خبر کامل
سلامت روان در ایران: چالش‌ها، انگ اجتماعی و نیاز به عزم ملی
سلامت روان، همچون سلامت جسم، از اهمیت حیاتی برخوردار است و همواره بر لزوم توجه افراد به سلامت روان خود و اطرافیانشان تأکید می‌شود تا ضمن داشتن زندگی عادی، از تحمیل هزینه‌های سنگین بر خانواده و جامعه جلوگیری شود. بیماری‌های روان‌پزشکی جزو سه دسته بیماری‌هایی هستند که بیشترین بار را به جامعه تحمیل می‌کنند و به گفته متخصصان، افسردگی شایع‌ترین بیماری روان‌پزشکی در ایران است.
تاریخچه و خدمات بیمارستان روزبه
بیمارستان روزبه، با بیش از ۸۰ سال قدمت، یکی از مهم‌ترین مراکز درمانی ایران در ارائه خدمات روان‌پزشکی است. این بیمارستان که در تهران واقع شده، به عنوان یکی از برجسته‌ترین مراکز درمانی در حوزه اعصاب و روان‌پزشکی در ایران و خاورمیانه شناخته می‌شود و تمرکز ویژه‌ای بر تشخیص، درمان و مراقبت از اختلالات روانی و عصبی دارد.
دکتر امیرحسین جعفری، رئیس بیمارستان روزبه، با اشاره به وضعیت کنونی بار بیماری‌های روان‌پزشکی و درمان‌های تخصصی آن‌ها، بر ضرورت اجرای سیاست‌های درمانی مدیکال در این حوزه تأکید می‌کند. او معتقد است که حوزه سلامت روان با عقب‌افتادگی زیادی مواجه است و برای حل این مشکل به عزم ملی نیاز داریم. وی از مسئولان و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌خواهد که به این موضوع توجه کرده و مشکلات سلامت روان را به رسمیت بشناسند.
تغییر رویکرد در مواجهه با بیماران روان‌پزشکی
دکتر جعفری توضیح می‌دهد که رویکرد جامعه نسبت به بیماران روان‌پزشکی در طول زمان تغییر کرده است. در گذشته، باور عمومی بر این بود که این بیماران باید از جامعه جدا شوند و از القابی مانند «شیطانی» یا «دیوانه» برای آن‌ها استفاده می‌شد. اما با پایه‌گذاری روان‌پزشکی نوین در ایران در دهه‌های ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ توسط اساتیدی چون مرحوم دکتر غلامرضا میرسپاسی و مرحوم دکتر حسین رضاعی، رویکرد به سمت درمان و توجه به این بیماران تغییر یافت.
- قدمت بیمارستان روزبه: بیش از ۸۰ سال، همزمان با آغاز خدمات نوین روان‌پزشکی در ایران.
- ظرفیت و مراجعات: حدود ۲۲۰ تخت بستری و ۱۵۰ تا ۲۰۰ مراجعه سرپایی روزانه.
- خدمات تخصصی: ارائه خدمات تخصصی، فوق‌تخصصی و سرپایی متنوع در حوزه‌های مختلف روان‌پزشکی.
- اولین اورژانس روان‌پزشکی: راه‌اندازی اولین اورژانس روان‌پزشکی در بیمارستان روزبه.
شایع‌ترین بیماری‌ها و چالش‌ها
دکتر جعفری بیان می‌کند که مراجعین بیمارستان روزبه متأثر از شیوع بیماری‌های مختلف روان‌پزشکی در جامعه هستند. افسردگی، بیماری‌های اضطرابی، وسواس و بیماری‌های مشابه شیوع بیشتری دارند.
افسردگی: شایع‌ترین بیماری روان‌پزشکی
بر اساس پیمایش‌های ملی انجام شده، شیوع بیماری‌های روان‌پزشکی در ایران حدود ۲۱ تا ۲۶ درصد است و افسردگی شایع‌ترین بیماری در میان ایرانیان و در سطح جهان محسوب می‌شود. پس از افسردگی، بیماری‌های اضطراب، وسواس، اختلالات جنسی و سایکوز (روان‌پریشی) در درجات بعدی قرار دارند.
آمارها نشان می‌دهد که شیوع افسردگی در زنان (حدود ۱۵ درصد) بیشتر از مردان (حدود ۹ تا ۱۰ درصد) است که هم عوامل اجتماعی و هم بیولوژیک در آن نقش دارند.
انگ اجتماعی (استیگما) و تأثیر آن
انگ‌زدن به بیماران روان‌پزشکی یک مشکل جهانی است که به جامعه ایران محدود نمی‌شود. این برچسب‌های منفی باعث می‌شود بیماران برای دریافت خدمات درمانی دیر مراجعه کنند و بیماری‌شان پیچیده و مزمن شود. این تأخیر در درمان، نه تنها فرد را متأثر می‌کند و عملکرد تحصیلی، شغلی و ارتباطی او را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه بار سنگینی بر خانواده و نظام سلامت کشور تحمیل می‌کند.
دکتر جعفری: «ما در بیمارستان روزبه با موارد متعددی به صورت روزانه مواجه می‌شویم که فرد با یک بیماری روان‌پزشکی سال‌ها دست‌وپنجه نرم کرده ولی برای درمان بیماری خود اقدام نکرده است.»
