چالش‌ها و چشم‌اندازهای بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای: از اصلاح اساسنامه تا آینده جشنواره

اصلاح اساسنامه و مسئولیت‌های جدید

موضوع تغییر اساسنامه بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای از اردیبهشت‌ماه سال گذشته از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شده است. حاجی‌میرزایی در این باره توضیح داد که مسئولیت‌های جدیدی از جمله نظارت و صدور مجوز اتاق‌های فرار و سایر سرگرمی‌های تعاملی به بنیاد محول شده که در اساسنامه قبلی وجود نداشت. شورای عالی انقلاب فرهنگی با در نظر گرفتن این مسئولیت‌ها، دستور اصلاح اساسنامه را صادر کرده است.

مدیرعامل بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای ابراز امیدواری کرد که روند کارشناسی این تغییرات که در گذشته کند بوده، تسریع یابد و ظرف یک یا دو ماه آینده به نقطه‌ای قابل اعلام برسد تا در صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی به بحث گذاشته شود.

تخصصی‌سازی یا گسترش وظایف؟

حاجی‌میرزایی درباره قبول مسئولیت‌هایی مانند نظارت بر سافاری وحشت و اتاق فرار که ماهیت آنها غیرمرتبط با بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای است، بیان کرد: «اگر بخواهم بر اساس نظر شخصی صحبت کنم طبیعتاً دوست دارم اینجا یک نهاد تخصصی بازی‌های دیجیتال باشد، چون اگر کلی مسئولیت دیگر به کارهایمان اضافه کنیم احتمالاً در رسیدن به اهداف دچار مشکل می‌شویم؛ به‌ویژه آنکه بودجه محدودی هم داریم و اگر بخواهیم همان بودجه محدود را صرف یک سری کارهای دیگر کنیم، از لحاظ منافع بازی‌سازی، اتفاق خوبی نیست.»

او افزود که طرف مقابل معتقد است بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای به دلیل دانش موجود در زمینه رده‌بندی سنی و مکانیک‌های طراحی بازی، بهترین نهاد برای اظهارنظر کارشناسی در مورد بردگیم‌ها و اتاق‌های فرار است. با این حال، وی تأکید کرد که شرایط مطلوب‌تر، وجود یک نهاد تخصصی برای این بازی‌هاست.

اساسنامه بنیاد مشکلاتی دارد که از یک سو، محلی غیردولتی محسوب می‌شود اما از طرف دیگر مسئولیت‌های دولتی دارد و رئیس هیات امنای آن وزیر فرهنگ و ارشاد است و این ساز و کارهای مختلف باعث شده است که مثلاً اگر بخواهد درآمدزایی کند، می‌گویند حاکمیت نباید درآمدزایی کند اما اگر بخواهد بودجه بیشتری بگیرد، می‌گویند که خب شما اصلاً بخش غیردولتی هستید.

حاجی‌میرزایی به نظریه تغییر ماهیت بنیاد به «بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای و سرگرمی‌های تعاملی» اشاره کرد، اما همچنان معتقد است که فعالیت تخصصی در زمینه بازی‌های ویدیویی به صلاح‌تر است. او همچنین به مشکلات انجمن صنفی اتاق‌های فرار اشاره کرد که پیش‌تر ذیل وزارت ورزش فعالیت می‌کردند و اکنون بنیاد بازی‌های رایانه‌ای را به دلیل درک بهتر از ماهیت بازی‌ها، مناسب‌تر می‌دانند.

پیشنهاد «وزارت بازی» و چالش‌های بودجه‌ای

مدیرعامل بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای پیشنهاد داد که اگر مسئولیت اتاق‌های فرار و موارد مشابه به بنیاد محول شود، این کار موقتی باشد تا زمانی که نهاد متولی برای سرگرمی‌های تعاملی شکل بگیرد. او نگاه کلان‌تر را تشکیل یک «وزارت بازی» یا معاونتی ذیل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دانست که تمامی حوزه‌های مرتبط از بردگیم تا بازی رایانه‌ای و اسباب‌بازی را پوشش دهد.

وی به مشکلات اساسنامه بنیاد اشاره کرد که از یک سو آن را نهادی غیردولتی می‌داند و از سوی دیگر مسئولیت‌های دولتی دارد و رئیس هیئت امنای آن وزیر فرهنگ و ارشاد است. این دوگانگی باعث شده که در بحث درآمدزایی، بنیاد را حاکمیتی بدانند و در بحث تخصیص بودجه، آن را غیردولتی قلمداد کنند. حاجی‌میرزایی تأکید کرد که این مسائل باید شفاف‌تر شود و بحث‌هایی برای تبدیل بنیاد به سازمان در بدنه کارشناسی بنیاد و وزارت ارشاد در جریان است.

او همچنین به ناهماهنگی در تخصیص بودجه اشاره کرد و گفت: «وقتی به مباحث بودجه‌ای نگاه می‌کنیم، شاید مثلاً بیشتر از شش برابر بودجه‌ای که برای بنیاد دیده شده است، بودجه برای بازی در کشور وجود دارد که به نهادهای مختلفی داده شده؛ درحالی که اتفاقاً آن نهادها مسئولیتی هم در این حوزه ندارند و تنها بودجه‌ای دارند برای اینکه بازی ویدیویی تولید کنند.» وی خواستار تجمیع این بودجه‌ها تحت نظارت بنیاد شد.

