چهاردهمین سوگواره «مَحرمِ مُحَرم»؛ تریبونی برای هنر و دفاع از وطن

اهمیت آیین‌ها و نقش سوگواره‌ها

در مناسبت‌های ملی و مذهبی، زنده نگاه داشتن آیین‌ها و معرفی بدون تحریف آن‌ها به نسل‌های آینده از اهمیت بالایی برخوردار است. برگزاری جشنواره‌ها و سوگواره‌های قاعده‌مند و تخصصی، یکی از راه‌های مؤثر در این راستا محسوب می‌شود. با توجه به ریشه قومی بسیاری از آیین‌های هنری، پیشنهاد می‌شود که سوگواره‌ها در شهرهای باستانی و استان‌های دارای قدمت برگزار شوند و تمرکز صرفاً بر پایتخت نباشد.

«مَحرمِ مُحَرم»؛ رویدادی ملی با سابقه استانی

مهدی آزادبخت، عکاس هنری و رسانه‌ای و دبیر بخش عکس چهاردهمین سوگواره ملی «مَحرمِ مُحَرم»، درباره این رویداد توضیحاتی ارائه داد. وی که پیش از این دو دوره به عنوان عکاس در این سوگواره شرکت کرده و برگزیده شده است، اظهار داشت که این رویداد ابتدا به صورت استانی و منطقه‌ای برگزار می‌شد و اکنون به همت معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی، دو سال است که به صورت ملی برگزار می‌شود و مورد توجه هنرمندان، به ویژه دانشجویان سراسر ایران قرار گرفته است.

علاقه من به عکاسی آئینی، تعلق خاطرم برای ایجاد پلی میان هنر و باورهای ملی و مذهبی، همچنین کمک به ایجاد هر فرصتی برای بروز و ظهور آثار هنرمندان کافی بود که با کمال میل دبیری بخش عکس این سوگواره را بپذیرم.

دفاع از وطن؛ محوریت اصلی سوگواره

محوریت چهاردهمین دوره سوگواره «مَحرمِ مُحَرم»، «دفاع از وطن» است. آزادبخت در این باره تأکید کرد که وطن به مثابه مادری است که هویت هر جامعه از آن زاده می‌شود و یکی از مهمترین مفاهیم انسانی نزد تمام جوامع بشری است. وی با اشاره به حدیث «حُبُّ الوَطَنِ مِنَ الْایمانِ» و درس آزادگی امام حسین (ع)، بیان کرد که در هر رویداد فرهنگی و هنری، هویت ملی باید در نظر گرفته شود که بر هویت مذهبی تقدم طبعی دارد، هرچند مذهب و باورهای هر جامعه تقدم شرفی بر ملیت آن دارد.

به‌روزرسانی آیین‌ها با زبان هنر معاصر

آیین‌ها و مناسبت‌های مردمی و مذهبی مانند محرم می‌توانند با دنیای امروز و نگاه مخاطبان به‌روز شوند. با توجه به جمله «کُلُّ یَومٍ عاشورا و کُلُّ أرضٍ کَربَلا»، مفاهیم انسانی مطرح شده در طول تاریخ می‌توانند مصادیق امروزی پیدا کنند. هنرمندان و متولیان فرهنگی وظیفه دارند با استفاده از زبان هنرهای معاصر، تکنیک‌های نوین و رسانه‌های دیجیتال، مفاهیم معنوی و اخلاقی را به نسل جدید منتقل کرده و آیین‌هایی مانند محرم را برای مخاطبان امروزی جذاب‌تر سازند.

پتانسیل‌های فرهنگی و هنری لرستان

استان لرستان با پیشینه‌ای غنی و تنوع فرهنگی چشمگیر، یکی از مهم‌ترین کانون‌های تمدنی و هنری ایران است. این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و پیشینه چند هزار ساله زندگی بشر، منبع مهمی برای مطالعات مردم‌شناسی و تاریخ هنر ایران محسوب می‌شود. متأسفانه به ظرفیت‌های گردشگری فرهنگی لرستان توجه کافی نشده است. اخیراً با تلاش‌های مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان و نهادهای متولی، یونسکو با ثبت جهانی دره خرم‌آباد موافقت کرده است. این دستاورد ملی باید مورد حمایت برنامه‌ریزان فرهنگی قرار گیرد تا علاوه بر توسعه اقتصاد گردشگری، به معرفی دیگر ظرفیت‌های فرهنگی لرستان نیز کمک کند.

نقش رویدادهای استانی در احیای انگیزه هنرمندان

برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری در استان‌ها، مانند سوگواره «مَحرمِ مُحَرم»، نقش مهمی در معرفی هنرمندان دارد. با وجود مشکلات اقتصادی و بی‌توجهی به اقتصاد هنر در شهرستان‌ها که بسیاری از هنرمندان را به مشاغل غیرهنری سوق داده، این فعالیت‌ها می‌توانند انگیزه فعالیت هنری را در استان‌های محروم مانند لرستان احیا کنند. خرده‌فرهنگ‌های متنوع ایران در نقاط مختلف کشور، سوژه‌های بدیعی برای هنرمندان شهرستان‌ها فراهم می‌آورد تا ضمن تولید آثار متمایز، به توسعه فرهنگی منطقه خود نیز کمک کنند. آیین‌هایی مانند «گِل» در لرستان، «نخل‌برداری» در یزد و «تشت‌گذاری» در آذربایجان نمونه‌هایی از این خرده‌فرهنگ‌ها هستند که ریشه‌های باستانی دارند و با عطر اسلام و تشیع، رنگ و بوی خاصی یافته‌اند.

دعوت از هنرمندان

مهدی آزادبخت در پایان از تمامی هنرمندانی که به ایران و فرهنگ و آیین محرم علاقه‌مند هستند، دعوت کرد تا با نگاهی عمیق و خلاقانه به خلق آثار بپردازند. وی تأکید کرد که این سوگواره تریبونی برای میزبانی از آثار گویای هنرمندان میهن‌دوست و علاقه‌مند به مفاهیم معنوی است.