بررسی چالش‌های اقتصادی و آبی آذربایجان شرقی در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی

مدیریت بحران و دیپلماسی اقتصادی در «دوران جنگ ۱۲ روزه»

بهرام سرمست، استاندار آذربایجان شرقی، با اشاره به «جنگ ۱۲ روزه» و مدیریت موفق استان در این دوره، اظهار داشت که مجموعه مدیریتی و مردم استان با سعه صدر، مقاومت و مشارکت همه‌جانبه، شرایط را به گونه‌ای مدیریت کردند که گویی جنگی در استان وجود نداشت. وی افزود که تهاجم از ساعت ۵ صبح روز ۲۳ خرداد آغاز شد و بلافاصله جلسه شورای تأمین استان برگزار و تمامی معاونت‌های استانداری درگیر موضوع شدند.

• فعالیت ادارات و واحدهای اقتصادی: با وجود غیرحضوری شدن فعالیت بانوان کارمند برای حفظ آرامش خانواده‌ها، ادارات و واحدهای اقتصادی به فعالیت خود ادامه دادند.
• ترخیص کالاهای اساسی: پیش از ابلاغیه دولت، استان پیشقدم شد و ۱۲ هزار تن کالاهای اساسی ظرف ۴۸ ساعت از گمرک سهلان ترخیص شد.
• تفویض اختیارات: استان آذربایجان شرقی به عنوان پایلوت کشوری در زمینه تفویض اختیارات مطرح است و این خط مشی در بخش صادرات نیز ادامه خواهد یافت.
• شرایط اضطرار: استاندار تأکید کرد که در شرایط «نه جنگ نه صلح» و اضطرار کنونی، باید تمام تدابیر برای شرایط فوق‌العاده پیش‌بینی شود و از این فرصت برای شکستن انحصار اقلام بهره برد.

وضعیت منابع آبی و احیای دریاچه ارومیه

سرمست به اقدامات انجام شده در زمینه منابع آبی استان و احیای دریاچه ارومیه اشاره کرد:

• بارورسازی ابرها: برای اولین بار در چند مرحله بارورسازی ابرها برای دریاچه ارومیه انجام شد که هر بار بین ۱۵ تا ۳۰ میلی‌متر بارش به همراه داشت.
• خرید هواپیمای بارورسازی: بر اساس پیشنهاد اتاق بازرگانی تبریز و تأیید وزارت نیرو، مقرر شده یک فروند هواپیما برای بارورسازی ابرها خریداری و در منطقه مستقر شود.
• ذخیره آبی تبریز: ۵۰ درصد آب تبریز از زرینه‌رود تأمین می‌شود، اما ذخیره آب سد بوکان به یک‌سوم کاهش یافته است. برداشت‌های غیرمجاز و استفاده از آب شرب برای کشاورزی در مسیر انتقال به تبریز نیز مشاهده شده که نیازمند نظارت بیشتر است.

پروژه انتقال آب ارس به تبریز: چالش‌ها و راهکارها

یوسف غفارزاده، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی، جزئیات پروژه مهم انتقال آب ارس به تبریز را تشریح کرد:

• هدف پروژه: انتقال ۱۸۴ میلیون مترمکعب حقابه استان از ارس، شامل ۶۰ میلیون مترمکعب برای صنعت و ۱۲۴ میلیون مترمکعب برای آب شرب شهرهای جلفا، هادیشهر، مرند، شبستر و تبریز (با جمعیت ۳ میلیون نفر).
• طول و مراحل اجرا: این پروژه ۱۴۵ کیلومتر طول دارد که ۳۵ کیلومتر آن با ۵ ایستگاه پمپاژ انجام شده است. ۱۱۰ کیلومتر باقیمانده شامل تونل، دستگاه پمپاژ و تصفیه‌خانه در سال ۱۴۰۱ با فاینانس خارجی ۴۰۶ میلیون دلاری به قرارگاه خاتم‌الانبیا واگذار شد.
• مشکلات تأمین اعتبار: به دلیل تحریم‌ها، گشایشی در فاینانس خارجی ایجاد نشد. در دولت چهاردهم مقرر شد بدهی ۲۲۰ میلیون دلاری جمهوری آذربایجان به ایران از پروژه سد قیزقلعه‌سی به این پروژه اختصاص یابد که ۲۰ میلیون دلار آن تاکنون واریز شده است.
• منابع اعتباری جدید: با عدم تأیید مجلس برای این فرایند، سه منبع اعتباری شامل بدهی آذربایجان، مولدسازی و تملک دارایی برای پروژه تعیین شد.
• پیشنهاد تسریع: خاتم‌الانبیا اعتبار ۳۲ همتی درخواست کرده که سازمان برنامه و بودجه ۲۳ همت را تأیید کرده است. غفارزاده پیشنهاد پیش‌فروش ۶۰ میلیون مترمکعب تخصیص یافته به بخش صنعت در این پروژه را برای تسریع در تکمیل آن مطرح کرد.

دیدگاه‌های نمایندگان و فعالان اقتصادی

در ادامه این نشست، نمایندگان مجلس و رؤسای اتاق بازرگانی و جهاد کشاورزی به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند:

سیدفرید موسوی، نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی

باید فعالیت‌های تأمین و واردات کالاهای اساسی از جمله گندم به شکل جامع و با لحاظ وضعیت ترانزیت و حمل و نقل باشد. همچنین، سال‌ها بر روی صنف کشاورزی در منطقه که منبع درآمدی خانوارهای بسیاری است، سرمایه‌گذاری نشده و این فعالیت به صورت سنتی انجام می‌گیرد که باید بر روی تأمین آب این حوزه فکری شود.

یونس ژائله، رئیس اتاق بازرگانی تبریز

وی اظهار داشت که آذربایجان شرقی در «دوران جنگ ۱۲ روزه» کمترین مشکلات معیشتی را داشت. بر اساس بررسی‌ها، چهار محور مدیریت شرایط اضطرار شامل تفویض اختیار وزرا، رصد مشکلات اقتصادی، تداوم خدمات پایه‌ای و اطلاع‌رسانی نهادی احصا شده است. ژائله بر اهمیت تداوم تولید در دوران بحران تأکید کرد و به عدم ابلاغ دستورالعمل هیئت وزیران در رابطه با ترخیص کالاهای گمرکی، تخصیص ارز و مهلت تعهد ارزی اشاره کرد. وی همچنین پیشنهاد داد برای تأمین کالا از مبادی شمال کشور فکری شود و از افزایش تولید مرغداران حمایت شود.

شهرام شفیعی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی

شفیعی به وضعیت تولید گندم در استان اشاره کرد و گفت: ۴۱۰ هزار هکتار اراضی دیم و ۶۳ هزار هکتار اراضی آبی استان زیر کشت گندم رفته است. با کاهش بارندگی، سرمازدگی و عدم تحویل آب از سدهای شهید قاضی و علویان، پیش‌بینی تولید ۵۰۰ هزار تن و خرید تضمینی ۳۲۰ هزار تن گندم داریم. تاکنون ۷۶ هزار و ۸۳۴ تن خرید انجام شده که نسبت به سال قبل ۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد. وی افزود که استان در زمینه گوشت قرمز، گوشت مرغ، شیر خام و تخم مرغ مشکلی در تأمین و واردات ندارد و ماهانه حدود ۵ میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام می‌شود.