظار خبری از فرزندش است و ناگهان با پارس کوتاه یک سگ، مربی‌اش متوجه نقطه‌ای خاص می‌شود و دقایقی بعد، کودک از زیر آوار بیرون کشیده می‌شود. این لحظات، آغازگر گریه‌ها، آغوش‌ها و سکوت‌های شکسته است که همگی از یک حرکت ساده این حیوان وفادار نشأت می‌گیرد.

تفاوت عملیات در آوار جنگ و زلزله

معاون عملیات هلال احمر با اشاره به سابقه مراکز آموزش سگ‌های جستجوگر که پس از زلزله بم راه‌اندازی شده‌اند، تأکید کرد که آموزش‌ها متناسب با شرایط جغرافیایی و مخاطرات محیطی، از جمله مخاطرات جنگی، تغییر یافته است.

تفاوت آوار جنگ با آوار زلزله در سطح آسیب‌های محیطی و جسمی، هم برای مربی و هم برای سگ‌ها بسیار چشمگیر است. با این حال، تمرینات مداوم و برنامه‌ریزی‌شده باعث شد که تیم‌ها در صحنه‌های واقعی جنگ، اثربخشی بالایی داشته باشند.

محیط جنگی با ترکیب انفجار، حرارت، فلزات داغ، سوختگی و گاز، محیطی مرگبار و مملو از تهدید برای سگ‌های زنده‌یاب است. کف پاهایشان بر اثر گرمای آهن‌های سوخته می‌سوخت و زخم‌هایی از شیشه یا فلز، آن‌ها را زخمی و خسته می‌کرد. با این حال، هر بار که صدای پارس یکی از آن‌ها بلند می‌شد، تیم امداد دلگرم می‌شد که جانی در زیر ویرانه‌ها باقی مانده است.

ابتکارات هلال احمر برای حفظ سلامت سگ‌ها

با توجه به تجربیات جدید از جنگ اخیر، هلال احمر اقدامات سریعی را برای حفظ سلامت سگ‌های زنده‌یاب انجام داد:

• فعال‌سازی مرکز دامپزشکی شبانه‌روزی: این مرکز خدمات درمانی و ریکاوری شامل بسته‌های دارویی، سرم‌تراپی و حتی خدمات جراحی را به سگ‌ها ارائه می‌داد.
• سیستم چرخشی عملیات: پس از هر عملیات، سگ برای بازتوانی به این مرکز منتقل و سگ دیگری جایگزین می‌شد تا سلامت روانی و جسمی آن حفظ گردد.
• راه‌اندازی اولین اتاق عمل سیار دامپزشکی: این کلینیک سیار که اکنون در کرج مستقر است، می‌تواند در نزدیکی مناطق حادثه‌دیده مستقر شده و تمامی خدمات درمانی و بهداشتی سگ‌ها را ارائه دهد.
• برنامه تغذیه‌ای ویژه: دامپزشکان برنامه تغذیه‌ای خاصی برای تأمین ویتامین‌ها و مواد مغذی مورد نیاز برای ریکاوری این حیوانات تدوین کردند.

فداکاری و از دست دادن قهرمانان

در جریان عملیات‌های جنگی اخیر، دو قلاده از بهترین سگ‌های زنده‌یاب کشور به نام‌های «الوین» و «چارلی» که هشت سال از عمر عملیاتی خود را در مأموریت‌های امداد سپری کرده بودند، جان خود را از دست دادند. علت فوت هر دو بر اثر فشارهای ناشی از موج انفجار اعلام شد. مرگ آن‌ها، اگرچه بی‌صدا بود، اما دل‌های مربیانشان را شکست. آن‌ها نه تنها ابزار کار، بلکه رفیقان و پناه جان‌هایی بودند که در میدان بحران، هیچ‌کس غیر از آن‌ها را نداشت.

آموزش‌های تخصصی و سرمایه‌گذاری برای نجات

هر سگ زنده‌یاب، پیش از ورود به میدان بحران، حدود دو سال آموزش فشرده و تخصصی می‌بیند. این آموزش‌ها بر پایه روان‌شناسی، فیزیولوژی و ارتباط عاطفی میان انسان و حیوان است. سگ‌ها تنها زمانی وارد میدان واقعی می‌شوند که رابطه‌شان با مربی به حدی از همدلی برسد که با یک نگاه یا حرکت سر، فرمان را درک و اجرا کنند. آن‌ها یاد می‌گیرند در میان شعله‌ها، صداها، بوهای متناقض، غبار و دود، نشانه حیات را از مرگ تشخیص دهند.

در حال حاضر، هلال احمر ایران ۳۶ مرکز عملیاتی و ۱۱۰ قلاده سگ زنده‌یاب در اختیار دارد که از این میان، ۵۰ قلاده در عملیات‌های جنگ اخیر مشارکت داشتند. تهران، به عنوان مرکز تمرکز سگ‌های زنده‌یاب در این جنگ، بیشترین حجم عملیات را بر دوش کشید و سگ‌هایی از هشت استان کشور به یاری پایتخت آمدند.

هزینه‌های قابل توجهی برای تغذیه، درمان، آموزش و نگهداری هر یک از این سگ‌ها صرف می‌شود، اما در لحظه‌ای که آن‌ها موفق به یافتن تنها یک قربانی می‌شوند، همه این هزینه‌ها به ارزشی غیرقابل محاسبه بدل می‌شود. این سگ‌ها نه تنها قهرمانان عملیات‌های نجات، بلکه نمادی از پیوند عاطفی میان انسان و طبیعت هستند؛ پیوندی که در روزهای تلخ جنگ، رنگی از امید، نجات و مهر به خود گرفت.