دیوار بزرگ گرگان: دومین دیوار بلند جهان در آستانه ثبت جهانی یونسکو

گنجینه‌ای ارزشمند با قدمتی دیرینه

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان، دیوار گرگان را «گنجینه‌ای ارزشمند» توصیف کرده است. این سازه عظیم با ۳۸ قلعه و سامانه‌های پیشرفته آبرسانی، شاهکاری از مدیریت منابع و تمدن ایران باستان به شمار می‌رود. قدمت این دیوار حتی از دیوار چین نیز بیشتر است و اهمیت تاریخی و فرهنگی آن را دوچندان می‌کند.

فریدون فعالی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان، تأکید کرده است که ثبت جهانی این اثر، آن را به میراثی برای کل بشریت تبدیل کرده و حفاظت از آن را به یک تعهد بین‌المللی بدل خواهد ساخت. برنامه‌های گسترده‌ای برای آماده‌سازی پرونده ثبت جهانی در دستور کار قرار دارد که شامل مستندسازی، مرمت اضطراری و احیای بخش‌هایی از دیوار و قلعه‌های آن می‌شود. هدف نهایی، تبدیل این اثر به مقصدی جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی است.

همچنین، راه‌اندازی پایگاه اطلاع‌رسانی در گمیشان با هدف معرفی اسناد و آثار مرتبط با دیوار، تجربه‌ای چندبعدی برای بازدیدکنندگان فراهم خواهد کرد.

عزم ملی برای ثبت جهانی و توسعه گردشگری

در تیرماه ۱۴۰۴، سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در سفر به گلستان از عزم جدی وزارتخانه برای تسریع در ثبت جهانی دیوار گرگان سخن گفت. وی در دیدار با نماینده ولی‌فقیه در گلستان اظهار داشت که دیوار بزرگ گرگان در لیست موقت ثبت جهانی قرار دارد و پرونده آن سال آینده به یونسکو ارسال خواهد شد.

وزیر میراث‌فرهنگی این دیوار را نه تنها یک سازه تاریخی، بلکه عاملی برای جذب گردشگران بین‌المللی و ایجاد گردش مالی چند میلیارد دلاری دانست.

علی‌اصغر طهماسبی، استاندار گلستان، نیز گردشگری را اولویت نخست توسعه استان دانست و تأکید کرد که دیوار بزرگ گرگان با احیا و مرمت، می‌تواند گلستان را از یک معبر برای گردشگران به مقصدی جهانی تبدیل کند. وی به پتانسیل‌های طبیعی و فرهنگی گلستان اشاره کرد و از برنامه‌ریزی برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری خبر داد. ثبت جهانی این اثر، فرصتی برای رونق اقتصادی، اشتغال‌زایی و تقویت هویت فرهنگی منطقه خواهد بود.

عبدالعلی کیانمهر، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری، نیز بر نقش مشارکت مردم محلی در حفاظت و معرفی بهتر این اثر از طریق تشکیل انجمن‌های حامیان و دوستداران دیوار بزرگ گرگان تأکید کرد. وی افزود که این دیوار فرصتی برای خلق ارزش افزوده پایدار در حوزه‌های گردشگری فرهنگی، صنایع‌دستی و بوم‌گردی است.

یکی از اقدامات کلیدی برای معرفی بهتر دیوار بزرگ گرگان، احداث پایگاه اطلاع‌رسانی در روستای قلعه‌جیق بزرگ گمیشان است که در تیرماه ۱۴۰۴ با حضور وزیر میراث‌فرهنگی کلنگ‌زنی شد. این پایگاه با طراحی الهام‌گرفته از معماری ساسانی، شامل تالارهای نمایش، نمایشگاه آثار باستانی و غرفه‌های صنایع‌دستی خواهد بود. صالحی‌امیری در این مراسم تأکید کرد که این پایگاه، گامی مهم در بازآفرینی جایگاه دیوار گرگان در حافظه تاریخی ملت ایران و تثبیت آن در افق‌های جهانی است.

چشم‌انداز آینده: نگینی در میراث جهانی

دیوار بزرگ گرگان، با ظرفیت‌های بی‌نظیر خود، در آستانه تبدیل شدن به مقصدی جهانی قرار دارد. ثبت جهانی این اثر، نه تنها افتخاری برای ایران، بلکه فرصتی برای توسعه پایدار گردشگری، تقویت دیپلماسی فرهنگی و رونق اقتصادی استان گلستان خواهد بود.

بیست و ششمین سالروز ثبت ملی این دیوار، یادآوری می‌کند که با انسجام ملی و حمایت محلی، دیوار بزرگ گرگان می‌تواند به نگینی در تاج میراث جهانی ایران بدل شود.