بازنگری عربستان در پروژه ۲ تریلیون دلاری «لاین»؛ تأثیر کاهش بهای نفت

بازنگری استراتژیک در پروژه لاین

یکی از واحدهای صندوق ثروت ملی عربستان، «صندوق سرمایه‌گذاری عمومی» (Public Investment Fund)، از شرکت‌های مشاور خواسته است تا امکان‌سنجی طرح فعلی پروژه لاین را بررسی کرده و در صورت لزوم، پیشنهاداتی برای تغییر در آن ارائه دهند. پروژه لاین، شهری به طول ۱۷۰ کیلومتر و کاملاً بدون خودرو، بخشی از پروژه بزرگ‌تر نئوم است.

شرکت نئوم در بیانیه‌ای اعلام کرده است که بازنگری‌های استراتژیک بخشی طبیعی از فرآیند توسعه پروژه‌های زیرساختی بزرگ و بلندمدت است. این شرکت تأکید کرده که پروژه لاین همچنان یکی از اولویت‌های راهبردی نئوم است و بر تداوم عملیات، افزایش بهره‌وری و تسریع پیشرفت‌ها تمرکز دارد.

تأثیر کاهش بهای نفت بر پروژه‌های عربستان

این ارزیابی نشانه‌ای از تلاش عربستان برای بازتنظیم پروژه‌های خود در چارچوب برنامه «چشم‌انداز ۲۰۳۰» است که هدف آن بازطراحی اقتصاد کشور و کاهش وابستگی به نفت است. کاهش قیمت نفت، جذب سرمایه‌گذاری خارجی کمتر از انتظار و کسری بودجه، عربستان را وادار به تجدیدنظر در اولویت‌ها و سرعت اجرای پروژه‌ها کرده است.

در حال حاضر، قیمت نفت برنت حدود ۷۱ دلار به ازای هر بشکه است. این در حالی است که اقتصاددانان بلومبرگ تخمین می‌زنند عربستان برای متعادل کردن بودجه خود به قیمتی در حدود ۹۶ دلار نیاز دارد و با احتساب هزینه‌های داخلی صندوق سرمایه‌گذاری عمومی برای پروژه‌های ولیعهد، این رقم به حدود ۱۱۳ دلار می‌رسد.

چالش‌های مدیریتی و تجاری‌سازی

این بازنگری پس از انتصاب «ایمن المضیفر» به عنوان مدیرعامل جدید شرکت نئوم انجام شده است. یکی از اهداف اصلی این ارزیابی، یافتن راه‌هایی برای تجاری‌سازی پروژه لاین عنوان شده است.

برخی دیگر از پروژه‌های نئوم نیز با چالش‌هایی مواجه شده‌اند. به عنوان مثال، پروژه گردشگری لوکس «سیندله» که سال گذشته معرفی شد، هنوز به بهره‌برداری نرسیده است. برخی منابع دلیل این تأخیر را مشکلات طراحی اعلام کرده‌اند.

لاین؛ پروژه‌ای شاخص اما پرهزینه

پروژه لاین یکی از پرچم‌داران برنامه ۲ تریلیون دلاری محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، برای ورود این کشور به عصر پس از نفت است. این پروژه در سال ۲۰۱۷ معرفی شد و به دلیل مقیاس عظیم ساخت‌وسازش، توجه جهانی را به خود جلب کرد.

دولت در ابتدا امیدوار بود تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱.۵ میلیون نفر در آن ساکن شوند. اما گزارش بلومبرگ در سال گذشته نشان داد که مقیاس پروژه کاهش یافته و مقامات مسئول اکنون پیش‌بینی می‌کنند تا پایان دهه، کمتر از ۳۰۰ هزار نفر در این شهر ساکن شوند.

برنامه‌هایی برای ساخت ورزشگاهی بر فراز یک آسمان‌خراش با هدف میزبانی بازی‌های جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ نیز در نظر گرفته شده است.

تغییر نقش عربستان در اقتصاد جهانی

سرمایه‌گذاران مدت‌هاست خواستار منطقی‌سازی پروژه‌های عظیم عربستان شده‌اند. صندوق بین‌المللی پول نیز از بازبینی‌های مالی جدید دولت عربستان استقبال کرده است.

زیاد داوود، اقتصاددان ارشد بازارهای نوظهور در بلومبرگ اکونومیکس، معتقد است: «هر برنامه‌ای که به خرج‌کرد مسئولانه و دوام‌پذیری بلندمدت پروژه‌ها – حتی فراتر از رویدادهایی مانند بازی‌های زمستانی ۲۰۲۹، اکسپو ۲۰۳۰ یا جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ – کمک کند، قابل تقدیر است. این امر به ویژه از این منظر مهم است که عربستان از یک کشور وام‌دهنده خالص به جهان، به یک کشور وام‌گیرنده تبدیل شده است.»