فراخوان بنیاد ملی علم ایران برای ژن‌درمانی اختلالات خونی با فناوری mRNA

هدف فراخوان: درمان اختلالات خونی با ژن‌درمانی

هدف اصلی این فراخوان، تولید یک پلتفرم رسانش mRNA پروتئین GFP به سلول‌های بنیادی هماتوپوئتیک (HSCs) مقیم در مغز استخوان است. این پلتفرم بر پایه نانوذرات لیپیدی (LNP) کانژوگه شده با آنتی‌بادی CD۱۱۷ طراحی خواهد شد. این رویکرد نوین، به دنبال رفع اختلالات خونی ژنتیکی از جمله تالاسمی، کم‌خونی و سرطان خون است.

در حال حاضر، درمان تالاسمی اغلب از طریق ژن‌درمانی برون‌تنی انجام می‌شود که شامل مراحل پیچیده‌ای نظیر استخراج، جداسازی، تغییر ژنتیکی و نهایتاً انتقال سلول‌های بنیادی خونی به بدن بیمار است. این پروژه با طراحی یک نانوذره هوشمند، به دنبال ارائه راهکاری ساده‌تر و سریع‌تر است که قادر به حرکت از مسیر خون محیطی به سمت مغز استخوان و تحویل اختصاصی ماده ژنتیکی به HSCs باشد.

این حامل می‌تواند یک سیستم رسانش دارویی با استفاده از LNP کانژوگه شده با آنتی‌بادی باشد که به منظور حمل ماده ژنتیکی به سلول‌های HSCs در شرایط برون‌تنی عمل می‌کند. انتظار می‌رود این روش، اصلاح ژنتیکی سلول‌های خونی را برای بیماران تسریع و تسهیل کند. هدف اصلی این پژوهش، ژن‌درمانی مبتنی بر سلول‌های HSC اتولوگ است.

چالش‌های فناورانه و توانمندی‌های مورد نیاز

طراحی و ساخت یک نانوذره لیپیدی (LNP) هدفمند برای HSCs، یکی از مراحل کلیدی این پژوهش است. این فرایند نیازمند دقت و دانش فنی بالایی است، اما با توجه به سابقه و تجربه تیم‌های متقاضی در زمینه کار با سلول‌های بنیادی خون‌ساز (HSCs) و پیوند آن‌ها به مدل حیوانی (موش)، انتظار می‌رود این بخش از پروژه با چالش جدی مواجه نشود.

مهم‌ترین چالش‌های این پژوهش عبارتند از:

• توانایی جداسازی و شناسایی سلول‌های HSC و تشخیص مارکرهای سطحی آن‌ها.
• دانش و مهارت در کار با حیوانات آزمایشگاهی، به‌ویژه مدل پیوند مغز استخوان در موش.
• ساخت نانوذرات لیپیدی (LNP) با ویژگی‌های مناسب برای انتقال درون‌سلولی.
• توانایی کونژوگه‌سازی یا اتصال mRNA به نانوذرات.
• اتصال هدفمند آنتی‌بادی CD۱۱۷ به سطح LNP.
• استفاده از نوکلئوزیدهای اصلاح‌شده برای افزایش پایداری mRNA و جلوگیری از تخریب آن در محیط بدن.

غلبه بر این چالش‌ها، دانش فنی لازم برای تولید سامانه ژن‌درمانی mRNA-LNP/آنتی‌بادی CD۱۱۷ را فراهم می‌کند که در آینده می‌تواند در مسیر توسعه درمان‌های درون‌تنی بیماری‌های خونی مورد استفاده قرار گیرد.

زیرساخت‌ها و تجربیات تیم فنی متقاضی:

تیم‌های متقاضی باید دارای زیرساخت‌ها و تجربیات ارزشمندی باشند که اجرای پروژه را تسهیل کند، از جمله:

• پلتفرم تخصصی نگهداری و کار با حیوانات آزمایشگاهی.
• تجربه عملی و گسترده در کار با سلول‌های بنیادی خون‌ساز انسانی و موشی.
• استقرار کامل پروتکل‌های جداسازی، تعیین هویت و شناسایی HSC ها.
• دسترسی به مواد مصرفی، آنتی‌بادی‌ها و کیت‌های تخصصی مورد نیاز برای کار با HSCs.

شرایط و مهلت ارسال پروپوزال

واجدین شرایط:

پژوهشگر اصلی تیم متقاضی باید عضو هیئت‌علمی فعال یکی از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور باشد. پس از دریافت پروپوزال‌ها از طریق سامانه، ارزیابی انجام شده و تیم‌های برگزیده برای مذاکره با بنیاد و شرکت متقاضی دعوت خواهند شد.

تاریخ فراخوان:

کلیه افراد واجد شرایط به مدت یک ماه از تاریخ انتشار فراخوان، یعنی تا ۱۸ مرداد ماه، فرصت دارند تا پروپوزال خود را از طریق سامانه کایپر برای بنیاد ملی علم ایران ارسال کنند. پیشنهاده‌هایی که پس از این تاریخ ثبت شوند، مورد بررسی قرار نخواهند گرفت.

مبلغ حمایت:

پژوهش پیشنهاد شده تا سقف ۸۰ درصد هزینه‌ها و حداکثر ۲.۵ میلیارد تومان، توسط بنیاد ملی علم ایران حمایت خواهد شد. مابقی هزینه‌ها باید توسط شرکت متقاضی ارائه دهنده پژوهش تأمین شود.

شیوه ثبت‌نام و ارسال درخواست:

متقاضیان می‌توانند جهت ثبت‌نام به سامانه کایپر به نشانی rtms.insf.org مراجعه کرده و از طریق بخش «متقاضیان/ پژوهشگران» اقدام کنند. در صورت نداشتن پروفایل، ابتدا باید ثبت‌نام کرده و سپس با نام کاربری (ایمیل) و رمز عبور وارد سامانه شده و از بخش «ارسال طرح جدید» در کارتابل «پژوهش عمیق شرکت‌های دانش‌بنیان» طرح خود را ارسال نمایند.

پژوهشگران علاقه‌مند در صورت داشتن هرگونه سؤال می‌توانند با کارگروه دانش‌بنیان از طریق ایمیل hatamkhani.a@insf.org و شماره تلفن ۰۲۱۸۲۱۶۱۱۵۰ تماس حاصل فرمایند.