تأکید معاون سازمان شهرداری‌ها بر نقش محوری شوراها و دهیاری‌ها در توسعه محلی

علی قربانی، معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، در همایشی با حضور دهیاران و مسئولان شهرستان گناباد، بر اهمیت و جایگاه شوراها و دهیاری‌ها به عنوان نهادهای مردمی و پارلمان‌های محلی تأکید کرد. وی با اشاره به ریشه‌های تاریخی و قانونی این نهادها، از چالش‌ها و دستاوردهای اخیر در حوزه مدیریت محلی سخن گفت و خواستار واگذاری امور مردم به خودشان شد.

ریشه‌های تاریخی و جایگاه قانونی شوراها

قربانی با اشاره به دستور امام خمینی (ره) در نهم اردیبهشت سال ۱۳۵۸ برای تدوین آیین‌نامه‌های شورای شهر و روستا، که در کمتر از دو ماه به تصویب رسید، بر اهمیت این نهادها از دیدگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی تأکید کرد. وی بیان داشت که امام راحل به دلیل مبانی نظری دینی و دموکراتیک، تأکید بسیاری بر موضوع شوراها داشتند.

معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها به دو دیدگاه موجود در کشور درباره نقش شوراها اشاره کرد: یکی شورا را تصمیم‌گیر و برنامه‌ریز و پارلمان محلی با قابلیت وضع قانون می‌داند، و دیگری نقش آن را صرفاً نظارتی می‌پندارد. وی افزود که بر اساس اصل ششم قانون اساسی، اتکای کشور به آرای عمومی است و در اصل هفتم، شوراها در کنار دیگر نهادها از ارکان اصلی تصمیم‌گیری در کشور محسوب می‌شوند.

قربانی تأکید کرد: «کار مردم باید به خود مردم واگذار شود. دهیاری‌ها و شهرداری‌ها به عنوان دولت‌های محلی و شوراها نیز پارلمان‌های محلی هستند. این‌ها به عنوان جوامعی هستند که غیر از امور سیاسی امنیتی باید کار مردم را به خود مردم واگذار کرد.»

وی وجود این جوامع را در دنیای امروز انکارناپذیر دانست و هدف از ایجاد آن‌ها را دفاع از حقوق مردم و جوامع محلی در مقابل دولت تمرکزگرا عنوان کرد. قربانی شوراها را «صدای بی‌صدایان» خواند و دهیاری‌ها و شوراها را از دستاوردهای اصلی نظام برشمرد. وی با اشاره به وجود ۴۰ هزار دهیاری و ۱۲۰ هزار شورا، این مجموعه را گسترده‌ترین نهاد مدنی در پهنه سرزمینی کشور دانست.

چالش‌ها و تلاش برای رفع ایرادات

قربانی اذعان داشت که گرچه در خصوص شوراها و دهیاری‌ها ایراداتی وجود دارد، اما تلاش برای رفع آن‌ها ادامه دارد. وی بر اهمیت نقد سازنده و همراه با پیشنهاد تأکید کرد و گفت: «دنیای مدرنیته بر نقد و نقادی استوار است.»

ابطال امتیازات دهیاران توسط دیوان عدالت اداری

معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها به یکی از چالش‌های مهم دهیاران اشاره کرد: «دیوان عدالت اداری ۶ ماه قبل امتیازات دهیاران را باطل کرد و آن را خلاف عدالت دانست.» وی توضیح داد که پیش از این، دهیاران به ازای هر سال سابقه، چهار امتیاز داشتند. قربانی ابراز امیدواری کرد که امتیازات دهیاری‌ها قانونی شود و یا سوابقشان دولتی محسوب شود تا دهیارانی که سال‌ها زحمت می‌کشند، دارای امتیاز باشند و سوابقشان در استخدام‌های آتی لحاظ شود.

افزایش بودجه و تسهیلات دهیاری‌ها

قربانی به پیشرفت‌های مالی در حوزه دهیاری‌ها اشاره کرد و گفت: «سال گذشته ۵۰ هزار میلیارد تومان به دهیاری‌های کشور داده شد که این میزان برابر تأسیس دهیاری‌ها از سال ۸۳ تا سال ۱۴۰۱ بوده است.» وی همچنین از افزایش ۱۰۰ درصدی درآمد بودجه دهیاری‌ها در سه ماهه ابتدای امسال نسبت به سه ماهه سال ۱۴۰۳ خبر داد.

وی با رد برخی انتقادات مبنی بر عدم انجام کار در کشور، به خدمات زیربنایی گسترده در حوزه‌های آب، برق و گاز اشاره کرد و خدمات دهیاری‌ها طی دو دهه اخیر را کمتر از شهرداری‌ها ندانست. قربانی افزود که میزان وظایف یک دهیار دو برابر یک شهردار است و به تلاش‌های دهیاران در «جنگ ۱۲ روزه» اشاره کرد.

معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها از پرداخت ۸ هزار میلیارد تومان تسهیلات ۸ درصدی به دهیاری‌ها در سال گذشته خبر داد و تصریح کرد که توزیع اعتبارات بر مبنای مرزی بودن و محرومیت است. وی به عنوان مثال، اختصاص سه برابر اعتبار به خراسان رضوی نسبت به استان‌های توسعه‌یافته در سال گذشته را ذکر کرد.

مشکلات دهیاران از نگاه فرماندار گناباد

محمد زارعی، فرماندار گناباد، نیز در این همایش با تقدیر از همدلی شوراها، دهیاران و شهرداران، آن‌ها را «قلب تپنده توسعه در روستاها و شهرها» خواند. وی دهیاران را نه صرفاً اجراکننده سیاست‌های دولت، بلکه طراحان حال و آینده شهرها و روستاها دانست که به دلیل ارتباط نزدیک با مردم، حلقه واسط بین دولت و ملت هستند و نیازها را به خوبی درک می‌کنند.

زارعی کمبود اعتبار و نیروی انسانی و ناهماهنگی بین دستگاه‌های فرابخشی را از مهم‌ترین مشکلات دهیاران برشمرد و تأکید کرد که همه دستگاه‌های اجرایی موظف به کمک به دهیاران و شوراها هستند. وی در پایان به نمونه‌ای از تبدیل چالش‌ها به فرصت‌ها اشاره کرد و از تبدیل سماق روستای خانیک به یک برند جهانی به عنوان یک فرصت ایجاد شده یاد کرد.