خبر کامل
مدرک‌گرایی و پارتی‌بازی؛ موانع اصلی اشتغال جوانان در ایران
در دنیای امروز، مدرک‌گرایی صرف در دانشگاه‌ها، جوانان را از مسیر علاقه و تخصص دور کرده و به معضلی جدی در بازار کار تبدیل شده است. بسیاری از فارغ‌التحصیلان، با وجود کسب مدارک عالی، به دلیل عدم تطابق رشته تحصیلی با نیازهای بازار و نبود امنیت شغلی، ناچار به انتخاب مشاغلی غیرمرتبط می‌شوند و مدارکشان تنها به برگه‌ای بی‌کاربرد در خانه تبدیل می‌گردد.
چالش‌های مدرک‌گرایی و عدم تطابق با بازار کار
بسیاری از جوانان، یا به اجبار خانواده رشته‌ای را انتخاب می‌کنند یا حتی اگر بر اساس علاقه وارد دانشگاه شوند، در زمان ورود به بازار کار با مشکلاتی نظیر درآمد پایین و نبود امنیت شغلی مواجه می‌شوند. این وضعیت، آن‌ها را به سمت مشاغل غیرمرتبط سوق می‌دهد و مدرک تحصیلی‌شان عملاً بلااستفاده می‌ماند.
- امیر که آرزو داشت نوازنده پیانو شود، به اصرار پدرش مهندسی برق خواند و اکنون در شرکتی مشغول به کار است.
- شیما با مدرک اقتصاد، در بخش پاسخگویی تلفنی شکایات کار می‌کند و از رشته‌اش ناراضی است.
- دانشجویان روزنامه‌نگاری نیز از آینده شغلی نامشخص و درآمد ناکافی رشته خود گلایه دارند.
نقش پارتی‌بازی و هدر رفت سرمایه انسانی
در کنار کمبود فرصت‌های شغلی، نابرابری در استخدام و پارتی‌بازی نیز عرصه را برای متخصصان تنگ کرده است. افرادی که فاقد دانش کافی هستند، به واسطه آشنایان خود در جایگاه‌هایی قرار می‌گیرند که شایستگی آن را ندارند، و این امر به هدر رفت سرمایه‌های انسانی و ناامیدی جوانان متخصص منجر می‌شود.
مرتضی پدریان، جامعه‌شناس، معتقد است: «یک معضل مهم در حوزه برنامه‌ریزی‌های توسعه در کشورهای توسعه‌نیافته آن است که منابع انسانی‌شان را به طور مناسب و درست به کار نمی‌گیرند و جای‌گیری و جایگزینی نیروهای متخصص در این کشورها به صورت درست نیست.»
ریشه‌های معضل: عدم باور به تخصص و خردگرایی
پدریان دلایل متعددی را برای این وضعیت برمی‌شمارد:
- عدم گزینش بر اساس صلاحیت: جذب نیرو در جامعه ما بر اساس دانش و تخصص نیست و معیارهای دیگری در انتخاب افراد برای پست‌های مدیریتی و اجرایی در نظر گرفته می‌شود.
- بی‌اعتقادی به علم و دانشگاه: در سازماندهی و برنامه‌ریزی زیرساخت‌ها، اعتقادی به علم، دانشگاه و تخصص وجود ندارد.
- نبود خردگرایی در جامعه: جامعه به اندازه کافی بر مبنای خردگرایی و عقل‌گرایی نیست و افراد بر اساس تخصص‌هایشان جایگزین نمی‌شوند.
وی همچنین به امنیت شغلی به عنوان یک پدیده تهدیدآمیز اشاره می‌کند که در تمام حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی خود را نشان می‌دهد. در ساختاری که بر مبنای عقلانیت نباشد، بخشی از جامعه درآمد بسیار بالا و بخشی دیگر درآمد نزدیک به صفر خواهند داشت.
دانشگاه‌ها و تحمیل رشته از سوی خانواده‌ها
امروزه، ساختار علمی و مراکز دانشگاهی کارکرد اصلی خود را از دست داده و به سمت مدرک‌گرایی محض پیش می‌روند. دانشجویان به دنبال قبولی آسان هستند تا هرچه سریع‌تر مدرک خود را دریافت کنند.
پدریان به نقش خانواده‌ها در این معضل نیز اشاره می‌کند: «ما در بحث تربیت کودک و حق انتخاب برای فرزندانمان یک مسئله‌ای داریم که می‌خواهیم آنچه من به عنوان پدر یا مادر نتوانستم به دست بیاورم را فرزندم محقق کند.» این رویکرد، به تحمیل رشته‌های تحصیلی به فرزندان منجر می‌شود.
ضرورت بازنگری در سیاست‌های آموزشی و اشتغال
فاصله میان نظام آموزشی و بازار کار، نه تنها فرصت‌های شغلی را برای جوانان محدود کرده، بلکه به هدر رفت سرمایه‌های انسانی و افزایش احساس ناکارآمدی در میان نسل جوان انجامیده است. زمانی که مدرک تحصیلی به جای گشودن درهای شغلی، مانعی بر سر راه معیشت می‌شود، لزوم بازنگری جدی در سیاست‌های آموزشی و اشتغال بیش از پیش احساس می‌شود. پیوند میان علاقه، تخصص و بازار کار تنها با برنامه‌ریزی‌های کلان، واقع‌گرایانه و آینده‌نگر برقرار خواهد شد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
