جایزه «روباه شنی»: داوری کتاب‌ها توسط کودکان و نوجوانان آغاز شد

طیبه اژه‌ای، دبیر اجرایی جایزه «روباه شنی»، از آغاز نخستین دوره این جایزه خبر داد. این جایزه با هدف اصلی مشارکت مستقیم کودکان و نوجوانان در فرآیند داوری کتاب‌ها طراحی شده و تلاش می‌کند تا نظرات بزرگسالان را به حداقل برساند. این رویداد فرهنگی مهم، بستری آنلاین را برای داوری فراهم کرده تا کودکان و نوجوانان سراسر کشور بتوانند در آن شرکت کنند و به انتخاب بهترین آثار داستانی و شعری بپردازند.

مشارکت کودکان و نوجوانان در داوری

جایزه «روباه شنی» با پیشنهاد فریدون عموزاده‌خلیلی، که سابقه طولانی در برگزاری جوایز کتاب کودک و نوجوان دارد، شکل گرفته است. این جایزه با الهام از جوایز مشابه داخلی و بین‌المللی، بر داوری مستقیم کودکان و نوجوانان ۱۱ تا ۱۸ سال تمرکز دارد. هدف اصلی این است که نظرات شخصی بزرگسالان در انتخاب کتاب‌ها دخالتی نداشته باشد و کودکان آزادانه به انتخاب آثار مورد علاقه خود بپردازند.

• محدوده سنی داوران: کودکان و نوجوانان ۱۱ تا ۱۸ سال.
• محدوده زمانی انتشار کتاب‌ها: آثار منتشر شده در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱.
• ژانر کتاب‌ها: فقط کتاب‌های داستانی و شعری (کتاب‌های ناداستان حضور ندارند).
• شرط انتشار: کتاب‌ها باید دارای مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و چاپ شده در ایران باشند.

فهرست اولیه و امکان افزودن کتاب‌های جدید

برای تسهیل فرآیند داوری، یک فهرست اولیه شامل ۹۸ عنوان کتاب به کودکان پیشنهاد شده است. این فهرست بر اساس کتاب‌های برگزیده جوایز داخلی مانند لاک‌پشت پرنده، کتاب برتر، مرغک کانون و جایزه کتاب رشد، و همچنین بررسی برخی جوایز بین‌المللی، بدون اعمال سلیقه شخصی کمیته غربالگری، تهیه شده است.

کتاب‌ها بر اساس فهرست‌ها و جوایزی که در این پنج سال به کتاب‌ها اعطا شده، انتخاب شدند.

با این حال، کودکان این امکان را دارند که کتاب‌های مورد علاقه خود را که در فهرست اولیه نیستند، به عنوان نامزد جدید پیشنهاد دهند. تاکنون حدود ۳۲ عنوان کتاب توسط کودکان به فهرست اولیه اضافه شده است که پس از بررسی شرایط انتشار و محدوده سنی، به فهرست داوری اضافه خواهند شد.

بستر آنلاین «بهخوان» و مراحل داوری

جایزه «روباه شنی» به صورت آنلاین و از طریق اپلیکیشن «بهخوان» برگزار می‌شود. این بستر، یک شبکه اجتماعی ایرانی برای کتاب‌خوان‌ها است که امکان نظردهی، آرشیو نوشته‌ها و تعریف باشگاه کتاب‌خوانی را فراهم می‌کند. انتخاب بستر آنلاین، امکان مشارکت کودکان از شهرهای مختلف را فراهم آورده است.

مراحل داوری:

1. مرحله اول (۴ تیر تا ۱۵ مرداد): کودکان می‌توانند به هر تعداد کتاب که خوانده‌اند، رای دهند و یادداشت بنویسند. فعالیت بیشتر داوران، امتیاز بالاتری برای آن‌ها به همراه خواهد داشت.
2. مرحله دوم (یک ماهه پس از ۱۵ مرداد): بر اساس امتیازات کودکان، پنج کتاب تالیفی و پنج کتاب ترجمه با بالاترین امتیاز به این مرحله راه می‌یابند. کودکان باید این ۱۰ عنوان کتاب را مطالعه و بررسی کنند. در این مدت، نشست‌هایی در شهرکتاب برای گفت‌وگو و تبادل نظر برگزار می‌شود.
3. اختتامیه: کودکان در این مرحله به یک کتاب تالیفی و یک کتاب ترجمه رای نهایی می‌دهند. رای‌گیری به صورت شفاف و آنلاین در اپلیکیشن «بهخوان» قابل پیگیری است.

همچنین، ناشران نیز می‌توانند تا سه کتاب را به عنوان پیشنهاد به فهرست داوری اضافه کنند.

تقدیر از داوران و نشان یونیسف

در مراسم اختتامیه، علاوه بر معرفی کتاب‌های برتر، از داوران فعال نیز تقدیر به عمل خواهد آمد. این اقدام با هدف تشویق کودکان به مشارکت بیشتر و فعال‌تر در فرآیند داوری صورت می‌گیرد.

علاوه بر این، بر اساس تفاهم‌نامه شهرکتاب با یونیسف، صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) از میان ۱۰ کتاب برگزیده مرحله دوم، کتابی را که بیشترین پایبندی به حقوق کودک را داشته باشد، انتخاب کرده و به آن نشان یونیسف اعطا خواهد کرد. این همکاری در راستای تشویق نوجوانان به مشارکت و حمایت از جایزه «روباه شنی» انجام می‌شود.