باورهای غلط رایج
جامعه با بیماری‌های روان‌پزشکی متفاوت از سایر بیماری‌های جسمی برخورد می‌کند. باورهای غلطی مانند «بیمار باید خودش به خودش کمک کند»، «روان‌پزشک نمی‌تواند کمک کند» یا «داروهای روان‌پزشکی اعتیادآور هستند» به صورت سینه به سینه منتقل می‌شوند. در حالی که اغلب داروهای روان‌پزشکی اعتیادآور نیستند و تنها درصد کمی از آرام‌بخش‌ها ممکن است وابستگی ایجاد کنند. همچنین، تصور مسری بودن افسردگی نیز کاملاً اشتباه است.
خودکشی و نقش رسانه‌ها
بیماری‌های روان‌پزشکی و وضعیت سلامت روان جامعه، عوامل مؤثری در شیوع خودکشی هستند. علاوه بر این، عوامل اجتماعی نیز در این پدیده نقش دارند. رسانه‌ها می‌توانند با مواجهه درست و اصولی با موضوع خودکشی، به آگاهی‌بخشی و آموزش کمک کرده و میزان بیماری‌های روان و پیامدهای آن را کاهش دهند.
متأسفانه، مواجهه نادرست رسانه‌های غیررسمی و شبکه‌های اجتماعی با خودکشی می‌تواند منجر به افزایش خشونت و خودکشی شود. مطالعات جهانی نشان می‌دهد که نگرش غلط رسانه‌ها بر بروز خودکشی در جامعه تأثیرگذار است.
آمار خودکشی در ایران
دکتر جعفری تأکید می‌کند که آگاهی از بروز خودکشی به معنای شیوع سونامی‌وار آن نیست. بر اساس آمار سازمان پزشکی قانونی، میزان خودکشی منجر به فوت در ایران حدود ۷ در صدهزار است، در حالی که میانگین جهانی حدود ۱۳ تا ۱۵ در صدهزار است. عوامل فرهنگی، اجتماعی و مذهبی باعث شده‌اند که این میزان در ایران کمتر از میانگین جهانی باشد.
- ۹۰ درصد افرادی که اقدام به خودکشی می‌کنند: مشکلات سلامت روان دارند که اغلب قابل درمان هستند.
- اهمیت آموزش: آموزش عمومی در زمینه سلامت روان و نحوه برخورد با افراد دارای افکار خودکشی، برای کاهش این پدیده حیاتی است.
چالش‌های نظام سلامت روان
کمبود دارو و هزینه‌های بالا
دسترسی به داروهای روان‌پزشکی با کمبودهای مقطعی مواجه است. اگرچه تعداد محدودی از داروها کمبود دارند، اما نقش تعیین‌کننده‌ای در درمان بیماران مزمن دارند. تأمین منظم و دقیق داروهای روان‌پزشکی باید به یک اولویت برای حوزه بهداشت و درمان تبدیل شود.
هزینه‌های بالای خدمات روان‌پزشکی نیز یک مشکل قدیمی و مهم است. دکتر جعفری معتقد است که سلامت روان و کیفیت زندگی افراد جزو اولویت‌های اصلی نظام سلامت و سازمان‌های بیمه‌گر نیستند، در حالی که بیماری‌های روان‌پزشکی جزو سه دسته بیماری‌هایی هستند که بیشترین بار را به جامعه تحمیل می‌کنند.
کمبود تخت‌های روان‌پزشکی
نرخ اشغال تخت‌های بیمارستان‌های روان‌پزشکی در تهران بیش از ۹۰ درصد است و بیمارستان روزبه با اشغال ۱۰۰ درصدی تخت‌ها، لیست انتظار برای بستری دارد. این نشان‌دهنده کمبود شدید تخت‌های روان‌پزشکی در سراسر کشور است. اگرچه مراکز خدمات سلامت روانی-اجتماعی (سراج) دسترسی به خدمات را ارتقا داده‌اند، اما هنوز تا نقطه مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.
تمایل کمتر خیرین
مسائل فرهنگی یکی از مهم‌ترین چالش‌ها برای درمان بیماری‌های روان‌پزشکی است. بیمارستان‌های روان‌پزشکی با مشکلات مالی زیادی مواجه هستند و خیرین تمایل کمتری برای کمک به این حوزه دارند. این در حالی است که بسیاری از بیماران به دلیل انگ اجتماعی، سال‌ها برای درمان مراجعه نمی‌کنند و این تأخیر، روند درمان را دشوارتر می‌کند.
دعوت به عزم ملی
دکتر جعفری در پایان تأکید می‌کند که سلامت روان مقوله‌ای مهم است که اغلب به فراموشی سپرده می‌شود. او از تمام افراد جامعه می‌خواهد که به سلامت روان خود و اطرافیانشان توجه کنند و در صورت نیاز، از روان‌شناس و روان‌پزشک کمک بگیرند.
«حوزه سلامت روان با عقب‌افتادگی بسیاری مواجه است و برای حل این عقب‌افتادگی به عزم ملی نیاز داریم. من از تمام مسئولان و سازمان‌های مردم نهاد درخواست می‌کنم به این موضوع توجه کنند و مشکلات حوزه سلامت روان را به رسمیت بشناسند.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۳:۴۲ - ۱۴۰۴/۰۴/۲۸