«شِرّ و وِر»گویی مسئولان؛ نابودی سرمایه اجتماعی و اعتماد به نظام سیاسی

تحلیل یک «شِرّ و وِر»گویی خطرناک

یکی از نمونه‌های اخیر این اظهارات، سخنان یک نماینده مجلس و عضو کمیسیون امنیت ملی است که هواپیماهای B2 آمریکا را «قارقارک» خوانده و مدعی شده است که این هواپیماها ساخت ۳۵ سال پیش بوده، فرسوده‌اند و آمریکا در حال فروپاشی است. این ادعاها از اساس بی‌معنا و فاقد اعتبار کارشناسی هستند.

• هواپیمای B2: این بمب‌افکن استراتژیک، یکی از ستون‌های اصلی قدرت متعارف و اتمی نیروی هوایی آمریکاست.
• قدمت و کارکرد: گذشت ۳۵ سال از ساخت و عملیاتی شدن این هواپیما، تأثیری بر کارکرد آن ندارد. هواپیماهایی مانند B52 از سال ۱۹۵۵ (۷۰ سال پیش) در خدمت ارتش آمریکا هستند و قرار است تا سال ۲۰۴۰ نیز عملیاتی بمانند.
• بهینه‌سازی مداوم: هواپیماهای نظامی به‌طور مداوم با فناوری‌های روز بهینه‌سازی و نوسازی می‌شوند که رویه‌ای متداول در ارتش‌های جهان است.

پیامدهای مخرب «شِرّ و وِر»گویی

اگرچه بلاهت موجود در این‌گونه سخنان به‌سرعت آشکار می‌شود، اما کارکرد شرارت‌آمیز آن‌ها نیازمند تحلیل جدی است. «شِرّ و وِر»گویی مسئولان، پیامدهای منفی متعددی دارد:

۱. آسیب به روان شهروندان

این سخنان، روان شهروندان عاقل را به سخره می‌گیرد و موجب عصبانیت و سرخوردگی آن‌ها می‌شود. آسیب رساندن به روان شهروندان، یکی از مهم‌ترین شرارت‌های «شِرّ و وِر»گویی است.

۲. نابودی اعتماد عمومی

در شرایط بحرانی کنونی کشور که ایران بیش از هر زمان دیگری به اعتماد عمومی نیاز دارد، این‌گونه اظهارات اندک اعتمادهای موجود را نیز از بین می‌برد. شهروندان با مشاهده چنین سخنانی از سوی مسئولان ارشد، نگران آینده کشور و امنیت خود می‌شوند.

۳. تداوم توهم و عدم واقع‌بینی

شهروندان انتظار دارند نشانه‌هایی از تغییر گفتار، بروز عقلانیت، سخن بخردانه و واقع‌بینی را در میان مسئولان مشاهده کنند. اما «شِرّ و وِر»گویی نشان می‌دهد که برخی سخن‌گویان و تریبون‌داران همچنان در توهم غوطه‌ورند و هیچ تغییری در رویکرد آن‌ها دیده نمی‌شود.

۴. ایجاد تردید و سردرگمی

این‌گونه سخن گفتن، شهروندان را در دوراهی دشواری قرار می‌دهد که از خود می‌پرسند آیا این اظهارات از سر بی‌خردی است یا منافعی پشت آن نهفته است. هر کدام از این احتمالات، فاجعه‌ای برای جامعه محسوب می‌شود.

۵. ریشه‌کن کردن عقلانیت و امید

«شِرّ و وِر»گویی مانند علف هرز در مزرعه رشد می‌کند و فراگیر می‌شود و همان اندک رویش‌های عقلانیت و اعتماد به عقلانیت را از ریشه می‌سوزاند. وقتی گوش شهروندان از این سخنان پر شود و اعتمادشان فروریزد، مستأصل و عصبانی می‌شوند و ظرفیت گرایش و عمل عقلانی در آن‌ها کاهش می‌یابد.

سخنان بی‌محتوا و غیرکارشناسی از زبان افراد منتسب به حکومت، عقلانیت را می‌سوزاند، سازه‌های اعتماد را در هم می‌شکند، شهروند را با عقل سیاسی بیگانه می‌کند و امید به نجات از مسیر عقلانیت را به فنا می‌دهد. مشخص نیست که این‌گونه اظهارات چه منفعتی را دنبال می‌کنند.