نمایشگاه «به گزارش زنان»؛ روایتی نو از گنجینه موزه هنرهای معاصر

روایت‌های نو از گنجینه‌ای زنانه

رضا دبیری‌نژاد، رئیس موزه هنرهای معاصر تهران، در این نشست اظهار داشت که ایده برگزاری نمایشگاه «به گزارش زنان» از ابتدای سال مطرح شده بود. وی افزود که پس از بررسی گنجینه موزه، مشخص شد که آثار متعددی از هنرمندان زن وجود دارد که تاکنون به صورت جامع و در کنار هم به نمایش درنیامده‌اند. او تأکید کرد که در هنر معاصر ایران، زنان نقش بسیار پررنگی داشته‌اند و حضور آن‌ها در عرصه‌های بین‌المللی و حراج‌ها غیرقابل انکار است.

اگر به هنر معاصر ایران نگاه کنیم، یکی از شاخصه‌های آن زنان هستند. حال اگر آثار موزه‌های تاریخی ایران را بررسی کنیم، متوجه می‌شویم که کمتر از زنان نام برده شده است؛ حتی در موزه فرش، که عمدتاً کار زنان است، از زنان خیلی کمتر نام برده شده است.

دبیری‌نژاد همچنین اعلام کرد که توکا ملکی، رئیس افتخاری این نمایشگاه خواهد بود، که این اقدام به دلیل عدم حضور مدیر زن در تاریخ موزه و با هدف برجسته‌سازی نقش زنان در این رویداد صورت گرفته است. وی افزود که برای تکمیل روایت و تحلیل آثار، با گالری‌ها و خانه هنرمندان نیز همکاری خواهد شد و فیلم‌های مستند و نشست‌های تحلیلی درباره زندگی و آثار هنرمندان زن معاصر برگزار می‌شود.

تاریخ هنر بدون زنان ناقص است

توکا ملکی، کیوریتور نمایشگاه، در سخنان خود بر اهمیت جایگاه زنان در هنر تجسمی و نوگرا تأکید کرد. او بیان داشت که بررسی آثار زنان، تکمیل‌کننده تاریخ هنر است و این نمایشگاه به معنای تفکیک جنسیتی نیست، بلکه رویدادی روایی برای خوانش آثار این هنرمندان است.

برگزاری این نمایشگاه به منزله تفکیک جنسیتی یا پررنگ کردن زنان نیست، بلکه یک رویداد روایی برای خوانش آثار این افراد است که اگر نباشد، تاریخ هنر ناقص خواهد بود.

ملکی به بخش‌های مختلف نمایشگاه اشاره کرد که شامل موارد زیر است:

• پیشگامان: بررسی نخستین هنرجویان زن در هنر نوگرا مانند شکوه ریاضی.
• پرتره: نحوه پردازش زنان به این موضوع و توجه به سوژه‌های مختلف.
• هنر انتزاعی: نمایش شاخص‌ترین آثار زنان در این حوزه.
• منظره‌نگاری و طبیعت: آثار برجسته زنان در این زمینه.
• توجه به زندگی روزمره: تفاوت نگاه زنان به مسائل اجتماعی و پیرامون.
• نوسنت‌گرایی: رویکرد زنان به این جریان هنری.
• گروه دنا: بررسی یکی از معدود گروه‌های هنری زنانه در تاریخ هنر نوگرا.
• مسائل اجتماعی: نحوه واکنش زنان به مسائل اجتماعی در مقایسه با مردان.

از بازنمایی عبور کنیم

افسانه کامران، دیگر کیوریتور نمایشگاه و استاد دانشگاه، به نقش پژوهشی موزه‌ها در هنر اشاره کرد. او بیان داشت که پژوهش درباره فعالیت زنان در هنر گسترش یافته و این نمایشگاه فرصتی است تا نحوه پردازش به هنر زنان از «بازنمایی» فراتر رفته و به موضوعات عمیق‌تری بپردازد. وی افزود که این نشست‌ها به تاریخ‌نگاری هنر زنان، چالش‌های آن‌ها، نقش مؤسسات آکادمیک، و نقش زنان به عنوان هنرمند، گالری‌دار، مدیر مؤسسه هنری یا کارشناس خواهد پرداخت. همچنین چالش‌های معیشتی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زنان در حوزه هنر نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

نگاهی دایرة‌المعارفی به هنر زنان

سجاد باغبان‌ماهر، کیوریتور نمایشگاه، توضیح داد که هدف این نمایشگاه، ارائه نگاهی دایرة‌المعارفی به آثار هنرمندان زن است. وی افزود که ۱۲۱ اثر از ۶۵ هنرمند در سالن‌های موزه به نمایش گذاشته می‌شود که بسیاری از آن‌ها تاکنون دیده نشده بودند. برای تکمیل این هدف، از گالری‌داران و نگارخانه‌داران نیز خواسته شده است تا آثار هنرمندان زن را در راستای این نمایشگاه به نمایش بگذارند.

باغبان‌ماهر اعلام کرد که در مجموع، ۱۴ نمایشگاه برگزار خواهد شد؛ هفت نمایشگاه در گالری‌ها و هفت نمایشگاه در گالری‌های خانه هنرمندان. نمایشگاه‌های موزه و خانه هنرمندان در تاریخ دوم مرداد و نمایشگاه‌های گالری‌ها در سوم مرداد افتتاح خواهند شد. بیشتر آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه‌ها، نقاشی هستند.