جراحی زیبایی توسط پزشکان عمومی؛ رفع ابهام یا سوءتفاهم؟

رأی دیوان عدالت اداری: رفع ابهام یا ایجاد سوءتفاهم؟

دکتر ابوالفضل عباس‌زاده، فوق تخصص جراحی پلاستیک و عضو کمیته صنفی انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران، در این باره توضیح می‌دهد که قانون جدیدی تصویب نشده است. بلکه مصوبه کمیته صلاحیت بالینی وزارت بهداشت که در سال ۱۴۰۲ برخی اعمال جراحی را برای پزشکان عمومی ممنوع کرده بود، به دلیل عدم رعایت تشریفات قانونی، از جمله نبود نماینده سازمان نظام پزشکی در جلسه تصمیم‌گیری، باطل شده است.

دکتر عباس‌زاده تأکید می‌کند: «این رأی به معنای صدور مجوز برای انجام جراحی‌های زیبایی توسط پزشکان عمومی نیست و صرفاً به نقص شکلی مصوبه مربوط است.»

دکتر محمدعلی شهاب‌الدین، فوق تخصص جراحی پلاستیک، نیز این موضوع را تأیید کرده و می‌افزاید: «صلاحیت حرفه‌ای پزشکان به اقداماتی محدود می‌شود که در دوره‌های دانشگاهی آموزش دیده‌اند و به طور قانونی مجاز به انجام آن‌ها هستند. لغو مصوبه سال ۱۴۰۲ به معنای مجاز بودن پزشکان عمومی برای انجام جراحی زیبایی نیست، بلکه همچنان باید در چارچوب آموزش‌های دانشگاهی عمل کنند.»

پزشک عمومی در چه صورت مجاز به انجام جراحی زیبایی است؟

بر اساس ماده ۳۱ آیین‌نامه انتظامی سازمان نظام پزشکی، شاغلان حرفه پزشکی تنها می‌توانند به درمان بیمارانی بپردازند که در دوران تحصیل، دوره آموزشی مربوطه را سپری کرده‌اند یا مدارک لازم را از مراکز مورد تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اخذ کرده باشند.

• گذراندن دوره‌های مصوب وزارت بهداشت
• اخذ مجوزهای لازم و ضروری

تنها در صورت رعایت این شرایط، پزشکان عمومی مجاز به انجام جراحی‌های زیبایی هستند. دکتر عباس‌زاده هشدار می‌دهد که تفسیرهای نادرست رسانه‌ای می‌تواند به سوءتفاهم منجر شود و این تصور غلط را ایجاد کند که پزشکان عمومی اکنون مجاز به انجام چنین جراحی‌هایی هستند، در حالی که این گونه نیست.

اهمیت تعیین صلاحیت‌ها از منظر قانونی

دکتر شهاب‌الدین بر اهمیت تعیین دقیق محدوده‌ی صلاحیت‌ها تأکید می‌کند. وی معتقد است که هرچند به طور طبیعی افراد برای جراحی زیبایی به متخصصان مراجعه می‌کنند، اما نبود قوانین دقیق و شفاف می‌تواند زمینه را برای دور زدن قانون فراهم سازد.

شهاب‌الدین می‌گوید: «اهمیت این موضوع به مرحله پس از انجام جراحی مربوط می‌شود؛ یعنی زمانی که جراحی صورت گرفته و به هر دلیلی، عارضه‌ای بروز کرده است. اگر پزشک مسئول در غیاب نظارت قوی دستگاه‌ها و نهادهای مربوطه، در محدوده خارج از صلاحیت خویش اقدام به جراحی کرده باشد، بی‌تردید با عواقب و پیامدهای سنگین‌تری مواجه خواهد شد. بنابراین، وجود قوانین صریح، دقیق و قاطع در این زمینه کاملاً ضروری به نظر می‌رسد.»

شغلی تحت عنوان «جراح زیبایی» نداریم؛ فریب عناوین جعلی را نخورید

با وجود اهمیت بالای سلامت فردی، هنوز برخی افراد برای جراحی‌های زیبایی به پزشکانی مراجعه می‌کنند که فاقد تخصص لازم هستند. دکتر شهاب‌الدین دلیل اصلی این مراجعات را ناآگاهی و تبلیغات فریبنده می‌داند.

وی توضیح می‌دهد: «بسیاری از کسانی که به پزشک فاقد صلاحیت مراجعه کرده‌اند، باور داشته‌اند که آن فرد متخصص یا فوق تخصص جراحی زیبایی است. این تصور اشتباه ناشی از انبوهی از عناوین جعلی در صفحات مجازی است که از نظر دانشگاهی وجود خارجی ندارند، مانند «پزشک زیبایی»، «جراح زیبایی»، «متخصص جراحی زیبایی» و حتی گاه «جراح پلاستیک».»

این عناوین، برخلاف عنوان «فوق تخصص جراحی پلاستیک» که بار حقوقی دارد، از منظر قانونی قابل پیگیری نیستند و همین مسئله راه را برای سوءاستفاده هموار می‌کند. متأسفانه، نظارت قوی و مؤثری در زمینه صحت‌سنجی این ادعاها وجود ندارد.

ضرورت افزایش آگاهی عمومی: «مدرک» لزوماً نشان‌دهنده مهارت نیست

در شرایطی که ظاهر فریبنده برخی تبلیغات مجازی گاه جای دانش و تجربه را می‌گیرد، آگاهی‌بخشی به مردم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. دکتر شهاب‌الدین با تأکید بر اهمیت آگاه‌سازی عمومی، می‌گوید:

«وجود یک صفحه پرطرفدار با عناوین جذاب، به‌هیچ‌وجه برای اعتماد کافی نیست. فرد در وهله نخست باید آگاه باشد که جراحی توسط چه کسی، با چه مدرکی و بر اساس چه تخصصی انجام می‌شود؛ و سپس با دید باز تصمیم بگیرد.»

برای بررسی صلاحیت پزشکان، می‌توان به سایت سازمان نظام پزشکی (https://www.irimc.org) مراجعه کرده و از بخش «جستجوی پزشک»، نام مورد نظر را وارد کرد تا عنوان کامل و مدرک واقعی آن پزشک نمایش داده شود.

وی اضافه می‌کند: «البته مدرک تنها نشان‌دهنده مهارت نیست و لازم است با حضور در مطب، مشاوره و تحقیقات کامل، تصمیم نهایی را لحاظ کنید. جراحی توسط افراد فاقد صلاحیت، نه فقط به‌ندرت و در مناطق دورافتاده، بلکه هر روز در تهران و دیگر شهرها، در کلینیک‌ها و حتی بیمارستان‌ها انجام می‌شود، بیش از آنچه تصور ‌کنید.»