آتش‌بس میان اسرائیل و سوریه: ریشه‌ها، اهداف و آینده نامعلوم

ریشه درگیری‌ها: از سویدا تا مداخله اسرائیل

ریشه حملات اخیر اسرائیل به سوریه به درگیری‌های داخلی در استان سویدا و مسئله دروزی‌های سوریه بازمی‌گردد. از زمان سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر سال گذشته، جامعه سوریه دچار چندپارگی شده و بسیاری از جوامع مذهبی و قومی با احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت، اختلافاتی دارند. با وجود تأکید الشرع بر حفظ اقلیت‌ها، چندین دور کشتار فرقه‌ای در این کشور رخ داده است.

ماجرا از حمله اعضای یک قبیله بادیه‌نشین به یکی از دروزی‌های محلی و غارت وی آغاز شد که به درگیری‌ها و ربایش‌های متقابل بین قبایل بدوی و گروه‌های مسلح دروزی در استان سویدا انجامید.

دروزی‌ها: پیشینه و پراکندگی

دروزی‌ها که خود را «موحدون» می‌نامند، گروهی مذهبی باطنی هستند که ریشه در انشعابی از مذهب اسماعیلیه در قرن پنجم هجری دارند. مذهب دروزی با تلفیقی از فلسفه‌های نوافلاطونی و عرفان اسلامی، هویتی متمایز ایجاد کرده است؛ اگرچه از اسماعیلیه سرچشمه گرفته، اما دروزی‌ها خود را مسلمان نمی‌دانند.

شمار دروزی‌ها در اوایل قرن بیست و یکم به بیش از یک میلیون نفر رسید که بیشتر در لبنان، سوریه و اسرائیل زندگی می‌کنند و جوامع کوچکتری نیز در کشورهای دیگر دارند.

مداخله دولت سوریه و تلفات سنگین

در پی درگیری‌های اولیه، نیروهای دولتی سوریه برای بازگرداندن آرامش مداخله کردند، اما از سوی دروزی‌ها به جانبداری از قبایل بادیه‌نشین متهم شدند. این امر به درگیری‌های شدیدتر میان نیروهای دولتی و شبه‌نظامیان دروزی منجر شد.

بر اساس گزارش‌ها، در پی جنگ و درگیری شدید میان جنگجویان دروزی، نیروهای دولتی سوریه و قبایل بادیه‌نشین، دست‌کم ۵۹۴ نفر در درگیری‌های استان سویدای سوریه جان خود را از دست داده‌اند.

ورود اسرائیل و حمله به وزارت دفاع سوریه

درگیری‌های داخلی سوریه بهانه‌ای برای مداخله اسرائیل شد. اسرائیل با ادعای حمایت از دروزی‌ها، که بخشی از جامعه آن‌ها در اسرائیل ساکن هستند، به سوریه حمله کرد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، این حملات را برای «حفظ برادران دروزی و حذف باندهای تبهکاری رژیم سوریه» ضروری دانست.

در همین راستا، اسرائیل حملات هوایی شدیدی را به دمشق انجام داد و روز چهارشنبه دو مرتبه وزارت دفاع سوریه را هدف قرار داد. در پی این حمله، چهار طبقه از وزارتخانه فروریخت و نمای خارجی آن تخریب شد. مقامات سوریه اعلام کردند که در این حمله یک نفر کشته و ۱۸ نفر زخمی شدند.

اهداف پنهان اسرائیل: تضعیف سوریه

تحلیلگران معتقدند که حمله اسرائیل به سوریه فراتر از حمایت از اقلیت دروزی، اهداف دیگری را دنبال می‌کند. احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه، بیان کرده است که اسرائیل با هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی، از ناآرامی‌ها سوءاستفاده کرده و به دنبال منحرف کردن صلح و تلاش‌های بازسازی سوریه است.

یک تحلیلگر به خبرگزاری بلومبرگ گفته است که هدف دیگر اسرائیل از این حملات، تضعیف دولت سوریه است تا این کشور نتواند تهدیدی برای اسرائیل باشد. همچنین، یک تحلیلگر سوری به دویچه وله اشاره کرد که سوریه از درگیری‌های اخیر ضعیف‌تر شده و مجبور به عقب‌نشینی نظامی شده است.

توافق آتش‌بس و آینده نامعلوم

پس از حملات اسرائیل، سرانجام اسرائیل و سوریه روز شنبه به توافق آتش‌بس دست یافتند. احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هر دو این توافق را تأیید کردند. این تأیید پس از اعلام توافق توسط تام باراک، نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه و سفیر آمریکا در ترکیه، صورت گرفت.

با این حال، با توجه به سابقه اسرائیل در نقض آتش‌بس‌ها و هدف اصلی آن برای تضعیف دولت سوریه، نمی‌توان انتظار داشت که این آتش‌بس دوام طولانی‌مدتی داشته باشد.