چالش‌های مقابله با کشت خشخاش و معضل اعتیاد در سیستان و بلوچستان

چالش‌های مقابله با کشت گیاهان ممنوعه

لکزایی با تأکید بر اهمیت تدوین بیان مسئله جامع و نظام‌مند برای موفقیت در برنامه‌های پیشگیری و مقابله، اظهار داشت که علی‌رغم پیگیری‌های مستمر، هنوز اطلس جغرافیایی مناطق اولویت‌دار کاشت و بانک جامع اطلاعاتی زارعین و بهره‌برداران کشت گیاهان ممنوعه احصاء نشده است.

شهرستان‌های اصلی و حجم امحاء

وی شهرستان‌های دلگان، فنوج و نیکشهر را سه اولویت اصلی در مقابله با کشت گیاهان ممنوعه دانست. در چهار ماهه نخست سال جاری، بیش از ۱۰۰ میلیون بوته خشخاش در مزارع و عرصه‌های ملی این شهرستان‌ها امحاء شده است. برآوردها نشان می‌دهد که بیش از ۸۵۰ هکتار از عرصه‌های ملی استان زیر کشت خشخاش قرار دارد که از ابتدای سال جاری، نزدیک به ۵۲۱ هکتار از این اراضی امحاء و سلب انتفاع شده است.

راهکارهای پیشنهادی برای مقابله

معاون دادگستری استان به دلیل اقلیم خاص برخی شهرستان‌ها که امکان دو نوبت کشت و برداشت محصول در سال را فراهم می‌کند، بر ضرورت شناسایی مستمر اراضی و سیاست‌های امحاء در طول سال تأکید کرد. وی همچنین راهکارهای زیر را برای افزایش اثربخشی اقدامات مقابله‌ای مطرح کرد:

• تخصیص اعتبارات لازم برای تهیه سموم و استفاده از تدابیر جانبی مانند سم‌پاشی با پهپاد.
• تسریع در پلمب و سلب انتفاع چاه‌های غیرمجاز.
• طرد اتباع خارجی غیرمجاز که به عنوان زارعین اصلی کشت خشخاش فعالیت می‌کنند.

انتقاد از انفعال دستگاه‌های اجرایی

لکزایی از انفعال برخی دستگاه‌های اجرایی در کشف و گزارش‌دهی موارد کشت خشخاش انتقاد کرد و خواستار توجیه مؤثر دهیاران و بخشداران شد. وی تأکید کرد که فرمانداران در شهرستان‌های هدف باید این راهبرد را به عنوان یک اولویت جدی‌تر از گذشته مدنظر قرار دهند، چرا که هرگونه اهمال در این زمینه مصداق ترک فعل بوده و با مسببان آن برخورد قانونی صورت خواهد گرفت.

معضل معتادین متجاهر و راهکارهای درمانی

لکزایی به معضل کثرت معتادین متجاهر در برخی شهرهای استان اشاره کرد و بر ضرورت توسعه مراکز ماده ۱۶ تأکید کرد. وی از برنامه‌ریزی برای تسریع در اجرای فاز یک پروژه دهکده سلامت با ظرفیت ۱۳۰۰ تا ۱۶۰۰ تخت برای معتادین متجاهر خبر داد. این اقدام علاوه بر پاسخگویی به مطالبات مردمی، می‌تواند نقش بسزایی در کاهش جرایم و آسیب‌های اجتماعی مانند سرقت اموال عمومی و دایر شدن پاتوق‌های سوء مصرف داشته باشد.

آمار و ظرفیت‌های موجود

در حوزه بانک اطلاعاتی معتادین متجاهر، آمار دقیقی در دسترس نیست، اما برآوردها حاکی از وجود حداقل ۷۰۰۰ معتاد متجاهر در استان است. این در حالی است که ظرفیت‌های مرکز تل سیاه و مرکز درمان اجباری زندان در بهترین شرایط به ۵۰۰ نفر می‌رسد.

پیش‌شرط‌های خروج از چرخه اعتیاد

برای توسعه خدمات درمان و بازتوانی اعتیاد، لکزایی موارد زیر را پیش‌شرط‌های خروج از چرخه مکرر دستگیری و بازگشت معتادین متجاهر به مراکز ماده ۱۶ دانست:

• تقویت مراکز جامع سلامت.
• تسریع در تخصیص به موقع اعتبارات مراکز ماده ۱۶.
• ایجاد برآورد واقع‌بینانه از سرانه‌های روزانه معتادین متجاهر با توجه به تورم اخیر.
• تقویت مراقبت‌های پس از خروج، به ویژه با اتکا به مدیریت مورد.
• توسعه حرفه‌آموزی و اشتغال برای معتادین متجاهر بهبودیافته.

نقش طوایف و اقوام در درمان اعتیاد

وی با اشاره به ظرفیت منحصربه‌فرد طوایف و اقوام در استان سیستان و بلوچستان، پیشنهاد داد که راهبردهایی مانند جهاد درمان در حوزه اعتیاد با مشارکت سران طوایف و بسیج منابع انسانی و مالی پیگیری و عملیاتی شود.

عدم بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های موجود

لکزایی در پایان بر استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود در مراکز ماده ۱۶ تأکید کرد و اظهار داشت که متأسفانه از همین ظرفیت‌های محدود نیز به نحو مؤثر بهره‌برداری نمی‌شود. به عنوان مثال، مرکز تل سیاه زاهدان با ظرفیت اسمی ۳۰۰ نفر، در حال حاضر تنها پذیرای ۱۷۲ معتاد متجاهر است و عملاً از ظرفیت ۱۲۸ تخت موجود استفاده نمی‌شود. یکی از دلایل اصلی این عدم بهره‌برداری، اطاله در فرآیند تخصیص اعتبارات مورد نیاز برای جمع‌آوری و اعزام معتادین متجاهر به مراکز درمان اعتیاد است؛ به طوری که از ابتدای سال جاری و با گذشت چهار ماه، هیچ‌گونه تخصیص اعتباری به مراکز ماده ۱۶ از محل اعتبارات ملی و استانی صورت نگرفته است.