تخریب و رهاشدگی غار باستانی هوتو و محوطه ساسانی کمربند در مازندران

وضعیت اسفناک غار هوتو و گوهرتپه

محمد عظیمی، مدیر انجمن حامیان میراث فرهنگی «هوتو»، با ابراز نگرانی از وضعیت محوطه‌های تاریخی مازندران، اعلام کرد که علاوه بر غار هوتو – کمربند، گوهرتپه مازندران نیز از جمله محوطه‌های رها شده این استان است. وی با اشاره به کاوش‌های باستان‌شناختی دکتر ماهفروزی در این دو سایت طی شش سال گذشته، افزود که در حال حاضر مجموعه‌های گردشگری در این مناطق فعال هستند، اما وضعیت غار هوتو و کمربند بسیار اسفناک است.

عظیمی تاکید کرد که بخش بالایی غار هوتو، که حاوی آثار دوره ساسانی بود، با احداث یک تالار عروسی به طور کامل تخریب شده است. این در حالی است که اطلاعات مربوط به این میراث جهانی در کتب باستان‌شناسی سراسر دنیا موجود است، اما عملاً این غار به حال خود رها شده است.

تخلفات و واگذاری‌های مشکوک

مدیر انجمن حامیان میراث فرهنگی «هوتو» به تخلفات صورت گرفته در محوطه باستانی گوهرتپه نیز اشاره کرد و گفت که وضعیت واگذاری‌ها در این مجموعه به قدری دردناک است که محوطه بالای غار هوتو به مالکیت خصوصی درآمده و اسناد آن نیز در اختیار افراد است.

وی توضیح داد که در سال ۱۳۵۰، اداره باستان‌شناسی وقت به مالک خصوصی فضای بالایی غار هوتو نامه‌ای ارسال کرده بود که اجازه حفر زمین بیش از یک بیل را ندارد و عملاً این قسمت تحت نظارت ژاندارمری وقت قرار گرفته بود. اما بعدها، مالکین محوطه بالایی غار هوتو با شهرداری بهشهر و منابع طبیعی نوشهر (در غرب مازندران) وارد مذاکره شده و مجوز بهره‌برداری از منابع طبیعی غرب مازندران را برای غار هوتو که در شرق مازندران واقع شده، دریافت کرده‌اند.

سرنوشت تلخ یک میراث باستانی

عظیمی با تاکید بر سرنوشت تلخ غار هوتو، به عنوان یکی از غارهای باستانی و ارزشمند ایران، افزود که مالکین محوطه بالایی غار هوتو در دهه ۹۰ شمسی توانستند مجوز ساخت تالار عروسی را درست روی سقف این غار، که محوطه‌ای ساسانی را در خود جای داده بود، دریافت کنند و حتی سکوهای کوچکی برای پیک‌نیک خانواده‌ها بر روی این محوطه ساختند.

وی همچنین به ماجرای یک باستان‌شناس مطرح اشاره کرد که پیش از این اتفاقات، مجوز تعیین حریم غار هوتو را دریافت کرده بود، در حالی که این غار از قدیم حریم مشخصی داشت. با این حال، تعیین حریم انجام نشد و آن باستان‌شناس اقدام به کاوش بدون مجوز در غار کرد. پس از اعتراض به پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و اداره کل میراث فرهنگی استان مازندران، یگان حفاظت میراث فرهنگی از ادامه کاوش‌های غیرمجاز جلوگیری کرد. اما آن باستان‌شناس با مراجعه به پژوهشگاه میراث فرهنگی، مجوز تعیین عرصه و حریم را به کاوش باستان‌شناختی غار هوتو تغییر داد.

این فعال میراث فرهنگی استان مازندران فاش کرد که ناظر پروژه باستان‌شناختی غار هوتو، عضو هیئت مدیره همان شرکت تعاونی بود که فضای بالای غار هوتو در اختیار آن شرکت قرار داشت و اسناد این ادعا در اداره تعاون شهرستان بهشهر مازندران موجود است.

عظیمی یادآور شد که دو دوره کاوش باستان‌شناختی در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ شمسی توسط دکتر «کارلتون استیونز کان» از دانشگاه پنسیلوانیا آمریکا در غار هوتو انجام شده بود و تنها یک قسمت انتهایی باقی مانده بود که توسط باستان‌شناس ایرانی کاوش شد. اگرچه آثار خاصی از قسمت انتهایی کشف نشد، اما دو اسکلت انسانی متعلق به دو زن در این غار یافت شده بود که احتمالاً توسط دکتر کارلتون به آمریکا منتقل شده‌اند.

در حال حاضر، بالای غار هوتو – کمربند، سالن عروسی احداث شده و این غار باستانی بدون حفاظت رها شده است. عظیمی در پایان افزود که غار هوتو نه پایگاه میراث فرهنگی دارد و نه حفاظت درستی از آن صورت می‌گیرد، در حالی که بالای غار آثار دوره ساسانی وجود داشت و حتی تلاش‌هایی برای نصب تیر برق در محلی که اسکلت‌های انسانی دیگری کشف شده بود، صورت گرفته است.