رکوردی بی‌سابقه در سرمایه‌گذاری‌های چین در طرح «کمربند و جاده»

رشد بی‌سابقه سرمایه‌گذاری در طرح کمربند و جاده

بر اساس تحقیقات مشترک دانشگاه گریفیث استرالیا و مرکز تأمین مالی و توسعه سبز پکن، ارزش قراردادهای ساخت‌وساز و سرمایه‌گذاری در کشورهای عضو طرح کمربند و جاده در شش ماه نخست سال 2025 به بیش از 176 مورد و ارزشی بالغ بر 124 میلیارد دلار رسیده است. این رقم، از مجموع 122 میلیارد دلاری که در کل سال 2024 به این طرح اختصاص یافته بود، فراتر رفته است.

کریستوف ندوپیل وانگ، از نویسندگان این تحقیق، اظهار داشت: «افزایش چشمگیر مشارکت چین در طرح کمربند و جاده تعجب‌آور است و حتی از الگوی افزایش تدریجی فعالیت این طرح پس از دوران همه‌گیری نیز پیروی نمی‌کند. آنچه که سال 2025 را برجسته می‌کند، وسعت سرمایه‌گذاری‌ها است، از جمله چندین ابَر توافق که ارزش هر کدام از 10 میلیارد دلار فراتر می‌رود.»

وانگ معتقد است که رشد داخلی ضعیف چین و نیاز به متنوع‌سازی زنجیره‌های تأمین و بازارها، شرکت‌های چینی را به سرمایه‌گذاری در خارج از کشور سوق داده است. در مقابل، کشورهای عضو طرح کمربند و جاده نیز در بحبوحه تغییر پویایی‌های ژئواکونومیک، فرصتی برای تعمیق روابط با چین می‌بینند.

گسترش نفوذ اقتصادی و آمارهای کلیدی

طرح کمربند و جاده که در سال 2013 آغاز شد، ابزاری برای افزایش نفوذ اقتصادی و تعمیق روابط تجاری چین با 150 کشور، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، بوده است.

با رشد نیمه نخست سال 2025، ارزش کلی قراردادها و سرمایه‌گذاری‌ها در این طرح به 1.3 تریلیون دلار رسیده است که شامل:

• 775 میلیارد دلار در پروژه‌های ساخت‌وساز
• 533 میلیارد دلار در سرمایه‌گذاری‌های غیرمالی

داده‌های این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قراردادهای ساخت‌وساز و سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز در نیمه نخست سال به رکورد 44 میلیارد دلار رسیده که از میزان ثبت‌شده در کل سال 2024 بیشتر است.

در میان کشورهای عضو، قزاقستان با جذب 23 میلیارد دلار، بالاترین سهم سرمایه‌گذاری را به خود اختصاص داده است، در حالی که آمریکای لاتین پایین‌ترین ارزش قراردادها و سرمایه‌گذاری را طی 10 سال اخیر تجربه کرده است.

تکامل و تغییر رویکرد طرح کمربند و جاده

سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های چینی در حوزه پروژه‌های انرژی بادی و تبدیل زباله به انرژی نیز به رکورد 10 میلیارد دلار رسیده است. علاوه بر این، حدود 25 میلیارد دلار نیز به بخش فلزات و معدن اختصاص یافته است.

شرکت Rhodium Group مستقر در آمریکا گزارش داده است که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی شرکت‌های چینی در کشورهای کمربند و جاده در سه‌ماهه نخست سال جاری میلادی به حدود 15.9 میلیارد دلار رسیده که 10 درصد بالاتر از مدت مشابه سال قبل است.

ربکا رِی، محقق آکادمیک ارشد در مرکز سیاست توسعه جهانی دانشگاه بوستون، توضیح می‌دهد: «طرح کمربند و جاده با تکامل یافتن، از وام‌دهی دولتی به سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی تغییر یافته است.»

ری همچنین معتقد است که تنش‌های تجاری فزاینده میان آمریکا و اروپا با کشورهای جنوب جهانی، به افزایش تجارت میان چین و کشورهای عضو این طرح منجر خواهد شد. وی اشاره کرد: «چین تعرفه‌ها برای کشورهای آفریقایی را حذف کرده است، در حالی‌که بسیاری از این کشورها با تعرفه از سوی اتحادیه اروپا و تعرفه‌های صادرات به آمریکا روبه‌رو شده‌اند.»