چالش بیکاری فارغ‌التحصیلان: تناسب کمتر از ۱۰ درصدی رشته‌های دانشگاهی با بازار کار

چالش عدم تناسب و نرخ بیکاری

تحقیقات نشان می‌دهد که عدم تناسب رشته‌های دانشگاهی با نیاز بازار کار، یکی از دلایل اصلی عدم جذب فارغ‌التحصیلان و افزایش نرخ بیکاری در جامعه است. این معضل، با وجود آمار بالای دانش‌آموختگان، بازار کار را با بحران بیکاری جوانان آماده به کار مواجه کرده است.

سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر کار، با اشاره به روند کاهشی اندک نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان، تأکید کرد: «در حال حاضر بازار کاری برای فارغ‌التحصیلان رشته‌های عمومی وجود ندارد و اگر باشد محدود است که این مساله باید به طور جدی بررسی شود.»

طی سه سال گذشته، نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان از ۱۱.۶ درصد به ۱۰.۷ درصد کاهش یافته است، اما این کاهش چندان محسوس نیست و بسیاری از جویندگان کار همچنان در یافتن شغل مرتبط با رشته تحصیلی خود با دشواری روبرو هستند.

ریشه‌های مشکل: عدم ارتباط و مهارت

کارشناسان معتقدند که نبود ارتباط مؤثر میان مراکز علمی و دانشگاهی با بازار کار، یکی از علل اصلی عدم جذب فارغ‌التحصیلان است. دانشجویان پس از فارغ‌التحصیلی، فاقد توانایی‌ها و مهارت‌های لازم برای ورود به بازار کار هستند و همین امر باعث می‌شود صنایع و بنگاه‌های تولیدی از پذیرش آن‌ها خودداری کنند.

حسینی توضیح داد که در گذشته، سیاست‌هایی برای توسعه ظرفیت‌های آموزش عالی با هدف به تأخیر انداختن موج ورود نیروی کار اجرا شد، اما این سیاست‌ها بدون ارائه مشاوره‌های لازم به دانشجویان، منجر به تحصیل بسیاری از آن‌ها در رشته‌هایی شد که بازار کار مناسبی نداشتند.

راهکارهای پیشنهادی و اقدامات انجام شده

معاون اشتغال وزیر کار به اجرای موفق سیاست‌های یارانه دستمزد و معافیت بیمه‌ای در سال‌های گذشته اشاره کرد که به ماندگاری نیروی کار در بنگاه‌ها کمک کرده است. وی همچنین بر لزوم تمرکز جدی بر تقویت رشته‌های دارای بازار کار توسط تقاضای صنعت تأکید کرد.

• نظام فنی و حرفه‌ای: نظام فنی و حرفه‌ای کار خود را به طور جدی آغاز کرده و جزو برنامه‌های وزارت کار است تا ورودی‌های جدید با چالش بیکاری مواجه نشوند.
• آموزش مهارت‌های نرم: پیشنهاد شده است که برنامه‌ریزی جدی در نظام آموزش فنی و حرفه‌ای با همکاری دانشگاه‌ها صورت گیرد و افراد بر اساس علایق خود، مهارت‌های نرم را بیاموزند.
• آمایش سرزمینی و استانداردسازی مشاغل: در دولت قبل، موضوع آمایش سرزمینی رشته‌های دانشگاهی و استانداردسازی مشاغل با همکاری وزارت علوم و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای آغاز شد.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که بیش از ۸۰ درصد کارجویانی که دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای را می‌گذرانند، وارد بازار کار شده و به درآمدزایی می‌رسند. این امر نشان‌دهنده اهمیت آموزش مهارتی در هدایت افراد به سمت اشتغال‌پذیری است.

آینده شغلی و نقش دانشگاه‌ها

در حال حاضر، رشته‌های مرتبط با فناوری‌های نوین و مهارت‌های نرم از آینده شغلی بهتری برخوردارند. بنابراین، لازم است با همکاری دستگاه‌های متولی، رشته‌های تحصیلی دانشگاهی با نیاز بازار کار انطباق یابند و دانشجویان قبل از ورود به بازار، با مهارت‌آموزی و محیط واقعی کسب و کار آشنا شوند.

بسیاری از دانشگاه‌های دنیا نیز به تغییر رشته‌های خود روی آورده‌اند، زیرا معتقدند که نمی‌توان یک رشته تحصیلی را برای مدت طولانی حفظ کرد و باید آن را متناسب با تغییرات بازار کار به‌روزرسانی کرد.

واحدهای اقتصادی نیز به منظور ارتقاء بهره‌وری، به مدل‌های آموزش مهارت متناسب با نیاز بازار روی آورده‌اند تا کارگران خود را علاوه بر آموزش‌های سنتی، به فراگیری آموزش‌های مهارتی نیز ترغیب و تجهیز کنند.

کارشناسان بر این باورند که آمایش سرزمینی رشته‌های دانشگاهی، استانداردسازی مشاغل و تعریف رشته‌های دانشگاهی متناسب با نیاز بازار کار با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، گامی مؤثر در جهت کاهش بیکاری و تسهیل ورود دانش‌آموختگان به بازار کار خواهد بود.