حاجی‌میرزایی کلید حل چالش‌ها را ایجاد همگرایی میان نهادهای ذی‌ربط دانست و ابراز امیدواری کرد که همکاری‌ها به صورت موقتی و جهادی پیش برود تا یک «معاونت بازی» در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شکل بگیرد.

اهمیت آموزش و نیروی انسانی در بازی‌سازی

مدیرعامل بنیاد بر اهمیت توجه به نیروی انسانی و آموزش بازی‌سازی تأکید کرد. او اشاره کرد که رشته بازی‌سازی هنوز به صورت جدی در کشور راه نیفتاده و تنها یک یا دو دانشگاه به صورت آزمایشی در مقطع کارشناسی ارشد فعالیت‌هایی دارند که کافی نیست. وی خواستار اسناد جدی‌تری برای مشخص کردن وظایف نهادهای مختلف در حوزه آموزش شد.

حاجی‌میرزایی تصریح کرد که بنیاد در حوزه آموزش قصد تصدی‌گری ندارد، اما تمایل دارد ارتباطات خود را با دانشگاه‌ها و وزارت علوم تقویت کند تا آموزش‌های بازی‌سازی با کمک بنیاد در سراسر کشور برگزار شود. او همچنین به نقش انستیتو ملی بازی‌سازی اشاره کرد که سال‌هاست به تربیت دانشجو در این زمینه می‌پردازد، اما به دلیل مسائل بودجه‌ای، فعالیت‌های آن محدود شده است.

وی بر نقش معاونت علمی و پارک‌های علم و فناوری در جذب سرمایه و تکمیل چرخه تولید ارزش تأکید کرد و گفت که این چرخه در ابتدا نیاز به کمک نهادهای مرتبط دارد.

تغییر زمان و رویکرد جشنواره بازی‌های رایانه‌ای فجر

یکی از خواسته‌های بازی‌سازان، تغییر زمان برگزاری جشنواره بازی‌های رایانه‌ای فجر از بهمن‌ماه به زمان بهتری از سال است. حاجی‌میرزایی توضیح داد که ترافیک جشنواره‌های فجر، به ویژه جشنواره فیلم، فرصت دیده شدن را از بازی‌سازان می‌گیرد. او پیشنهاد «هفته بازی» در فصل تابستان را مطرح کرد که همزمان با مسابقات و نمایشگاه‌ها برگزار شود و بازی به اولویت اصلی کشور تبدیل شود.

مدیرعامل بنیاد بازی‌های رایانه‌ای اعلام کرد که وزارت فرهنگ و ارشاد نیز به سمت همکاری بیشتر با بازی‌سازان و واگذاری تصدی‌گری رویداد جشنواره به آنها متمایل است. او گفت: «اگر امسال هم ما جشنواره را برگزار کنیم، سال آخری باشد که با این شیوه پیش می‌رویم و از سال‌های بعد بتوانیم با یک ساز و کار مشخص روند برگزاری جشنواره را به صنف بازی‌سازان بدهیم.» به همین دلیل، جشنواره بازی‌های رایانه‌ای در لیست رویدادهای رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد برای سال جاری قرار ندارد و قرار است در سال ۱۴۰۴ با مشارکت صنف بازی‌سازان برگزار شود.

وی به تجربه موفق جشنواره هشتم اشاره کرد که با طراحی «آکادمی جشنواره» و مشارکت بیش از ۱۰۰ داور از خود صنف، به یک جشنواره صنفی و حرفه‌ای تبدیل شد و ابراز امیدواری کرد که امسال نیز به همان ساختار بازگردند.

اصلاح روش‌های احصاء آمار و معافیت مالیاتی

حاجی‌میرزایی به ضرورت اصلاح روش‌های احصاء آمار در زمینه درآمدهای حاصل از بازی‌های رایانه‌ای اشاره کرد و گفت که آمارهای فعلی دقیق نیستند، هرچند غلط هم نیستند. او به دنبال ثبتی-مبنا شدن آمارها و ایجاد یک داشبورد مدیریتی است تا اعداد واقعی‌تر و دقیق‌تری از هزینه‌ها و درآمدهای این بخش در دسترس باشد. وی افزود که در حال حاضر حدود ۳۰ میلیون گیمر در کشور وجود دارد که متوسط سنی آنها از ۲۵ به ۲۷ سال افزایش یافته و سرانه مصرف بازی روزانه حدود ۸۲ دقیقه است.

در پایان، مدیرعامل بنیاد بازی‌های رایانه‌ای به موضوع معافیت مالیاتی تولیدکنندگان محصولات فرهنگی اشاره کرد. او گفت که به دلیل عدم وجود بازی‌های ویدیویی در زمان تصویب این قانون، بازی‌سازان مشمول معافیت مالیاتی نیستند و بنیاد در تلاش است تا از طریق معاونت پارلمانی وزارت ارشاد این چالش را برطرف کند. وی معافیت مالیاتی را یک مشوق مؤثر برای بازی‌سازان دانست.